Woordenboek borstkanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Een woord dat je niet kent? Wij leggen het uit. Je kunt woorden zoeken door op een letter te klikken. Of gebruik Ctrl+F (Windows) of Command+F (Mac).

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - V - Z

A

Architectuurverstoring

Op de mammografie is te zien dat het weefsel onregelmatig is. Het weefsel in de borst is dus niet overal hetzelfde. Er is geen afwijking of plekje in de borst te zien. Maar het onregelmatige weefsel kan misschien ook kanker zijn. Om meer te weten te komen, haalt de arts wat weefsel uit het onregelmatige stukje weg. De arts laat dit verder onderzoeken.

Aromataseremmer

Anastrozol, antihormonen, exemestaan, letrozol
Een aromataseremmer is een medicijn. Het remt de aanmaak van hormonen. Een aromataseremmer is een vorm van hormoontherapie.

Axilla level 1, 2, 3, 4

Axilla betekent oksel. Met axilla level wordt bedoeld: een bepaald gebied in de oksel waar lymfeklieren kunnen liggen. De oksel heeft 4 lymfekliergebieden (levels). Die lopen vanaf de oksel tot boven het sleutelbeen. De gebieden zijn met elkaar verbonden. In deze lymfekliergebieden kunnen uitzaaiingen zitten. Met axilla level 1, 2, 3 en/of 4 geeft de arts aan welke gebieden in de oksel bestraling moeten krijgen.

Axillaire load

Dit is een maat voor het aantal lymfeklieren in de oksel met uitzaaiingen. Bij een lage axillaire load zitten er in maximaal 4 lymfeklieren uitzaaiingen. Bij een hoge axillaire load zijn er in meer dan 4 lymfeklieren kankercellen gevonden.

Axillaire lymfadenopathie

Op beeldvormend onderzoek zijn 1 of meerdere lymfeklieren uit de oksel te zien. Dit kan een reden zijn om dit nader te onderzoeken, bijvoorbeeld met een echografie van de oksel.

B

BI-RADS

BI-RADS classificatie, Breast Imaging Reporting and Data System
De uitslag van beeldvormend onderzoek van de borsten wordt aangegeven met BI-RADS. Er zijn 7 mogelijke uitslagen met BI-RADS. Die lopen van 0 tot 6. Hoe hoger het getal, hoe groter het risico dat het om een kwaadaardige afwijking gaat.

BI-RADS 0

De mammografie geeft niet genoeg informatie voor een definitieve uitslag. Aanvullend onderzoek of een vergelijking met eerder onderzoek is nodig om tot een uitslag te komen. De meeste vrouwen die BI-RADS 0 krijgen, blijken uiteindelijk geen borstkanker te hebben.

BI-RADS 1

De borst ziet er op de foto normaal uit. Er is geen afwijking gevonden.

BI-RADS 2

Er is een goedaardige afwijking gevonden in de borst. Er is geen verder onderzoek nodig.

BI-RADS 3

Er is een afwijking gevonden die heel waarschijnlijk goedaardig is. De arts kan nog een punctie doen, of na 6 maanden opnieuw beeldvormend onderzoek.

BI-RADS 4

De afwijking is verdacht. Er is verder onderzoek nodig. Een biopsie kan zorgen voor de juiste diagnose.

BI-RADS 5

Bij BI-RADS 5 is de gevonden afwijking waarschijnlijk kwaadaardig. Voor een definitieve uitslag, is een biopsie nodig.

BI-RADS 6

De diagnose borstkanker is vastgesteld.

Boost

Surdosage
Een extra dosis bestraling op een klein gebiedje. Dit is soms nodig op de borst bij een borstsparende operatie, en heel soms na een borstamputatie. De extra dosis straling kan ook bijvoorbeeld in de oksel gegeven worden, als er nog een lymfeklier aanwezig is waarin een uitzaaiing zit. Deze boost kan tegelijk met de bestraling van het gehele gebied (SIB), of aansluitend  op bestraling van het gehele gebied (sequentiële boost).

Borstamputatie

Ablatio, mastectomie
Het weghalen van de hele borst met een operatie. 

Borstbesparende operatie

Borstsparende operatie, lumpectomie
Een operatie waarbij de arts de tumor weghaalt uit de borst, maar de rest van de borst behouden blijft.

