Problemen met blaaskatheter bij ongeneeslijke kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Deze tekst gaat over problemen met de blaaskatheter bij mensen met kanker in de palliatieve fase (als genezen niet meer mogelijk is).

Lees op deze pagina over:

    Wat is een blaaskatheter?

    Een blaaskatheter is een slangetje waardoor je plas vanuit je blaas naar buiten kan. Daar wordt het opgevangen in een zak. Het legen van de blaas met een blaaskatheter heet blaaskatheterisatie. 

    Een blaaskatheter kan bijvoorbeeld nodig zijn als je blaas niet goed werkt, als je plasbuis verstopt is, of als je je plas niet op kunt houden. 

    Soorten blaaskatheters

    Er bestaan twee soorten blaaskatheters: 

    • een katheter die door de plasbuis naar buiten loopt: transurethrale katheter
    • een katheter die door de buikwand in de onderbuik heen naar buiten loopt: suprapubische katheter

    Lees verder over:

    Verblijfskatheter

    Vaak moet de katheter blijven zitten (verblijfskatheter). Een verblijfskatheter wordt elke 6 tot 8  weken verwisseld.

    Een verblijfskatheter kan nodig zijn: 

    • Als je jouw blaas steeds niet goed leeg krijgt, ook niet met behulp van medicijnen. Lees verder over blaas niet goed leeg kunnen plassen.
    • Als je plotseling niet meer kan plassen en er meer dan 500 ml urine (een halve liter) in de blaas achterblijft na het plassen.  
    • Als je vaak per ongeluk urine verliest: urine-incontinentie.
    • Als je veel pijn hebt bij het plassen. 
    • Als plassen heel moeilijk of helemaal niet meer gaat. 
    • Als het plassen en/of de verzorging te veel inspanning kost. 

    Intermitterende katheterisatie: blaas telkens leegmaken met een katheter

    Sommige patiënten willen geen verblijfskatheter, maar kunnen niet zelf plassen. Dan kan de blaas telkens leeg gemaakt worden met een katheter. Dat is alleen mogelijk als katheteriseren makkelijk gaat. Je kunt leren hoe je dat bij jezelf kunt doen. 

    Eenmalige katheterisatie

    Het kan ook voorkomen dat je blaas één keer leeg wordt gehaald met een katheter. Zo’n eenmalige katheterisatie gebeurt: 

    • Om te meten wat er in je blaas achterblijft na het plassen. 
    • Om de blaas leeg te maken als je plotseling niet meer kan plassen. 

    Problemen met de blaaskatheter

    Een blaaskatheter kan verschillende klachten geven. Hier lees je welke problemen voorkomen, en wat daarvan de oorzaken kunnen zijn.   

    Moeilijkheden bij het inbrengen

    Bijvoorbeeld door:

    • een vernauwde voorhuid 
    • vernauwing van het plasgaatje of de plasbuis  
    • een vergrote prostaat 
    • tumor 

    Meer dan twee tot drie liter plassen per dag na het inbrengen

    Dit gaat meestal binnen 24 uur weer over. 

    Urine die langs de katheter naar buiten lekt 

    Dit kan komen door:

    • blaaskramp 
    • urineweginfecties 
    • blaasstenen 
    • het ballonnetje (te groot of te klein). Aan het eind van een katheter zit een ballonnetje. Als de katheter in de blaas zit, wordt het ballonnetje opgeblazen, zodat de katheter niet naar buiten kan glijden.
    • verstopping van de katheter 
    • het niet goed op zijn plaats zitten van de katheter 
    • een knik in het slangetje van de katheter 

    Bloed en stolsels in je urine 

    Dit kan het gevolg zijn van:

    • beschadiging van de blaaswand door de katheter 
    • blaasstenen 
    • blaasontsteking 
    • verstopping in de katheter 
    • een tumor in de blaas 

    Infectie van de urinewegen

    Een infectie van de urinewegen komt vaker voor als een blaaskatheter langer dan vijf dagen zit. Zo’n infectie wordt meestal veroorzaakt door bacteriën. Klachten zijn: koorts, pijn, je ziek voelen 

    Blaaskatheter-problemen: wat is eraan te doen?

    De arts onderzoekt hoe de problemen met de katheter zijn ontstaan. Als dit bekend is, kan de oorzaak worden aangepakt. 

    Als de katheter moeilijk in te brengen is 

    • doorverwijzing naar een uroloog 
    • een katheter door de buikwand gebruiken in plaats van een katheter door de plasbuis 

    Als er urine langs de katheter naar buiten lekt

    • de grootte van het ballonnetje aanpassen 
    • de katheter doorspoelen 
    • de katheter weer op de juiste plaats brengen 
    • een nieuwe katheter inbrengen 
    • medicijnen, bijvoorbeeld tegen blaaskramp 

    Als er bloed en stolsels in je urine zitten 

    • medicijnen aanpassen: stoppen van antistollingsmiddelen
    • veel drinken of extra vocht geven via een infuus 
    • de blaas spoelen  
    • de katheter doorspoelen 

    Bij een infectie van Je urinewegen

    De arts kan antibiotica voorschrijven. Dit gebeurt alleen als je klachten hebt, zoals koorts, pijn, urinelekkage, ontsteking van Je bijbal, een ziek gevoel (algehele malaise).

    Wat kun je zelf doen bij problemen met blaaskatheter?

    Het is belangrijk om goed met je katheter om te gaan: 

    • Zorg dat er geen knik in het slangetje komt.
    • Verwissel de zak op tijd.
    • Werk goed en schoon als je jezelf katheteriseert  

    Als je klachten hebt, blijf er dan niet mee rondlopen. Heb je pijn en/of krampen in je urinewegen? Heb je koorts, of loopt er urine langs de katheter? Praat er over met je arts of verpleegkundige.  

    Wat wil je en wat vind je belangrijk?

    Als je arts je een behandeling voorstelt, hoef je daar geen ‘ja’ op te zeggen. Het is erg belangrijk om goed na te denken over wat jij zelf wil. Vraag gerust naar de voordelen en de nadelen van de behandelingen. Wat weegt voor jou het zwaarst? Wat wil je wel, en wat wil je niet?

    Bespreek je wensen met je arts, zorgverleners en naasten. Vertel hun duidelijk wat je wilt. Dan kunnen zij jou de zorg bieden die bij jou past. 

    Colofon

    Met medewerking van:

    illustratie-arts-man

    Dr. Alexander de Graeff

    Internist-oncoloog, UMC Utrecht

    illustratie-arts-vrouw

    Dr. Manon Boddaert

    Arts palliatieve zorg, IKNL

    Foto Etje Verhagen

    Drs. Etje Verhagen-Krikke

    GZ-psycholoog, Praktijk De Beken

    LinkedIn

    illustratie-deskundige-vrouw

    Drs. José van Nus-Stad

    Manager informele zorg, Kuria

    Illustratie mensen

    Ervaringsdeskundigen

    illustratie-verpleegkundige-vrouw

    Francis Mensink

    Verpleegkundig consulent, IKNL

    illustratie-verpleegkundige-vrouw

    Jeanet van Noord

    Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

    Gemaakt door de redactie van kanker.nl

    Laatste update: februari 2022