De laatste fase

Afscheid nemen

Opslaan

Als u weet dat u snel zult sterven, kan dat emotioneel erg zwaar zijn. U kunt allerlei gevoelens krijgen. Waarschijnlijk is uw lichamelijke conditie slecht, waardoor u veel tijd in bed doorbrengt. Dat maakt de wereld veel kleiner. Door lichamelijke en geestelijke veranderingen kunt u op anderen anders overkomen dan vroeger.

De balans opmaken

Weten dat het leven binnenkort eindigt, roept verschillende gedachten op. Mensen kunnen:  

  • de balans van hun leven opmaken
  • veel aan vroeger denken
  • denken aan mensen die al zijn overleden 
  • veel denken aan degenen die achterblijven
  • opzien tegen laatste gesprekken
  • belangrijke gebeurtenissen bewust beleven als ‘de laatste keer’ (bijvoorbeeld Kerst, verjaardag)
  • bezig zijn met afscheid nemen 

Afscheid nemen 

Sommige mensen wilt u bewust nog een laatste keer zien, andere niet. Ook vragen mensen zelf of zij langs mogen komen. Mogelijk kunnen uw naasten dit regelen. Mocht dit lastig zijn, vraag dan of iemand van de thuiszorg u hierbij kan helpen.
Tip: Bespreek met uw naasten of de thuiszorgmedewerker wie wel en wie niet langs mogen komen. Neem daarbij zelf de beslissing.

In gesprekken met dierbaren kunnen fijne onderwerpen aan bod komen zoals: hoeveel zij voor u betekenen, en welke momenten in uw leven voor u heel waardevol zijn geweest. Maar deze gesprekken kunnen ook gaan over pijnlijke onderwerpen: gebeurtenissen die u als kwetsend heeft ervaren. Of die u erg hebben aangegrepen. Toch hoeven gesprekken niet altijd diepgaand te zijn. De aanwezigheid van dierbaren is vaak al genoeg. 

Afscheid nemen van jonge kinderen is heel moeilijk. Een huisarts of andere deskundige kan u hierbij helpen.

Brengt u de laatste dagen van uw leven door in het ziekenhuis of een hospice, dan neemt u ook afscheid van het huis waar u misschien jaren heeft gewoond, van uw buurt en vertrouwde omgeving. Dat kan moeilijk zijn, maar misschien neemt u de mooie herinneringen mee.

Aan het einde van uw leven bent u minder helder en beleeft u dingen anders. Hierdoor gaat afscheid nemen vaak makkelijker dan u nu misschien denkt. Ook is het vanzelfsprekender. Dit kan een geruststellende gedachte zijn.

Een laatste wens

Heeft u een laatste wens? Dan kunt u dit bespreken met uw naasten. Kunt u niet meer doen wat u het liefste wilt, dan  is er misschien iets anders wat u een soortgelijke ervaring kan geven. Er zijn verschillende organisaties die u kunnen helpen om uw wens in vervulling te laten gaan, bijvoorbeeld Stichting Ambulance Wens.

Verlangen naar de dood

Gedachten en gevoelens over de naderende dood kunnen heel dubbel zijn. Misschien wilt u het liefst zo lang mogelijk blijven leven: voor uzelf of voor de dierbaren om u heen. Het kan ook zijn dat u door pijn, misselijkheid of zwakte verlangt naar het einde van uw leven. Dit dubbele gevoel is niet raar. Uw naasten kunnen het ook hebben. Uw (naderende) dood betekent veel verdriet voor hen. Maar als ze u zien lijden, kan uw dood voor hen ook deels een opluchting zijn.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: november 2018

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.