Vocht in buikholte (ascites)

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Deze tekst gaat over vocht in de buikholte in de palliatieve fase (als genezen niet meer mogelijk is).

Ascites is een ophoping van vocht in de buikholte.

Klachten door vocht in de buikholte

Ascites kan de volgende klachten veroorzaken:

  • Toenemende buikomvang
  • Buikpijn
  • Gewichtstoename
  • Gebrek aan eetlust
  • Snelle verzadiging na het eten
  • Zuurbranden
  • Misselijkheid en/of braken
  • Kortademigheid
  • Dikke enkels (enkeloedeem)
  • Vermoeidheid
  • Verminderde mobiliteit

Niet iedereen met ascites heeft er last van. De klachten hangen samen met de hoeveelheid vocht in de buikholte.

Oorzaken van vocht in de buikholte

Bij patiënten met kanker kan ascites komen door:

  • Uitzaaiingen in het buikvlies. Dit is de meest voorkomende oorzaak
  • Uitgebreide uitzaaiingen in de lever
  • Blokkade van de onderste holle aders (vena cava inferior), de leveraders (venae hepaticae) of de poortader (vena portae) door tumorgroei
  • Blokkade van lymfebanen in de buik of de borst

Andere oorzaken van ascites zijn:

  • Levercirrose
  • Hartfalen
  • Uitzaaiingen in het hartvlies (pericard)
  • Trombose van de leveraders (Budd-Chiari-syndroom)
  • Verlaagd eiwit in het bloed (serumalbumine)
  • Infecties van het buikvlies

Onderzoek en diagnostiek

De arts doet eerst een anamnese en lichamelijk onderzoek bij je. Een anamnese is een gesprek waarbij de arts je vragen stelt over je voorgeschiedenis en klachten.

Aan de hand van de anamnese en het lichamelijk onderzoek kan de arts je adviseren om aanvullend onderzoek te laten doen. Dit onderzoek gebeurt om de aanwezigheid van ascites te bevestigen en/of om meer over de ascites te weten te komen.

Aanvullend onderzoek kan zijn:

  • een echografie
  • een punctie met een spuit en lange naald en onderzoek van de ascites

Behandeling van vocht in de buikholte

De behandeling is in te delen in:

  • Behandeling van de oorzaak
  • Behandeling van de klachten 

Behandeling van de oorzaak

Behandelingen kunnen zijn:

  • Chemotherapie of antihormonale therapie bij tumoren die daarvoor gevoelig zijn
  • Een buisje in de poortader plaatsen, zodat hier weer vocht doorheen kan 

Behandeling van de klachten

Behandelingen kunnen zijn:

  • Goede verzorging van de buikhuid
  • Adviezen over houding en kleding
  • Ontlastende ascitespunctie, waarbij het vocht via een naald en een slangetje uit de buikholte kan lopen.  
  • Eventueel een (permanente) drain
  • Medicijnen om vocht uit te drijven (plaspillen)

Controle

De arts of verpleegkundige bespreekt regelmatig de klachten met je en controleert je buikomvang en soms het gewicht. Dit kan wekelijks of dagelijks zijn, afhankelijk van de (toename van) klachten en/of je buikomvang.

Colofon

Met medewerking van:

Dr. Manon Boddaert

Arts palliatieve zorg, IKNL

Foto Etje Verhagen

Drs. Etje Verhagen-Krikke

GZ psycholoog, Praktijk De Beken

Persoonlijke pagina

Drs. José van Nus-Stad

Manager informele zorg, Kuria

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen

Francis Mensink

Verpleegkundig consulent, Palliatieve Zorg Nijmegen

Jeanet van Noord

Verpleegkundig specialist palliatieve zorg, LUMC

Dr. Alexander de Graeff

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: januari 2016