Lichamelijke klachten

Afsluiting van de bovenste holle ader

Opslaan

Deze tekst gaat over het vena cava superior syndroom in de palliatieve fase (als genezen niet meer mogelijk is).

In deze tekst lees je informatie over:

Vena cava superior syndroom

De bovenste holle ader is het bloedvat dat het bloed vanuit het hoofd-halsgebied en de armen terugvoert naar het hart. Andere namen hiervoor zijn: bovenste lichaamsader en vena cava superior. Bij een vena cava superior syndroom is deze ader voor een deel of helemaal afgesloten.

Klachten door het vena cava superior syndroom

Bij het vena cava superior syndroom komen de volgende klachten voor:

  • Opgezet gezicht, hals en/of armen
  • Duidelijk zichtbare, verwijde, volle en kronkelige aders in de hals of op de borstkas
  • Kortademigheid
  • Hoesten

Daarnaast kunnen voorkomen:

  • Heesheid
  • Flauwvallen
  • Hoofdpijn
  • Problemen met eten
  • Duizeligheid
  • Verwardheid
  • Niet goed kunnen zien

Oorzaken van het vena cava superior syndroom

Het syndroom ontstaat door druk op de bovenste holle ader van buitenaf. Deze druk wordt meestal veroorzaakt door:

  • Primaire tumor of uitzaaiingen (vooral bij longkanker, lymfeklierkanker en borstkanker)
  • Trombose van de bovenste holle ader door de aanwezigheid van een katheter in het bloedvat

Minder vaak voorkomende oorzaken zijn:

  • Infecties, bijvoorbeeld: tuberculose, syfilis, infectie met Nocardia-bacterie
  • Ontsteking van het gebied achter het borstbeen, waarbij veel bindweefsel wordt gevormd (door eerdere bestraling van dit gebied of een infectie)
  • Sarcoïdose: een ziekte waarbij spontaan ontstekingen ontstaan in verschillende organen en weefsels van het lichaam
  • Aneurysma: een verwijding van een bloedvat
  • Trauma

Onderzoek en diagnostiek

De arts zal je vragen stellen over je voorgeschiedenis en klachten. Daarna zal hij of zij een lichamelijk onderzoek bij je doen. 

Mogelijk adviseert de arts je om aanvullend onderzoek te laten doen, zoals:

  • Röntgenfoto van de borstkas (X-thorax)
  • CT-scan van de borstkas
  • Bij verdenking op trombose: contrastonderzoek van de bloedvaten
  • Bij onbekende primaire tumor: cel- of weefselonderzoek om de aard van de afwijking die de bovenste holle ader afsluit vast te stellen 

Behandeling van het vena cava superior syndroom

  • Bukken vermijden
  • Plat liggen vermijden, hoofdeinde bed omhoog
  • Geen knellende kleding dragen
  • Bij kortademigheid of tekenen van hersenoedeem: eventueel medicatie om de zwelling te doen verminderen (dexamethason)
  • Bij kortademigheid: eventueel zuurstof of morfine
  • Bij trombose door een katheter in het bloedvat: bloedverdunners of indien centraal veneuze katheter niet doorgankelijk is: katheter verwijderen
  • Chemotherapie of hormonale therapie bij tumoren die daarvoor gevoelig zijn
  • Bij tumoren die niet reageren op chemotherapie: bestraling
  • Bij tumoren waarbij al chemotherapie is toegepast: bestraling
  • Alternatief: plaatsen van een buisje in de ader (stent) in combinatie met anti-stollingsmiddelen 

Controle

De arts of verpleegkundige controleert aan de hand van klachten en verschijnselen het effect van de behandeling.

De controlemomenten verschillen per behandeling:

  • Bij behandeling met dexamethason, zuurstof of morfine: dagelijks.
  • Bij behandeling met antistollingsmiddelen: na enkele dagen.
  • Na het plaatsen van een stent: na enkele dagen.
  • In geval van radiotherapie of chemotherapie: na 4 tot 8 weken.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: februari 2016

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Graeff, A. de (medisch oncoloog)