Lymfoedeem en borstkanker

Opslaan

De behandeling van borstkanker kan lymfoedeem veroorzaken. Lymfoedeem is een ophoping van vocht in een lichaamsdeel. Als na borstkanker lymfoedeem ontstaat, is dat meestal in de arm naast de borst waar de tumor zat.

Lees verder over:

Klachten door lymfoedeem bij borstkanker

Lymfoedeem kan klachten geven, zoals:

  • een zwelling in de arm
  • een zwaar en moe gevoel in de arm
  • veranderingen aan de huid van de arm

Deze klachten kunnen vergaande gevolgen hebben voor je dagelijks leven. Het is daarom belangrijk om lymfoedeem te voorkomen. En als het ontstaat, wil je lymfoedeem zo vroeg mogelijk herkennen en laten behandelen.

Meestal krijg je klachten van lymfoedeem direct of kort na de behandeling van de borstkanker. Maar het is ook mogelijk dat je pas veel later last krijgt. Lymfoedeem kan ook pas jaren na de behandeling ontstaan.

Oorzaken van lymfoedeem

Niet iedereen die is behandeld voor borstkanker, krijgt lymfoedeem. Het blijft onduidelijk waarom de ene persoon wel lymfoedeem krijgt en de andere persoon niet.

Zijn je lymfeklieren verwijderd met een operatie, of beschadigd door de bestraling? Dan loop je je leven lang risico om lymfoedeem te ontwikkelen. Daarom is het belangrijk om altijd op te letten of je klachten krijgt die wijzen op (beginnend) lymfoedeem.

Hoe ontstaat lymfoedeem bij borstkanker?

Bij de meeste mensen met borstkanker zijn de lymfeklieren bestraald of verwijderd. Hierdoor kan het lymfestelsel niet meer goed z’n werk doen. Het kan minder vocht afvoeren.

Het oedeem ontstaat in de buurt van het gebied waar de lymfklieren zijn bestraald of verwijderd. Vaak is dit in de arm. Lymfoedeem kan ook ontstaan in de borst zelf, of in de wand van de borst.

Hoe herken ik lymfoedeem in de arm?

Beginnend lymfoedeem kun je herkennen aan de volgende klachten:

  • Een gevoel van zwaarte, spanning, pijn of tintelingen in de arm.
  • Een strak, beurs of moe gevoel. Dat kan in de borst zijn, of in de flank, arm of hand.
  • Steken en een branderig gevoel in het schouderblad.
  • Sieraden en horloges die niet meer passen: een ring begint te knellen, bij een armband of horloge moet je het bandje steeds groter maken.
  • Soms is er al sprake van een zwelling, maar dat hoeft niet.

Als lymfoedeem in een verder stadium is, kunnen er veranderingen in de huid ontstaan. Zoals verdikkingen en smetplekken in de huidplooien. Later kunnen wratachtige plekken of zweertjes met lekkend lymfevocht ontstaan.

Wat kan ik zelf doen aan lymfoedeem bij borstkanker?

Voor de behandeling van borstkanker

Krijg je een behandeling waarbij je een risico loopt op lymfoedeem, blijf dan letten op signalen. Bestraling van de lymfeklieren en een okselkliertoilet vergroten de kans op lymfoedeem.

Je kunt ook aan de behandelend arts of verpleegkundige vragen om voordat de behandeling start en erna een meting te doen. Hij of zij meet dan de omtrek van je bovenarmen. Met deze metingen kun je zien of de omtrek van de bovenarm groter is geworden. Er kan dan sprake zijn van lymfoedeem.

Na de behandeling van borstkanker

Na de behandeling is het belangrijk dat je de doorstroming van het lymfevocht niet afknelt. Vermijd daarom strakke kleding en sieraden, slecht passende BH’s en zware borstprotheses. Ook het dragen van schoudertassen en rugzakken kunnen de doorstroming van lymfevocht belemmeren.

Daarnaast zijn er nog andere, algemene adviezen om het risico op lymfoedeem zo klein mogelijk te maken. Lees verder wat je zelf kunt doen.

Verwijzing naar een lymfoedeemtherapeut

Herken je een of meer van bovenstaande klachten? Neem dan zo snel mogelijk contact op met je zorgverleners. Vraag om een verwijzing naar een deskundige op het gebied van lymfoedeem. Bijvoorbeeld een huid- en oedeemtherapeut.

Het is belangrijk dat je snel met de behandeling begint. Hoe eerder je begint, hoe groter de kans op een goed resultaat.

Behandeling van lymfoedeem

Er zijn verschillende behandelingen voor lymfoedeem. Zoals het dragen van een steunkous, zwachtelen, massage, oefentherapie, taping en compressietherapie.

Lees verder over de behandeling van lymfoedeem.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: februari 2020

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Ine Meen, verpleegkundig specialist, ZGT, Linda Stengs, verpleegkundig specialist, Rode Kruis Ziekenhuis, Borstkankervereniging Nederland (BVN), Truus Smit-Hoeksma, verpleegkundig specialist, Dijklander Ziekenhuis