Infecties en ontstekingen in de mond (stomatitis) bij ongeneeslijke kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Deze tekst gaat over infecties en ontstekingen in de mond bij mensen met kanker in de palliatieve fase (als genezen niet meer mogelijk is).

Lees op deze pagina verder over:

Ontsteking in de mond (stomatitis)

Bij een ontsteking in de mond is er sprake van irritatie van het mondslijmvlies. Het mondslijmvlies is dan gevoelig, pijnlijk, rood en/of opgezwollen. Dat kan komen door slechte mondverzorging of een droge mond, maar ook een bijwerking zijn van chemotherapie of bestraling. 

Ontsteking door een infectie in de mond

Een ontsteking kan worden veroorzaakt door een infectie. Bij een infectie heb je altijd te maken met ziektekiemen: virussen, bacteriën of schimmels. Als je weerstand goed is, heb je daar weinig of geen last van. Maar als je al een zwakke gezondheid hebt, kunnen infecties voor nare klachten zorgen en ernstig verlopen. Als de bacteriën uit je mond in je bloed komen, kun je een bloedvergiftiging krijgen. Dat is een gevaarlijke situatie. 

Klachten door infecties en ontstekingen in de mond

Ontstekingen in je mond (eventueel door een infectie) kunnen allerlei klachten geven, zoals:

mondproblemen en problemen met gebit

Oorzaken van infecties en ontstekingen in de mond

Een ontsteking van je mond in de palliatieve fase kan komen door:

  • slechte mondverzorging
  • scherpe randen van je gebit, slecht passend kunstgebit
  • droge mond
  • slecht algemene lichamelijke toestand
  • infecties van je mond of tandvlees

Soms is er sprake van aften: kleine, grijswitte, pijnlijke plekjes in je mond. Die kunnen worden veroorzaakt door stress, menstruatie of een tekort aan vitamines.

Een infectie in je mond in de palliatieve fase kan komen door:

  • schimmelinfecties, vooral de zogenaamde Candida (‘spruw’). Die geeft meestal witte puntjes en/of een wit aanslag in de mond, de keel en op de tong. Deze infectie zie je vaak bij het gebruik van bepaalde medicijnen zoals corticosteroïden (prednison of dexamethason) en antibiotica.
  • virussen, meestal het herpesvirus. Dat zorgt vaak voor pijnlijke zweertjes in de mond.
  • bacteriën

Alle factoren die een ontsteking veroorzaken kunnen ook leiden tot een infectie.

Onderzoek

De arts stelt je vragen en kijkt in je mond. Het kan zijn dat je arts meer onderzoeken voorstelt, zoals bloedonderzoek of een kweekje om te kijken welke ziektekiemen de infectie veroorzaken.

Infecties en ontstekingen in je mond: wat is er aan te doen?

Ontstekingen en infecties in de mond zijn te voorkomen door een betere weerstand, een schone mond en geen wondjes (bijvoorbeeld door een schurend kunstgebit). 

Tips voor een goede mondverzorging

  • Spoel je mond 4 tot 10 keer per dag met zout water (één afgestreken theelepel zout in een glas water).
  • Poets je tanden met een zachte tandenborstel of met een elektrische tandenborstel.
  • Maak één keer per dag de ruimte tussen je tanden en kiezen goed schoon met tandenstokers, ragers en/of flosdraad.
  • Poets je tong met een zachte tandenborstel of maak hem schoon met een tongschraper.
  • Maak je kunstgebit of plaatje goed schoon.
  • Vet je lippen en mondhoeken in met vaseline.

Tip: Je kunt je tandenborstel zachter maken door hem een tijdje onder de warme kraan te houden.

Bij een slechte gezondheid van je gebit en tandvlees kun je je mond spoelen met chloorhexidine. Het kan ook zijn dat je arts je doorverwijst naar een diëtist, mondhygiënist of tandarts. 

Behandeling van een infectie in de mond

Als je een infectie hebt en de arts weet welk micro-organisme de infectie veroorzaakt, kan de arts  daar medicijnen voor geven:

  • bij een bacteriële infectie: antibiotica
  • bij een virusinfectie: antivirale middelen
  • bij een schimmelinfectie: antischimmelmiddelen

Wat kun je zelf doen bij infecties en ontstekingen in je mond? 

Zorg voor goede voeding en goede mondverzorging. Heb je last van je mond of je gebit? Of van  bloedend tandvlees? Praat erover met je arts of verpleegkundige. Zij kunnen je advies geven of een tandarts of mondhygiënist inschakelen.

Heb je last van pijn in je mond door chemotherapie of bestraling (orale mucositis)? Lees de tips bij pijn in je mond.

Wat wil je en wat vind je belangrijk?

Het is belangrijk dat je (huis)arts, je verzorgers en je naasten weten wat je voelt. Denk niet: ach, het is maar een plekje of wondje in mijn mond. Zeg gerust waar je last van hebt, en probeer uit wat voor jou de beste en prettigste oplossing is, zodat je meer van je eten kunt genieten. Dat is niet alleen fijn, maar ook beter voor je gezondheid.

Colofon

Met medewerking van:

illustratie-arts-man

Dr. Alexander de Graeff

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

illustratie-arts-vrouw

Dr. Manon Boddaert

Arts palliatieve zorg, IKNL

Foto Etje Verhagen

Drs. Etje Verhagen-Krikke

GZ-psycholoog, Praktijk De Beken

LinkedIn

illustratie-deskundige-vrouw

Drs. José van Nus-Stad

Manager informele zorg, Kuria

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Francis Mensink

Verpleegkundig consulent, IKNL

illustratie-verpleegkundige-vrouw

Jeanet van Noord

Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

logo Over Palliatieve Zorg

Palliatieve Zorg Nederland

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: februari 2022