Hoesten bij ongeneeslijke kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Deze tekst gaat over hoesten bij mensen met kanker in de palliatieve fase (als genezen niet meer mogelijk is).

Lees op deze pagina verder over:

Hoesten

Hoesten beschermt de luchtwegen tegen lichaamsvreemd materiaal en teveel slijm. Het is normaal om één of twee keer in een uur te hoesten. Dat houdt de luchtwegen vrij. Hoest je meer en houdt dat langer dan een paar dagen aan? Dan is dat niet goed.

Als je tijdens het hoesten slijm opgeeft, dan heet dat een productieve hoest. Komt er geen slijm mee, dan gaat het om een droge hoest.

Klachten bij hoesten

Als je vaak, lang of hard moet hoesten, kan je daar allerlei klachten van krijgen, zoals:

  • het gevoel hebben dat je niet genoeg lucht krijgt
  • braken
  • uitputting
  • gebroken ribben
  • pijn
  • hoofdpijn
  • slecht slapen
  • flauwvallen 

Oorzaken van hoesten

Hoesten kan allerlei oorzaken hebben, zoals:

  • roken 
  • infecties van de neusbijholtes of de luchtwegen (zoals verkoudheid, longontsteking) door een virus of een bacterie
  • longziektes (zoals astma/COPD, taaislijmziekte)
  • iets in je luchtwegen wat er niet thuishoort, zoals: het dopje van een pen, maagzuur, eten en drinken (door verslikken of een fistel)
  • niet goed werkend hart (hartfalen)
  • reflux: het terugstromen van maagzuur in je slokdarm
  • afsluiting van een slagader naar de longen: longembolie
  • afsluiting van de bovenste holle ader
  • bijwerkingen van medicijnen, chemotherapie of bestraling van de long
  • druk door een tumor
  • tumor of uitzaaiingen in de longen of het longvlies
  • ontsteking van longweefsel door bestraling of chemotherapie

Onderzoeken bij klachten door hoesten

De arts stelt je een aantal vragen en onderzoekt je. Het kan zijn dat de arts extra onderzoek voorstelt, zoals:

  • röntgenfoto van de borstkas of de neusbijholtes
  • CT-scan van de borstkas
  • longfunctieonderzoek: door een slangetje ademen om te kijken hoeveel lucht je in- en uit kunt ademen
  • onderzoek van opgehoest slijm (sputumkweek)
  • kijkonderzoek van keel, luchtwegen (bronchoscopie) of slokdarm (gastroscopie)

Hoesten bij ongeneeslijke kanker: wat is er aan te doen?

De arts kan verschillende behandelingen voorstellen.

Behandeling van de oorzaak van het hoesten kan bijvoorbeeld zijn:

  • behandeling van bacteriële infecties van de luchtwegen (antibiotica)
  • behandeling van longziektes
  • behandeling van hartfalen
  • behandeling van reflux (eten of drinken dat terug omhoog komt)
  • behandeling van longembolie 
  • behandeling bij een fistel door een buisje (stent) te plaatsen
  • behandeling bij verstopte luchtwegen door een buisje (stent) te plaatsen of de verstopping weg te halen, bijvoorbeeld met een laser
  • behandeling van verstopte bovenste holle ader
  • behandeling van tumoren, bijvoorbeeld met bestraling of chemotherapie
  • weghalen van vocht in de borstkas 
  • aanpassen van de medicatie

Behandeling van de klachten kan zijn:

  • zitten of staan tijdens het hoesten (niet liggen)
  • bij reflux: het hoofdeinde van het bed omhoog zetten of extra kussens nemen
  • in een bepaalde houding liggen, zodat het slijm uit de longen kan lopen 
  • op een bepaalde manier ademen (huffen), om het slijm omhoog te krijgen
  • op de borstkas drukken tijdens het hoesten, om meer kracht te kunnen zetten
  • medicijnen tegen opkomend maagzuur
  • luchtwegverwijders (bij astma en COPD) 
  • middelen die de hoestprikkel verminderen (hoestdrank of morfine) 
  • ontstekingsremmers: prednison of dexamethason
  • plaatselijke verdovingsmiddelen om de ‘kriebel’ weg te halen
  • bij gebroken ribben kan een brede, strakke kleefpleister op de romp de pijn verminderen

Wat kun je zelf doen bij hoesten? 

Er zijn vaak veel manieren om het hoesten tegen te gaan. Bijvoorbeeld:

  • anders leren ademen
  • anders leren hoesten
  • anders slapen: met het hoofdeinde iets hoger
  • geen ‘prikkelende’ stoffen inademen, zoals stof en rook
  • niet snel van een koude naar een warme omgeving te gaan (of omgekeerd)
  • je huisarts kan je doorverwijzen naar zorgverleners die je daarbij kunnen helpen.
  • als je rookt: stoppen met roken

Je naasten kunnen je helpen en steun geven.

Wat wil je en wat vind je belangrijk?

Als je arts je een behandeling voorstelt, hoef je daar geen ‘ja’ op te zeggen. Het is erg belangrijk om goed na te denken over wat jij zelf wil. Vraag gerust naar de voordelen en de nadelen van de behandelingen. Wat weegt voor jou het zwaarst? Wat wil je wel, en wat wil je niet?

Bespreek je wensen met je arts, zorgverleners en naasten. Vertel hun duidelijk wat je wilt. Dan kunnen zij jou de zorg bieden die bij jou past.

Colofon

Met medewerking van:

illustratie-arts-man

Dr. Alexander de Graeff

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

illustratie-arts-vrouw

Dr. Manon Boddaert

Arts palliatieve zorg, IKNL

Foto Etje Verhagen

Drs. Etje Verhagen-Krikke

GZ-psycholoog, Praktijk De Beken

LinkedIn

illustratie-deskundige-vrouw

Drs. José van Nus-Stad

Manager informele zorg, Kuria

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Francis Mensink

Verpleegkundig consulent, IKNL

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Jeanet van Noord

Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

logo Over Palliatieve Zorg

Palliatieve Zorg Nederland

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: februari 2022