Uitgezaaide borstkanker

Behandeling van uitgezaaide borstkanker

Opslaan

Uitgezaaide borstkanker is bijna nooit meer te genezen. Wel kunnen behandelingen de groei van de kankercellen afremmen en klachten verminderen. Het doel van de behandeling is om het leven te verlengen, met een goede kwaliteit van leven. Dit heet een palliatieve behandeling.

Behandeling op maat

Er bestaat geen standaardmiddel of specifiek behandelschema voor uitgezaaide borstkanker. Welke behandeling je krijgt, hangt af van eigenschappen van de uitzaaiingen en van persoonlijke kenmerken. Dit staat omschreven in het behandelplan.

De palliatieve fase

Een palliatieve behandeling kan de uitgezaaide borstkanker maanden tot jaren onderdrukken. Hoelang de palliatieve fase duurt, hangt af van hoe agressief de kanker is.

Levensverwachting bij uitgezaaide borstkanker

Bij een heel agressieve tumor is de levensverwachting meestal kort, soms een paar maanden. Bij een minder agressieve tumor kunnen palliatieve behandelingen een lange levensverwachting geven. Er zijn vrouwen die al meer dan 10 jaar met uitgezaaide borstkanker leven.

Er zijn ook steeds meer behandelingen beschikbaar voor uitgezaaide borstkanker. De hoop is dat uitgezaaide borstkanker op termijn steeds meer een chronische ziekte wordt.

Behandeling van hormoongevoelige uitzaaiingen

De behandeling voor hormoongevoelige uitzaaiingen is hormonale therapie. Er zijn verschillende medicijnen beschikbaar, zoals aromataseremmers, fulvestrant en tamoxifen.

Meestal begin je met één soort hormonale therapie. Als de ziekte verergert, is dat een teken dat die soort hormonale therapie niet meer goed werkt. De uitzaaiingen zijn dan gegroeid, of er zijn nieuwe uitzaaiingen ontstaan.

De kankercellen zijn dan resistent geworden voor dit medicijn. Je kunt dan waarschijnlijk overstappen op een andere soort hormonale therapie. De arts zal dit met je bespreken.

Samen met doelgerichte therapie

De werking van de hormonale therapie kan soms verbeterd worden met doelgerichte therapie. Daarom krijg je soms ook een doelgericht medicijn: een mTOR-remmer (everolimus) of een CDK4/6-remmer (palbociclib, ribociclib of abemaciclib).

Deze medicijnen hebben een vergelijkbare werking, maar geven andere bijwerkingen. Bespreek met de arts welke bijwerkingen je het meest aanvaardbaar vindt. 

Overstappen op chemotherapie

Op een gegeven moment reageren de uitzaaiingen helemaal niet meer op een vorm van hormonale therapie. Of zijn er teveel uitzaaiingen.

Er is dan sneller een respons op een behandeling nodig. Die snellere respons kan met chemotherapie. De arts zal met je bespreken of je de behandeling kunt vervolgen met chemotherapie.

Eierstokken uitschakelen

Ben je nog niet in de overgang, dan is het belangrijk dat de eierstokken geen oestrogeen meer aanmaken. Anders werkt de hormonale therapie niet goed.

Je kunt ervoor kiezen om de eierstokken te laten verwijderen, of medicijnen te gebruiken die de werking van de eierstokken stilleggen.

Nieuwe ontwikkelingen hormonale therapie bij uitgezaaide borstkanker

Prof. dr. Koos van der Hoeven over de nieuwe ontwikkelingen in hormonale therapie bij uitgezaaide borstkanker. Bron: Uitgeverij Jaap.

Behandeling van uitzaaiingen die HER2-positief zijn

Bij uitzaaiingen die HER2-positief zijn bestaat de eerste behandeling vaak uit chemotherapie (docetaxel) en doelgerichte therapie (trastuzumab in combinatie met pertuzumab). Na afloop van de chemotherapie ga je verder met de doelgerichte medicijnen.

Als de uitzaaiingen niet meer reageren op deze behandeling, kun je nog andere doelgerichte medicijnen krijgen. Bijvoorbeeld T-DM1, of lapatinib samen met capecitabine of letrozol (als de tumor hormoongevoelig is).

Lees meer over de werking van deze doelgerichte medicijnen.

Behandeling van uitzaaiingen die hormoongevoelig én HER2-positief zijn

Soms zijn uitzaaiingen zowel hormoongevoelig als HER2-positief. In dat geval bestaat de behandeling vaak uit een combinatie van hormonale therapie en doelgerichte therapie. Soms krijg je eerst chemotherapie en dan deze combinatie.

