Woordenboek borstkanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Een woord dat je niet kent? Wij leggen het uit.

A - B - C - D - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - V - Z

A

Architectuurverstoring

Op de mammografie is te zien dat het weefsel niet overal hetzelfde is. Dit kan optreden na een operatie of bij kanker. De arts haalt bij twijfel weefsel weg en laat dit verder onderzoeken.

Aromataseremmer

Een aromataseremmer is een vorm van anti-hormonale therapie. Het medicijn belemmert dat de tumor door hormonen kan groeien. Het is een medicijn voor vrouwen met hormoongevoelige borstkanker die in de overgang zijn.

Axilla level

Axilla betekent oksel. De oksel heeft 3 gebieden (levels) met lymfeklieren. Met axilla level 1, 2 en/of 3 geeft de arts aan in welk gebied van de oksel de lymfeklieren liggen.

Axillaire klier

Synoniem: okselklier
Een lymfeklier in de oksel.

Axillaire lymfadenopathie

Er zijn 1 of meer vergrote lymfeklieren in de oksel te zien. Er is meer onderzoek nodig, bijvoorbeeld een echografie en/of weefselonderzoek.

B

BI-RADS

Synoniemen: BI-RADS classificatie, Breast Imaging Reporting and Data System
Er zijn 7 uitslagen met BI-RADS mogelijk. Die lopen van 0 tot en met 6.  

BI-RADS 0

De mammografie of een ander beeldvormend onderzoek geeft niet genoeg informatie voor een definitieve uitslag. Er is meer onderzoek nodig. De meeste vrouwen die BI-RADS 0 krijgen, blijken uiteindelijk geen borstkanker te hebben.

BI-RADS 1

De borst ziet er op de foto normaal uit. Er is geen afwijking gevonden.

BI-RADS 2

Er is een goedaardige afwijking gevonden in de borst. Er is geen verder onderzoek nodig.

BI-RADS 3

Er is een afwijking gevonden die heel waarschijnlijk goedaardig is. De arts doet misschien nog een punctie. Of er volgt een controle na 6 maanden met weer een mammografie, scan of echo.

BI-RADS 4

De afwijking kan misschien kanker zijn. Voor een definitieve uitslag is een biopsie nodig.

BI-RADS 5

De gevonden afwijking is zeer waarschijnlijk kwaadaardig (kanker). Voor een definitieve uitslag is een biopsie nodig

BI-RADS 6

BI-RADS 6 betekent borstkanker.

Boost-bestraling

Synoniem: bestralingsboost, surdosage
Een extra dosis bestraling op een klein gebied.  

Borstamputatie

Synoniemen: ablatio, mastectomie
Bij een borstamputatie wordt al het borstklierweefsel met een operatie weggehaald. Soms kan de huid van de borst en/of de tepel gespaard blijven.

Borstbesparende operatie

Synoniemen: borstsparende operatie, lumpectomie, Mamma Sparende Therapie
Bij deze operatie haalt de arts de tumor uit de borst weg, maar de rest van het borstklierweefsel blijft behouden.

BRCA-1-mutatie

Een fout (mutatie) in het DNA. De fout zit in het BRCA-1-gen. Door deze fout is de kans op borstkanker, eierstokkanker en sommige andere kankersoorten groter. Deze fout kan je overerven van een van je ouders.

BRCA-2-mutatie

Een fout (mutatie) in het DNA. De fout zit in het BRCA-2-gen. Door deze fout is de kans op borstkanker en sommige andere kankersoorten groter. Deze fout kan je overerven van een van je ouders.

Breath-hold techniek

Het inhouden van de adem tijdens de bestraling. Door de adem tijdens de bestraling 15 tot 30 seconden in te houden, ontstaat er meer ruimte tussen het hart en de borst(wand). Zo is er zo min mogelijk schade aan het hart.

C

CDK4/6-remmer

Een medicijn waardoor de kankercel stopt met groeien en delen. Het is een medicijn voor vrouwen met uitgezaaide, hormoongevoelige borstkanker.

Cutane invasie

De tumor in de borst groeit door tot in de huid.

D

DCIS

Synoniemen: ductaal carcinoma in situ, ductaal mammacarcinoom in situ
DCIS wordt vaak een voorstadium van borstkanker genoemd. Er zijn onrustige, afwijkende cellen in de melkbuisjes van de borst. Deze cellen groeien nog niet door de wand van de melkbuisjes heen. Maar doen ze dat wel, dan wordt het kanker. Daarom wordt DCIS vaak behandeld.

