Diarree bij ongeneeslijke kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Als je ongeneeslijke kanker hebt, kun je last krijgen van diarree. Soms is de oorzaak te behandelen. Vaak krijg je medicijnen tegen de diarree. Iets aanpassen in je voeding helpt meestal niet.

Lees op deze pagina over:

Bekijk op een andere pagina: voedingstips bij diarree

Diarree

Diarree is dunne ontlasting (poep). De poep is zo dun als pap, of zelfs als water. Je moet vaak en snel naar het toilet. Diarree gaat vaak samen met buikpijn en buikkrampen.  

Diarree komt vaak plotseling op en duurt meestal kort: een paar uren of dagen. Dat heet acute diarree. Houdt de diarree langer dan twee weken aan, dan is het chronische diarree.  

Als de diarree lang duurt, raak je veel vocht kwijt en is er kans op uitdroging. Dit komt vooral bij ouderen voor. Met de diarree gaat er ook kalium verloren. Een tekort aan kalium kan leiden tot moeheid, zwakte, verlies van eetlust, misselijkheid en braken en in enkele gevallen tot hartklachten. Het is dus belangrijk om het verlies van vocht en (onder andere) kalium tegen te gaan. 

Bij mensen met een verstopte of (bijna) afgesloten darm kan er dunne poep langs de verstopping lopen. Dat lijkt op gewone diarree, maar dat is het niet. Dit heet overloopdiarree. Meer informatie vind je bij verstopping en ileus.
 

    Klachten door diarree

    Bij diarree kun je last hebben van:

    • pijnlijke buikkrampen voor en/of tijdens het poepen 
    • je poep niet op kunnen houden (incontinentie voor ontlasting) 
    • pijn aan je anus en de huid rond de anus gaat kapot
    • uitdroging (vooral bij oudere patiënten) 
    • moeheid en zwakte  
    • afvallen  

    Je kunt ook last hebben van deze dingen: 

    • schaamte
    • je voelt je vies
    • je bent bang om je kleren en bed vuil te maken  

    diarree

    Oorzaken van diarree

    Diarree kan heel veel oorzaken hebben. De diarree die het vaakst voorkomt is acute diarree door verstopping/afsluiting (overloopdiarree), infecties en medicijnen. 

    Acute diarree

    Acute diarree kan ontstaan door ziekte, zoals: 

    • infecties van de maag en/of darmen 
    • gedeeltelijke afsluiting van de darm, zie Verstopping en Ileus

    Of door de behandeling, zoals: 

    • radiotherapie
    • chemotherapie
    • medicijnen (onder andere antibiotica, laxeermiddelen) 

    Of door andere oorzaken, zoals:

    • voeding (onder andere sondevoeding) 

    Chronische diarree 

    Chronische diarree kan ontstaan door ziekte:

    Of door de behandeling, zoals:

    • het weghalen van een stuk van de maag en/of de darmen 
    • een afstotingsreactie na beenmergtransplantatie  

    Of door andere oorzaken, zoals:

    • lactose intolerantie: het niet goed verdragen van lactose (melksuiker)
    • gluten overgevoeligheid 
    • bacteriële overgroei 
    • Prikkelbare Darm Syndroom 
    • chronische darmziekten (Crohn/colitis ulcerosa) 
    • schildklierziekten

    Onderzoek

    De arts stelt je vragen en onderzoekt je. Het kan zijn dat je arts meer onderzoeken voorstelt, zoals: 

    • bloedonderzoek 
    • onderzoek van je ontlasting 
    • een CT-scan 
    • endoscopie: een onderzoek waarbij de arts met een camera in je darm kijkt 

    Diarree bij ongeneeslijke kanker: wat is eraan te doen?

    Als bekend is waar de diarree door komt, is het belangrijk om de oorzaak aan te pakken, bijvoorbeeld door:  

    • aanpassing van de medicatie die de diarree veroorzaakt 
    • laxeermiddelen bij overloopdiarree, zie Verstopping en Ileus
    • aanpassing van de (sonde)voeding 
    • antibiotica, als de dikke darm ontstoken is door bepaalde bacteriën  
    • behandeling van chronische darminfecties  
    • stoffen die de opname van de voeding verbeteren (alvleesklierenzymen) 
    • behandeling van aandoeningen zoals een te snel werkende schildklier 

    Daarnaast is het advies vaker kleine beetjes te drinken en te eten (bijvoorbeeld bouillon), stoppen van plastabletten en mogelijk starten met ORS en diarreeremmer (loperamide) na overleg met jouw behandelend arts.

    Behandeling van de oorzaak helpt niet altijd (genoeg), dan kunnen onderstaande adviezen uitkomst bieden.  

    Aanpassen van de voeding, bijvoorbeeld door: 

    • genoeg te drinken (zoals bouillon, mineraalwater zonder prik, thee) 
    • het eten te verdelen over meerdere kleine maaltijden per dag 
    • geen dingen te eten of drinken die je darmen prikkelen, zoals koffie, alcohol, prik, ui, prei, kool en scherpe specerijen 

    Goed om te weten: wat je eet, is vaak niet de oorzaak van de diarree. Ook als je niet eet, produceer je ontlasting en dus een kans op diarree. Daarbij bestaat er geen dieet wat de diarree stopt. Wat bij de één werkt, helpt niet bij de ander. Probeer uit wat voor jou het beste werkt.  

    Andere maatregelen, zoals: 

    • incontinentiemateriaal gebruiken  
    • de huid rond de anus beschermen met bijvoorbeeld zinkolie, barrièrecrème of Cavilon® swabs of spray 
    • opvangzakken voor de ontlasting of een anaaltampon gebruiken 
    • geuroverlast tegengaan door vuil incontinentiemateriaal snel te verwijderen, goed ventileren en regelmatig verschonen van beddengoed en kleding

    Wat kun je zelf doen bij diarree?

    Het is heel belangrijk om veranderingen in je poep (kleur, vorm, geur) te melden bij je arts of verpleegkundige. Dat is niet raar, maar heel verstandig.  

    Probeer uit welke voeding voor jou het beste werkt, en verdeel het eten over meerdere kleine porties per dag. 

    Wat wil je en wat vind je belangrijk?

    Als je arts je een behandeling voorstelt, hoef je daar geen ‘ja’ op te zeggen. Het is erg belangrijk om goed na te denken over wat jij zelf wil. Vraag gerust naar de voordelen én de nadelen van de behandelingen. Wat weegt voor jou het zwaarst? Wat wil je wel, en wat wil je niet?

    Bespreek je wensen met je arts, zorgverleners en naasten. Vertel hun duidelijk wat je wilt. Dan kunnen zij jou de zorg bieden die bij jou past.

    Colofon

    Met medewerking van:

    illustratie-arts-man

    Dr. Alexander de Graeff

    Internist-oncoloog, UMC Utrecht

    illustratie-arts-vrouw

    Dr. Manon Boddaert

    Arts palliatieve zorg, IKNL

    Foto Etje Verhagen

    Drs. Etje Verhagen-Krikke

    GZ-psycholoog, Praktijk De Beken

    LinkedIn

    illustratie-deskundige-vrouw

    Drs. José van Nus-Stad

    Manager informele zorg, Kuria

    Illustratie mensen

    Ervaringsdeskundigen

    illustratie-verpleegkundige-vrouw

    Francis Mensink

    Verpleegkundig consulent, IKNL

    illustratie-verpleegkundige-vrouw

    Jeanet van Noord

    Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

    logo Over Palliatieve Zorg

    Palliatieve Zorg Nederland

    Gemaakt door de redactie van kanker.nl

    Laatste update: februari 2022