Borstkanker

Mammacarcinoom
Een kwaadaardige tumor in de borst. 

Breath-hold techniek

Het inhouden van de adem tijdens de bestraling. Door de adem tijdens de bestraling 15 tot 30 seconden in te houden, ontstaat er meer ruimte tussen het hart en de borst(wand). Zo blijft de schade aan het hart zo klein mogelijk.

C

CDK4/6-remmer

Abemaciclib, palbociclib, ribociclib
Een medicijn voor uitgezaaide borstkanker. Het zorgt ervoor dat de kankercellen meer gevoelig worden voor hormonale therapie.

Cutane invasie

De tumor in de borst groeit door tot in de huid van de borst.

D

DCIS

Ductaal carcinoma in situ
Onrustige, afwijkende cellen in de melkbuisjes van de borst (de melkgang). De onrustige cellen groeien nog niet door de wand van de melkbuisjes heen, maar kunnen dat later mogelijk wel gaan doen.  Dan wordt het kanker. Daarom is het vaak nodig om DCIS te behandelen. DCIS wordt vaak een 'voorstadium van borstkanker' genoemd.

Dicht borstklierweefsel

Dense borstweefsel, dicht klierweefsel, vol klierweefsel
De borst heeft in verhouding meer melkklieren en minder vetweefsel.

E

Erfelijke aanleg voor borstkanker

Erfelijke borstkanker
Iemand een grotere kans om borstkanker te krijgen door een afwijking in het DNA. Degene heeft de afwijking van zijn of haar vader of moeder heeft gekregen. De genen die meestal betrokken zijn bij erfelijke aanleg voor borstkanker, heten BRCA1, BRCA2, PALB2, ATM en CHEK2. Ook fouten in andere genen kunnen zorgen voor een erfelijke aanleg voor borstkanker.

Everolimus

Een medicijn voor uitgezaaide borstkanker. Het zorgt ervoor dat de kankercellen meer gevoelig worden voor hormonale therapie.  

F

Fibroadenoom

Een goedaardige tumor in de borst.

Fulvestrant

Een vorm van anti-hormoontherapie. Fulvestrant is een nep-hormoon. Het voorkomt dat de echte hormonen oestrogeen en progesteron bij de kankercellen kunnen komen. 

G

Gemodificeerde radicale mastectomie

GRM
Dit is een operatie waarbij de arts de hele borst weghaalt, en tegelijk ook de lymfeklieren in de oksel (een okselkliertoilet). 

Genprofieltest

MammaPrint, Oncotype DX
Een genprofieltest voorspelt het risico op uitzaaiingen. De test geeft een aanbeveling voor een aanvullende behandeling met chemotherapie.

H

HER2-positieve borstkanker

Bij HER2-positieve borstkanker zit er veel HER2 op de kankercellen. HER2 is een eiwit dat de groei en deling van normale borstcellen regelt. Als er veel HER2 aanwezig is, krijgen de kankercellen ook veel signalen om te groeien en te delen. Bij HER2-positieve borstkanker is een behandeling met doelgerichte therapie mogelijk.

Hormoongevoelige borstkanker

Hormoongevoelige borstkanker betekent dat de borstkanker groeit door de hormonen oestrogeen en progesteron. Hormonen zijn stoffen die het lichaam zelf maakt. Ze hebben invloed op hoe het lichaam werkt. Oestrogeen en progesteron zijn belangrijke vrouwelijke hormonen.

Hormoongevoeligheid

Een percentage dat aangeeft in welke mate de kankercellen in de borst groeien door hormonen oestrogeen en progesteron. Bij een hormoongevoelige tumor is een behandeling met anti-hormonale therapie mogelijk.

I

Inflammatoire borstkanker

Mastitis carcinomatosa, ontstekingsborstkanker
Een agressieve vorm van borstkanker. Inflammatoir betekent ontstoken. Deze kanker ziet eruit als een ontsteking in de borst.

Inframammair

Dit is de grens tussen de onderkant van de borst en de borstkas.

Intramammaire lymfeklier

Dit is een lymfeklier die zichtbaar kan zijn op de foto's en scans. Meestal gaat het om een goedaardige bevinding.

Invasief carcinoom NST

Ductaal carcinoom
NST staat voor: het niet-speciale type. Deze vorm van borstkanker groeit in de weefsels rond de tumor.