Dens borstweefsel

Synoniemen: dicht (borst)klierweefsel, dense borsten, vol klierweefsel
De borst heeft in verhouding meer borstklierweefsel en minder vetweefsel.

F

Fibroadenoom van de borst

Synoniem: bindweefselknobbel
Een goedaardige tumor in het bindweefsel van de borst.

G

Gemodificeerde radicale mastectomie

Synoniem: GRM
Bij deze operatie haalt de arts niet alleen de hele borst weg. Maar ook de lymfeklieren in de oksel (een okselkliertoilet).

Genprofieltest

Synoniem: genexpressietest
Een genprofieltest voorspelt het risico op uitzaaiingen van borstkanker. Door de test weet de arts of chemotherapie na de operatie nodig is. Voorbeelden van een genprofieltest zijn MammaPrint en Oncotype DX.

H

HER2-positieve borstkanker

HER2 is een eiwit dat de groei en deling van normale borstcellen regelt. Bij HER2-positieve borstkanker zit er veel HER2 op de kankercellen. Daardoor krijgen de kankercellen veel signalen om te groeien en te delen.

Hormoongevoelige borstkanker

Hormoongevoelige borstkanker betekent dat de borstkanker groeit door de vrouwelijke hormonen oestrogeen (ER) en progesteron (PR).

Hormoongevoeligheid

Hormoongevoeligheid wordt aangegeven door een percentage. Dit percentage geeft aan hoe zeer de kankercellen in de borst groeien door de hormonen oestrogeen en progesteron.

I

Inflammatoire borstkanker

Synoniemen: mastitis carcinomatosa, ontstekingsborstkanker
Inflammatoir betekent ontstoken. Deze kanker ziet eruit als een ontsteking in de borst. Het is een agressieve, zeldzame vorm van borstkanker.

Inframammaire huidplooi

De grens tussen de onderkant van de borst en de borstkas.

Intramammaire lymfeklier

Dit is een lymfeklier die in het borstklierweefsel ligt. Deze lymfeklier kan zichtbaar zijn op de foto's en scans.

Invasief carcinoom NST

Synoniem: ductaal carcinoom
NST staat voor: het niet-speciale type. Deze vorm van borstkanker ontstaat in de melkgangen. De kanker groeit door in het omliggende borstweefsel.

Invasief lobulair carcinoom

Synoniem: lobulair mammacarcinoom
Vorm van borstkanker die is ontstaan in de melkklieren. De kanker groeit door in het omliggende borstweefsel.

J

Jodiummarker

Synoniemen: I125-marker, jodiumzaadje
Dit is een klein, metalen staafje. Soms is de afwijking in de borst niet goed te voelen. De radioloog plaatst het staafje dan in de borst op de plek van de afwijking. Dit staafje zendt een heel kleine hoeveelheid straling uit (onschadelijk voor de gezondheid). De chirurg kan dit staafje met straling tijdens een operatie opzoeken en weet zo precies waar de tumor zit.

K

Kalkspatjes

Synoniem: calcificaties
Kleine hoopjes kalk in de borst. Die zijn vaak op een mammografie goed te zien. Bij 4 op de 5 mensen zijn kalkspatjes goedaardig.

L

Lapatinib

Synoniem: tyverb
Een medicijn voor uitgezaaide borstkanker. Het remt de groei en deling van de kankercellen door ervoor te zorgen dat er geen energie meer naartoe gaat.

Laterale uitloper

Borstweefsel aan de bovenste buitenkant van de borst (richting de oksel).

LCIS

Synoniem: lobulair carcinoma in situ
Onrustige en afwijkende cellen in de melkklieren van de borst. Door LCIS is de kans op borstkanker groter.

Lobulair carcinoom

Synoniem: lobulair (mamma)carcinoma in situ
Kanker die is ontstaan in de melkklieren van de borst.

M

Mamma

Synoniem: borst
Latijns woord voor borst.

Mammacarcinoom

Synoniemen: borstkanker, carcinoma mammae
Een kwaadaardige tumor in de borst.

Mammacareverpleegkundige

Verpleegkundige die gespecialiseerd is in borstkankerzorg.

