Angst bij ongeneeslijke kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Als je ongeneeslijke kanker hebt, is het logisch dat je je soms angstig of somber voelt. Veel mensen denken dat hier niks aan te doen is. Maar er is gelukkig wél veel aan te doen. Als je angstig bent, praat er dan over met je arts en/of verpleegkundige. Blijf er niet mee zitten. 

Ga op deze pagina direct naar:

Of lees op deze pagina verder over:

Wat is angst

Deze tekst gaat over twee soorten angst:

  • angst als een normale reactie op dreigend gevaar (reactieve angst)
  • een angststoornis die het directe gevolg is van een ziekte (symptoom) of van bepaalde medicijnen (een bijwerking).

Klachten bij angst

Angst kan de volgende klachten veroorzaken:

  • moeheid
  • spanning 
  • zweten 
  • hartkloppingen 
  • benauwd of buiten adem zijn 
  • duizeligheid 
  • vaak plassen 
  • diarree 
  • slikproblemen 
  • rillingen 
  • verhoogde prikkelbaarheid (kort lontje) 
  • slaapproblemen 

Oorzaken van angst

Reactieve angst kan ontstaan of verergerd worden door: 

  • symptomen van de ziekte, zoals benauwd zijn, pijn of slecht slapen 
  • jouw karaktereigenschappen: ben je graag zelfstandig, dan kan je bijvoorbeeld angstig worden bij het idee dat je afhankelijk wordt van anderen het vooruitzicht van de dood en het mogelijke lijden

Oorzaken van een angststoornis door een lichamelijke ziekte en/of een behandeling kunnen zijn: 

  • pijn 
  • kortademigheid (angst om te stikken) 
  • problemen met de stofwisseling, waardoor je bijvoorbeeld een te hoog calciumgehalte van het bloed kunt krijgen 
  • problemen met hormonen, bijvoorbeeld door een te snel werkende schildklier of tumoren in de bijnier, tumoren of uitzaaiingen in de hersenen 
  • medicijnen: bijvoorbeeld opioïden (pijnstillers, bijvoorbeeld morfine), metoclopramide (een middel voor de behandeling van misselijkheid), corticosteroïden (prednison of dexamethason), middelen voor de behandeling van COPD, antidepressiva of medicijnen voor de ziekte van Parkinson 
  • stoppen met gebruik van alcohol, nicotine, benzodiazepines (als slaapmiddel of angstremmer, bijvoorbeeld diazepam), opioïden 
  • koorts 
  • delier (plotselinge verwardheid) 

Angst

Onderzoeken bij angst

Veel mensen denken dat hun angst een normale reactie is en dat er daarom niets aan te doen is. Als je veel last van angst hebt, bespreek dit dan met je (huis)arts. Er zijn verschillende manieren om angst te behandelen.

De arts stelt je vragen en onderzoekt. De arts zal je misschien extra onderzoek aanraden, zoals: 

  • bloedonderzoek, of CT-scan van de hersenen 
  • een gesprek met een psycholoog of psychiater 

Het kan ook zijn dat hij je vraagt om vragenlijsten in te vullen om te meten hoeveel angst je voelt. 

Angst bij ongeneeslijke kanker: wat is eraan te doen? 

Het kan zijn dat je angst geen belemmering is voor je dagelijkse leven. Dat speelt vooral bij reactieve angst. Dan is vaak geen aparte behandeling nodig. Een gesprek met je arts of verpleegkundige kan helpen de angst te verminderen. Zij bespreken met jou welke dingen van invloed zijn op je angst en hoe je daarmee om kunt gaan. Is de angst ernstiger, dan kan je arts verschillende behandelingen voorstellen.

Behandeling van de oorzaak: 

  • behandeling van pijn, kortademigheid, koorts, delier, te hoog calciumgehalte van het bloed, hormonale stoornissen of tumoren/uitzaaiingen in de hersenen 
  • bij angst als bijwerking van medicijnen: deze medicijnen minderen of ermee stoppen 
  • bij ontwenningsverschijnselen door stoppen met medicijnen: weer beginnen met deze medicijnen 
  • bij ontwenningsverschijnselen door stoppen met roken: nicotinepleisters 

Behandeling van de klachten: 

Heb je veel last van reactieve angst? Of heb je een angststoornis? Dan kun je één of meer van de volgende behandelingen krijgen: 

  • praten over de angst, de angst niet wegstoppen 
  • ademhalings- en ontspanningsoefeningen 
  • begeleiding door fysiotherapeut of geestelijk verzorger 
  • gedragstherapie of cognitieve therapie (therapie die je helpt met je eigen gedachten en gedrag) 
  • medicijnen zoals slaapmiddelen of angstverminderende middelen. Denk aan benzodiazepines, zoals oxazepam, lorazepam of temazepam of aan selectieve serotonine heropname remmers (SSRI’s), zoals citalopram of sertraline

Wat kun je zelf doen om angst te verminderen?

Het is heel begrijpelijk dat je angst voelt. Het gevoel wegduwen helpt niet. Door er met anderen over te praten, kun je beter met je angst omgaan, en zullen de mensen om je heen je beter begrijpen en beter kunnen helpen. Dat kan heel waardevol zijn.

Vind je erover praten nog moeilijk, kijk dan naar andere manier om je gevoelens te uiten. Misschien helpt complementaire zorg je met ontspannen. Ontspanning kan helpen bij reactieve angst.

Wat wil je en wat vind je belangrijk?

Als je arts je een behandeling voorstelt, hoef je daar geen ‘ja’ op te zeggen. Het is erg belangrijk om goed na te denken over wat jij zelf wil. Vraag gerust naar de voordelen en de nadelen van de behandelingen. Wat weegt voor jou het zwaarst? Wat wil je wel, en wat wil je niet?

Bespreek je wensen met je arts, zorgverleners en naasten. Vertel hun duidelijk wat je wilt. Dan kunnen zij jou de zorg bieden die bij jou past.  

Colofon

Met medewerking van:

illustratie-arts-man

Dr. Alexander de Graeff

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

illustratie-arts-vrouw

Dr. Manon Boddaert

Arts palliatieve zorg, IKNL

Foto Etje Verhagen

Drs. Etje Verhagen-Krikke

GZ-psycholoog, Praktijk De Beken

LinkedIn

illustratie-deskundige-vrouw

Drs. José van Nus-Stad

Manager informele zorg, Kuria

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Francis Mensink

Verpleegkundig consulent, IKNL

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Jeanet van Noord

Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: februari 2022