J

Jodiummarker

I125-marker
Dit is een klein metalen staafje. De radioloog plaatst dit staafje in de borst. Dat gebeurt meestal als de tumor niet goed voelbaar (palpabel) is, of bij een voorbehandeling met chemotherapie. Tijdens de operatie kan de chirurg dan goed zien waar de tumor zit. Zo weet de chirurg precies welk weefsel hij of zij moet weghalen.

K

Kalkspatjes

Calcificaties
Kleine hoopjes kalk in de borst. Die zijn vaak op een mammografie goed te zien.

L

Lapatinib

Tyverb
Een medicijn voor uitgezaaide borstkanker. Het remt de groei en deling van de kankercellen door ervoor te zorgen dat er geen energie meer naartoe gaat.

Laterale uitloper

Borstweefsel aan de bovenste buitenkant van de borst. Het gebied van de oksel kan er ook nog bij horen.

LCIS

Lobulair carcinoma in situ
Onrustige, afwijkende cellen in de melkklieren van de borst. LCIS maakt de kans groter om borstkanker te krijgen.

Lobulair carcinoom

Lobulair mammacarcinoom
Kanker die is ontstaan in de melkklieren van de borst.

M

Mamma

Borst
Borst.

Mammacareverpleegkundige

Verpleegkundige die deskundig is op het gebied van borstkanker.

Mammapoli

Een afdeling in het ziekenhuis voor de behandeling van borstkanker, en andere (goedaardige) aandoeningen van de borst.

Mammografie

Borstfoto, mammogram
Een röntgenfoto van de borst.

MARI-klier

Een lymfeklier met uitzaaiingen waarin de arts een marker heeft geplaatst.

MARI-procedure

Een lymfeklier met uitzaaiingen heeft een marker gekregen. Dat gebeurt meestal na een voorbehandeling met chemotherapie (neo-adjuvante chemotherapie). Bij de operatie zoekt de chirurg deze klier op en verwijdert deze. Als de uitzaaiingen in de lymfeklier weg zijn, hoeven de rest van de lymfeklieren meestal geen behandeling meer te krijgen.

N

Non-mass enhancement

Op de MRI-scan is geen afwijking te zien. Terwijl er wel een plek in de borst een kleur krijgt door het contrastmiddel. Dit kan een aanwijzing zijn voor een andere ziekte. Of voor een voorstadium van borstkanker. De arts kan wat weefsel afnemen voor verder onderzoek.

O

Oestrogeen

ER, oestradiol
Een vrouwelijk hormoon. Kankercellen in de borst kunnen groeien door dit hormoon.

Okselklier

Axillaire klier
Een lymfeklier in de oksel. 

Okselkliertoilet

OKD, okselklierdissectie, okselklierverwijdering
Een okselkliertoilet is een operatie waarbij de chirurg alle lymfeklieren in de oksel verwijdert. De patholoog onderzoekt of er uitzaaiingen in de lymfeklieren zitten.

P

Partiële borstbestraling

Dit is  bestraling van een deel van de borst. Alleen het deel waar de tumor zit of zat, krijgt bestraling.

Periareolair

Rondom de tepel.

Pertuzumab

Een vorm van doelgerichte therapie. Dit medicijn werkt  bij mensen met HER2-positieve borstkanker. Pertuzumab is altijd in combinatie met chemotherapie, en met het medicijn trastuzumab.

Phyllodestumor

Phyllodestumor is een tumor in het bindweefsel van de borst. Het komt niet vaak voor en is meestal goedaardig.

PMPS

Post-mastectomie pijnsyndroom
Hevige pijn in het geopereerde gebied, na de borstsparende operatie of na de borstamputatie. De pijn ontstaat door beschadiging van de zenuwen in de borst.

Progesteron

PR
Een vrouwelijk hormoon. Kankercellen in de borst kunnen groeien door dit hormoon.

R

Radiatiemastitis

Een ontsteking van de borst. Dit komt door de bestraling.

S

Sequentiële boost

Boost-bestraling is een extra dosis bestraling op een klein gebiedje. Bij een sequentiële boost krijgt eerst het hele gebied een aantal keren bestraling. Daarna volgen er een aantal boost-bestralingen op het gebied dat de hogere dosis straling nodig heeft.

