Depressie bij ongeneeslijke kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Als je weet dat je niet meer beter wordt, ziet je leven er ineens heel anders uit. Dat is iets waar je aan moet wennen. Verdriet, angst en somberheid zijn heel normaal. Maar als je sombere gevoel ernstig is en lang aanhoudt, dan kun je in een depressie raken. 

Lees op deze pagina verder over:

Wat is een depressie?

Bij een depressie ben je het grootste deel van de tijd somber. Je kunt nergens van genieten, hebt minder plezier in het leven, en de dingen en mensen om je heen interesseren je weinig of niets. Deze gevoelens zijn bijna altijd aanwezig: de meeste dagen en een groot deel van de dag.

Klachten bij een depressie

Bij een depressie ben je het grootste deel van de tijd somber. Je kunt nergens van genieten, hebt minder plezier in het leven, en de dingen en mensen om je heen interesseren je weinig of niets. Deze gevoelens zijn bijna altijd aanwezig: de meeste dagen en een groot deel van de dag.

Misschien herken je dit:

  • Je hebt geen interesse of plezier in bijna alle activiteiten. 
  • Je bent moe en hebt geen energie. Of je voelt je lusteloos. 
  • Je kunt niet goed slapen, of je slaapt juist heel veel. 
  • Je hebt geen zin in eten. 
  • Je valt af.
  • Je bent druk in je hoofd.
  • Je hebt geen hoop (‘er is geen toekomst meer’). 
  • Je voelt je over veel dingen schuldig (’het is allemaal mijn schuld’). 
  • Je voelt je waardeloos (‘ik ben niks waard’). 
  • Je denkt vaker aan de dood en soms ook over zelfmoord. 

depressie

Oorzaken van depressie bij mensen met ongeneeslijke kanker

Het klinkt misschien vreemd, maar weten dat je niet meer beter wordt is bijna nooit de enige oorzaak van een depressie.  

De kans op (weer) een depressie bij een levensbedreigende ziekte is groter: 

  • Als je nare dingen in je leven hebt meegemaakt 
  • Als je eerder (toen je nog lichamelijk gezond was) een depressie hebt gehad 
  • Als er depressie in je familie voorkomt 
  • Als je bepaalde eigenschappen hebt, bijvoorbeeld een afhankelijkheidsstoornis. Mensen met een afhankelijkheidsstoornis hebben het gevoel, ook als ze niet ziek zijn, dat ze niets alleen kunnen doen. Het is dan extra moeilijk om te wennen aan het idee dat je niet meer beter wordt 

Er zijn vaak ook andere oorzaken te vinden, zoals: 

  • pijn  
  • slechte conditie 
  • mogelijke andere ziektes  
  • te veel calcium (kalk) in het bloed 
  • bijwerking van een behandeling 
  • bijwerkingen van medicatie 
  • alcohol en/of nicotine (drinken en/of roken) 
  • eenzaamheid, te weinig steun krijgen (dit is geen directe oorzaak maar heeft wel invloed als je somber voelt)    

Onderzoek 

De arts stelt je vragen. Hij of zij wil vooral weten hoe je je voelt. Het kan zijn dat de arts daarbij een speciale vragenlijst met je doorneemt.  

Als het nodig is, vraagt je arts advies aan een psychiater met ervaring in de palliatieve zorg.

Depressie bij ongeneeslijke kanker: wat is eraan te doen?

Als bekend is waar de depressie door komt, is het belangrijk om de oorzaak of oorzaken aan te pakken, bijvoorbeeld door: 

  • behandeling van pijn 
  • behandeling van te veel calcium in het bloed 
  • aanpassen van de medicatie 
  • aanpassen van de behandeling van je ziekte 
  • behandeling van misschien andere ziekte(s) 

Behandeling van de oorzaken is niet altijd mogelijk of helpt niet (voldoende). Dan kunnen deze dingen misschien helpen: 

  • gesprekken die je steun en houvast geven 
  • psychotherapie 
  • behandeling met medicijnen (antidepressiva) 

Het is ook belangrijk dat in je individuele zorgplan staat hoe je naasten en zorgverleners het beste met je om kunnen gaan. 

Wat kun je zelf doen?  

Bij mensen met kanker in de palliatieve fase wordt een depressie vaak niet opgemerkt en behandeld. Dat komt doordat de sombere stemming als een normale reactie gezien wordt die ‘erbij hoort'. 

Daarom is het heel goed om over je gevoelens te praten. Maak duidelijk dat je je angstig en/of somber voelt. Praat erover met je arts. Hij of zij kan samen met jou kijken of je een depressie hebt, en wat eraan te doen is.

Ook als je je (nog) niet somber voelt is het goed om met je arts over je gevoelens te praten. Die kan jou en je naasten advies geven over hoe je een depressie kunt voorkómen.  

Een depressie is ook heel zwaar voor de naasten. Het is belangrijk dat ze hierin ondersteund worden. 

Wat wil je en wat vind je belangrijk?  

Niemand wil een depressie. Heb je echt last van somberheid, en wordt je leven erdoor beheerst, praat er dan over met je arts en/of je verzorgers. Wat maakt voor jou het leven zinvol? Wat wil je nog doen? Wat wil je nog regelen? Van welke dingen kan je genieten? Want hoe vreemd het misschien ook klinkt: de palliatieve fase kan mooi en waardevol zijn. Wees niet bang om daar over te praten en je naasten en zorgverleners te vertellen wat jij wilt. 

Ook je naasten hebben steun nodig

Een depressie is ook heel zwaar voor de mensen die dicht bij je staan. Het is belangrijk dat ook zij steun krijgen. 

Tips voor naasten: 

  • Vraag niet teveel van jezelf. 
  • Bespreek je gevoelens met mensen die dichtbij je staan. 
  • Neem elke dag even tijd om iets te doen wat je leuk of ontspannend vindt.
  • Durf om hulp te vragen.
  • Vraag je huisarts met wie je kunt praten of wie jou kan begeleiden

Colofon

Met medewerking van:

illustratie-arts-man

Dr. Alexander de Graeff

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

illustratie-arts-vrouw

Dr. Manon Boddaert

Arts palliatieve zorg, IKNL

Foto Etje Verhagen

Drs. Etje Verhagen-Krikke

GZ-psycholoog, Praktijk De Beken

LinkedIn

illustratie-deskundige-vrouw

Drs. José van Nus-Stad

Manager informele zorg, Kuria

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Francis Mensink

Verpleegkundig consulent, IKNL

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Jeanet van Noord

Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: februari 2022