Lichamelijke klachten

Hik

Opslaan

Deze tekst gaat over hik in de palliatieve fase (als genezen niet meer mogelijk is).

Bij de hik trekken het middenrif en de hulpademhalingsspieren onwillekeurig samen. De spiersamentrekking leidt tot een plotselinge inademing. Meteen daarna sluiten de stembanden, wat voor een typisch ‘hikgeluid’ zorgt. Dit herhaalt zich met onregelmatige tussenpozen.

Als de hik korter dan 48 uur aanhoudt, dan heet dat kortdurende hik. Houdt de hik dagen of soms weken of maanden aan, dan spreken we van chronische hik.  

Klachten door hik

Bij chronische hik kunnen de volgende problemen ontstaan:

  • Eetproblemen
  • Uitdroging
  • Ontsteking van de slokdarm
  • Slaapproblemen
  • Uitputting
  • Angst
  • Depressie
  • Zelfmoordpoging of zelfmoordgedachten 

Heel soms kan iemand kort het bewustzijn verliezen door hartritmestoornissen. Deze zijn weer het gevolg van de hik.  

Oorzaken van hik

Kortdurende hik

Kortdurende hik kan het gevolg zijn van:

  • Inname van warme of koude dranken of spijzen
  • Inname van koolzuurhoudende dranken
  • Slikken van lucht
  • Plotselinge temperatuurswisselingen
  • Alcohol
  • Overmatig roken
  • Maagverwijding
  • Inwendig onderzoek van slokdarm, maag en eerste deel dunne darm (gastroscopie)
  • Narcose
  • Een operatie
  • Koorts
  • Bloedvergiftiging
  • Specifieke infecties (malaria, gordelroos, influenza, cholera, tyfus)
  • Hartinfarct

Heel vaak is de oorzaak van kortdurende hik niet duidelijk. 

Chronische hik

Oorzaken van chronische hik zijn:

  • Maagverwijding
  • Ontsteking van de maag of van de slokdarm
  • Buisje (stent) in de slokdarm
  • Bepaalde infecties en ontstekingen
  • Een tumor in: de buik, de borstkas, de hals of het centraal zenuwstelsel
  • Bijwerkingen van medicatie
  • Alcohol
  • Hyperventilatie
  • Tekort aan natrium, kalium of magnesium in het bloed
  • Acuut nierfalen
  • Aandoeningen van het zenuwstelsel
  • Erfelijkheid 

Maagverwijding en ontsteking van de slokdarm zijn de meest voorkomende oorzaken.

Soms is de oorzaak van chronische hik niet duidelijk. 

Onderzoek en diagnostiek

De arts zal een anamnese afnemen en lichamelijk onderzoek bij u doen. Een anamnese is een gesprek waarbij de arts u vragen stelt over uw voorgeschiedenis en uw klachten. Daarnaast zal de arts een neurologisch onderzoek (onderzoek van het zenuwstelsel) doen.

Als de hik langer dan enkele dagen duurt kan de arts aanvullende onderzoek voorstellen. Dit kan zijn:

  • Laboratoriumonderzoek
  • Inwendig onderzoek van slokdarm, maag en eerste deel dunne darm (gastroscopie)
  • Röntgenfoto van uw hart en longen
  • CT-scan van de buik, long, hals of hersenen

Behandeling van hik

De arts kan verschillende behandelingen voorstellen. Deze zijn onder te verdelen in:

  • Behandeling van de oorzaak
  • Behandeling van de klachten

Behandeling van de oorzaak

Behandeling van de oorzaak is alleen nodig bij langer aanhoudende, hinderlijke hik en een aanwijsbare oorzaak.

Behandelingen kunnen zijn:

  • Stoppen of aanpassen van de medicatie
  • Behandeling van slokdarm- en maagontsteking
  • Behandeling van infecties
  • Behandeling van onderliggende kwaadaardige aandoening (indien mogelijk)
  • Middel dexamethason bij hersentumoren of -metastasen met vochtophoping
  • Herstel van het tekort aan natrium, kalium of magnesium in het bloed
  • Bij hyperventilatie: ademen in een zakje
  • Bij nierfalen door afsluiting of verstopping van de urineleiders: buisje of een slangetje in het nierbekken of de urineleider plaatsen 

Behandeling van klachten

Bij kortdurende hik:

  • Ademhalingsmanoeuvres: adem inhouden en persen op de stembanden
  • Prikkelen van keelholte en neus  (bijvoorbeeld drinken aan de verkeerde zijde van een kopje, prikkelen van het gehemelte met droge kristalsuiker of wattenstokje)
  • Prikkelen van een bepaalde zenuw: de nervus vagus (door drukken op de hals of de oogbol of door beide pinken in de oren te steken)
  • Vernevelen met fysiologisch zout
  • Massage van de endeldarm via de anus
  • Bij maagverwijding: eventueel tijdelijk een slangetje via de neus om de lucht en de maaginhoud uit de maag weg te laten lopen

Bij chronische hik:

  • Medicijnen
  • Acupunctuur
  • Blokkade van de middenrifzenuw

Controle

De arts of verpleegkundige controleert minimaal eenmaal per dag hoe vaak en hoe heftig de hik is. Zij kijken ook naar ernstige gevolgen van de hik: het minder kunnen eten en drinken, verslikken, zuurbranden, slaapproblemen en uitputting. De controle gebeurt net zo lang totdat de hik over is.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: maart 2016

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Graeff, A. de (medisch oncoloog)