Simultaneous integrated boost

SIB
Boost-bestraling is een extra dosis straling op een klein gebiedje. Bij 'simultaneous integrated boost' gebeurt de boost-bestraling tegelijk met de bestraling van het gehele gebied. Het boost-gebied krijgt iedere dag een iets hogere dosis dan de rest van het weefsel.

T

Tamoxifen

Een vorm van anti-hormoontherapie. Tamoxifen is een nep-hormoon. Het voorkomt dat de echte hormonen oestrogeen en progesteron bij de kankercellen kunnen komen. 

Tepelinvasie

De borstkanker groeit tot in de tepel.

Topklier

Okseltop
De lymfeklier in de oksel die het hoogst zit. De topklier zit meestal dichtbij het sleutelbeen.

Trastuzumab

Een vorm van doelgerichte therapie. Het werkt  bij mensen met HER2-positieve borstkanker.

Trastuzumab-emtansine

T-DM1
Een combinatie-medicijn van trastuzumab en emtansine. Trastuzumab werkt bij een HER2-positieve tumor. Emtansine is een vorm van chemotherapie. In dit medicijn zorgt trastuzumab ervoor dat de chemotherapie alleen bij de borstkankercellen terecht komt.

Triple-negatieve borstkanker

Triple negatieve borstkanker is 3 keer negatief. De tumor groeit niet onder invloed van oestrogeen, progesteron of het eiwit HER2. De behandeling van triple negatieve borstkanker bestaat vaak uit chemotherapie, een operatie en bestraling.

V

Verwijde ductus

Verwijde melkgang
Dit is een melkbuisje in de borst dat wijder is dan de andere melkbuisjes. De radioloog kan het verwijde buisje verder bekijken met een foto of een scan. De radioloog kan ook wat weefsel uit het verwijde melkbuisje weghalen voor verder onderzoek.

Z

Ziekte van Paget

Tepelkanker
De ziekte van Paget is een voorloper van borstkanker. Er zitten tumorcellen in de bovenste laag van de huid, meestal in of rondom de tepel. Het is een zeldzame aandoening. Bij de ziekte van Paget onderzoekt de arts ook of er dieper in de borst ook kwaadaardige cellen aanwezig zijn.

Gebruik woordenboek door zorgverleners en ziekenhuizen

Dit woordenboek is voor iedereen vrij te gebruiken. Dus ook voor zorgverleners en ziekenhuizen. Ook is het mogelijk om het woordenboek automatisch in het elektronisch patiëntendossier (EPD) te tonen. Heeft u als zorgverlener hier interesse in? Neem dan contact op met kanker.nl.

Feedback op het woordenboek

Heb je suggesties voor aanvullingen op het woordenboek? Laat het ons weten! Dan kan via het feedbackformulier onderaan deze pagina, of via dit gesprek over het woordenboek in de gespreksgroep borstkanker. Samen maken we het woordenboek zo compleet mogelijk.

Colofon

Met medewerking van:

Logo Maastricht UMC+

Behandelteam borstkanker, Maastricht UMC+

illustratie-deskundige

Beppy Caanen

Physician assistant in de klinische genetica, Maastricht UMC+

LinkedIn

Logo BVN

Borstkankervereniging Nederland

Patiëntenorganisatie

Website

illustratie-arts-vrouw

Dr. Encarnación Gómez García

Klinisch geneticus, Maastricht UMC+

illustratie-arts-vrouw

Dr. Ingeborg Vriens

Internist-oncoloog, Maastricht UMC+

illustratie-arts-vrouw

Dr. Janine Simons

Radiotherapeut in opleiding, Erasmus MC

illustratie-arts-vrouw

Dr. Lori van Roozendaal

Chirurg in opleiding, Zuyderland Medisch Centrum

illustratie-arts-man

Dr. Thiemo van Nijnatten

Radioloog in opleiding, Maastricht UMC+

Foto Loes Kooreman

Drs. Loes Kooreman

Patholoog, Maastricht UMC+

Foto Liesbeth Boersma

Prof. dr. Liesbeth Boersma

Radiotherapeut-oncoloog, Maastro

Linkedin

Foto Marjolein Smidt

Prof. Marjolein Smidt

Chirurg-oncoloog, Maastricht UMC+

Linkedin

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: augustus 2021