Mammapoli

Synoniem: mammacentrum
Een afdeling in het ziekenhuis voor de behandeling van borstkanker en andere aandoeningen van de borst.

Mammografie

Synoniemen: borstfoto, mammogram
Een röntgenfoto van de borst.

MARI-klier

Een lymfeklier met uitzaaiingen waarin de radioloog een jodiummarker heeft geplaatst.

MARI-procedure

Een lymfeklier met uitzaaiingen heeft een jodiummarker gekregen en is bij de operatie op te sporen en te verwijderen door de chirurg.

N

Non-mass enhancement

Een plek in de borst die op de MRI scan ‘aangekleurd’ is. Het kan een teken kan zijn van borstkanker of een voorstadium van borstanker.

O

Oestrogeen

Synoniemen: ER, oestradiol
Een vrouwelijk hormoon. Bij een vorm van borstkanker groeien kankercellen door dit hormoon. Deze vorm heet hormoongevoelige (ER+) borstkanker.

Okselkliertoilet

Synoniemen: OKD, okselklierdissectie, okselklierverwijdering
Een okselkliertoilet is een operatie waarbij de chirurg lymfeklieren in de oksel verwijdert. De patholoog onderzoekt of er uitzaaiingen in de lymfeklieren zitten.

P

Partiële borstbestraling

Dit is  bestraling van een deel van de borst. Alleen het deel waar de tumor zit of zat, krijgt bestraling.

Periareolair

Rondom de tepelhof.

Phyllodestumor

Phyllodestumor is een zeldzame tumor in het bindweefsel van de borst. Deze  tumor is meestal goedaardig.

PMPS

Synoniem: post-mastectomie pijnsyndroom
Hevige pijn in het geopereerde gebied, na de borstsparende operatie of na de borstamputatie. De pijn kan ontstaan door beschadiging van de zenuwen in de borst.

R

Radiatiemastitis

Een ontsteking van de borst door de bestraling.

S

Sequentiële boost

Boost-bestraling is een extra dosis bestraling op een klein gebied. Bij een sequentiële boost krijgt eerst het hele gebied een aantal keren bestraling. Daarna volgen er een aantal boost-bestralingen op het gebied dat de hogere dosis straling nodig heeft.

Simultaneous integrated boost

Synoniemen: SIB, simultane boost
Boost-bestraling is een extra dosis straling op een klein gebied. Bij 'simultaneous integrated boost' gebeurt de boost-bestraling tegelijk met de bestraling van het hele gebied. Het boost-gebied krijgt iedere dag een iets hogere dosis dan de rest van het weefsel.

T

Tepelinvasie

De borstkanker groeit door tot in de tepel.

Topklier

Synoniem: okseltop
De lymfeklier in de oksel die het hoogst zit. De topklier zit meestal dichtbij het sleutelbeen.

Triple-negatieve borstkanker

Een agressieve vorm van borstkanker. De tumor is 3 keer negatief: hij groeit niet onder invloed van oestrogeen (1), niet onder invloed van progesteron (2) en is niet HER2-positief (3).

V

Verwijde ductus

Synoniem: verwijde melkgang
Dit is een melkbuisje in de borst dat wijder is dan de andere melkbuisjes. Er kan een echo of MRI nodig zijn.

Z

Ziekte van Paget

Synoniemen: tepelkanker, M. Paget, morbus Paget
Er zitten tumorcellen in de huid,  in of rondom de tepel. Deze aandoening komt niet vaak voor.

Gebruik woordenboek door zorgverleners en ziekenhuizen

Dit woordenboek is voor iedereen vrij te gebruiken. Dus ook voor zorgverleners en ziekenhuizen. Ook is het mogelijk om het woordenboek automatisch in het elektronisch patiëntendossier (EPD) te tonen. Heeft u als zorgverlener hier interesse in? Neem dan contact op met kanker.nl.

Feedback op het woordenboek

Heb je suggesties voor aanvullingen op het woordenboek? Laat het ons weten! Dan kan via het feedbackformulier onderaan deze pagina, of via dit gesprek over het woordenboek in de gespreksgroep borstkanker. Samen maken we het woordenboek zo compleet mogelijk.

Colofon

Met medewerking van:

Logo BVN

Borstkankervereniging Nederland

Patiëntenorganisatie

Website

Logo NABON

Werkgroep Voorlichting, Nationaal Borstkanker Overleg Nederland (NABON)

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: juli 2022