Behandeling van triple-negatieve uitzaaiingen

Bij triple-negatieve uitzaaiingen is chemotherapie de meest gebruikte behandeling. Welke chemotherapie je krijgt, hangt onder andere af van de kans dat de chemotherapie aanslaat en welke bijwerkingen je kunt verwachten. De arts zal dit met je bespreken.

Tegenwoordig komen veel vrouwen met triple-negatieve uitzaaiingen in aanmerking voor immunotherapie. Vooralsnog is dat alleen binnen een wetenschappelijke studie. De verwachting is dat immunotherapie binnenkort een standaardbehandeling wordt voor triple negatieve borstkanker, naast chemotherapie.

Lees meer over triple-negatieve borstkanker.

Behandeling van oligo-uitzaaiingen

Soms worden er maar een paar uitzaaiingen op afstand ontdekt. Als het om 1 tot 3 uitzaaiingen gaat, heet dat oligo-uitzaaiingen. Oligo betekent weinig.

Als dit het geval is, dan bespreekt de arts met je of je voor deze oligo-uitzaaiingen een intensieve behandeling wilt ondergaan. Dan is langdurige overleving meestal mogelijk.

De behandeling van oligo-uitzaaiingen bestaat meestal uit chemotherapie, hormonale therapie en doelgerichte therapie. Deze behandelingen werken door het hele lichaam.

Oligo-uitzaaiingen kunnen ook een gerichte behandeling krijgen. Zoals een operatie van de uitzaaiing en/of bestraling op die plek. Dan is de behandeling alleen gericht op de uitzaaiing zelf. Meestal krijg je daarna nog een behandeling die door het hele lichaam werkt.

Na de behandeling van de oligo-uitzaaiingen is er vaak een langere periode waarin er geen klachten zijn en de ziekte niet erger wordt.

Slaat de behandeling aan?

Tijdens de behandeling controleert de arts regelmatig wat het effect is van de behandeling op de uitzaaiingen. De arts kan zien of de uitzaaiingen hetzelfde blijven, kleiner worden of groter. Op basis hiervan kan hij of zij het behandelplan blijven volgen of verder aanpassen.

Bij deze controles krijg je een scan. Dit kan een MRI, CT, PET-CT of botscan zijn, afhankelijk van de plek van de uitzaaiingen. Ook kan er bloedonderzoek naar o.a. tumormarkers worden gedaan.

Andere behandelingen bij uitzaaiingen in de botten

Uitzaaiingen van borstkanker zitten meestal in de botten. De uitzaaiingen kunnen pijn doen en maken de botten zwakker. Hierdoor is er een risico op een botbreuk.

Daarom krijg je bij botuitzaaiingen meestal nog een extra medicijn: een bisfosfonaat (bijvoorbeeld zoledroninezuur en alendroninezuur) of denosumab. Deze middelen maken de botten sterker, kunnen pijn verminderen en proberen botbreuken te voorkomen.

De pijn die ontstaat bij botuitzaaiingen kan ook minder worden door bestraling. De botten worden dan ook sterker. Je krijgt een paar keer een bestraling met een lage dosis.

Wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe behandelingen

Naast bovenstaande standaardbehandelingen kun je soms ook deelnemen aan behandelingen in onderzoeksverband (trials). In een trial krijgen deelnemers een nieuwe behandeling of een combinatie van behandelingen. Met dit onderzoek bepalen artsen of een nieuwe behandeling beter is dan de standaardbehandeling.

De arts zal de mogelijkheden met je bespreken. Als een trial niet in jouw ziekenhuis plaatsvindt, kan de arts je naar een ander ziekenhuis verwijzen.

Bekijk de trials voor uitgezaaide borstkanker.

Meer over nieuwe ontwikkelingen bij borstkanker.

Palliatieve zorg

Bovenstaande behandelingen zijn onderdeel van de palliatieve zorg. Palliatieve zorg bestaat uit verschillende terreinen. Je kunt ook zorg krijgen op geestelijk, sociaal en spiritueel gebied. Ook kan complementaire zorg klachten verlichten.

Hiervoor zijn in elk ziekenhuis palliatieve teams werkzaam. Hierin zitten vaak een medisch oncoloog, palliatief verpleegkundig specialist, longarts, pijnarts en geestelijk verzorger. Daarnaast zijn er psychosociale hulpverleners, diëtisten en fysiotherapeuten die je kunnen begeleiden.

Bekijk van welke andere palliatieve zorg je gebruik kunt maken.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: februari 2019

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Borstkankervereniging Nederland