Doelgerichte therapie bij borstkanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen. Deze medicijnen vallen de kankercellen heel precies aan. Bij borstkanker kan doelgerichte therapie onderdeel zijn van de genezende behandeling. Je krijgt deze behandeling samen met chemotherapie en een operatie aan de borst.

Als er uitzaaiingen in andere organen zijn gevonden, kan doelgerichte therapie een palliatieve behandeling zijn. Dan is de behandeling erop gericht om de ziekte te remmen en klachten te verminderen.

Er zijn verschillende soorten doelgerichte medicijnen. Een deel van de medicijnen is bedoeld voor vrouwen met HER2-positieve borstkanker. Andere doelgerichte medicijnen werken als versterking voor de anti-hormonale therapie bij hormoongevoelige borstkanker die is uitgezaaid. De meeste medicijnen krijg je per infuus, of als tabletten.

Op deze pagina lees je meer over:

Doelgerichte therapie bij HER2-positieve borstkanker

Ongeveer 1 op de 10 vrouwen met borstkanker heeft een HER2-postieve tumor. Bij deze soort borstkanker blokkeert de doelgerichte therapie de werking van het HER2-eiwit. Hierdoor stoppen de kankercellen met groeien. Lees verder over HER2-positieve borstkanker.

De behandeling met doelgerichte therapie start je meestal samen met chemotherapie. Nadat de chemotherapie klaar is, loopt de doelgerichte therapie door.

In de genezende behandeling duurt de doelgerichte therapie ongeveer 1 jaar. Je kunt na de operatie aan de borst starten met doelgerichte therapie, of al voor de operatie. De behandeling die na de borstoperatie start heet adjuvant. Voor de operatie beginnen heet neo-adjuvant.

In de palliatieve behandeling is er geen vaste duur van doelgerichte therapie. Je kunt de behandeling krijgen totdat de uitzaaiingen weer gaan groeien. Dan kan de arts voorstellen om over te stappen op een ander doelgericht medicijn, opnieuw chemotherapie te geven of anti-hormonale therapie toe te voegen.

Voor HER2-positieve borstkanker zijn de volgende doelgerichte medicijnen beschikbaar:

  • Trastuzumab
  • Pertuzumab
  • Lapatinib
  • Trastuzumab-emtansine (T-DM1)

Trastuzumab

Trastuzumab (Herceptin® of een ander merk) werkt tegen HER2-positieve tumoren. Het blokkeert de groei van de tumor. Trastuzumab heeft nog een tweede functie: het afweersysteem activeren. Het is daarom ook een vorm van immunotherapie.

Trastuzumab krijg je vaak in combinatie met chemotherapie. Dat kan voor of na de operatie zijn. De behandeling duurt dan 1 jaar en loopt door nadat je klaar bent met de chemokuren. Eens per 3 weken krijg je een infuus of injectie met trastuzumab.

Bij uitgezaaide borstkanker kan trastuzumab de ziekte afremmen. Deze doelgerichte therapie start vaak samen met chemotherapie. Na een aantal kuren is de chemo klaar, maar loopt de behandeling met dit medicijn door, als een soort onderhoudsbehandeling. Als de uitzaaiingen weer gaan groeien, kan de arts voorstellen over te stappen naar een ander medicijn.

Trastuzumab geeft een iets verhoogd risico op hartfalen, zeker in combinatie met bepaalde soorten chemotherapie. Daarom controleert de arts regelmatig de werking van het hart. Lees verder over hartfalen bij borstkanker.

In deze Kijksluiter (video-bijsluiter) vind je meer informatie over de werking en bijwerkingen van dit middel.

Pertuzumab

Pertuzumab (Perjeta®) werkt ook tegen HER2-positieve tumoren. Je krijgt dit medicijn altijd in combinatie met trastuzumab. Pertuzumab blokkeert het HER2-eiwit op een andere manier dan trastuzumab. De combinatie zorgt voor een extra sterke remming van de kankercellen.

Is de behandeling gericht op genezen? Dan start je voor de operatie met chemotherapie, trastuzumab en pertuzumab. Wanneer de chemotherapie klaar is, loopt de behandeling met doelgerichte therapie door. In totaal krijg je 1 jaar doelgerichte therapie.

Ook bij uitzaaiingen is deze combinatiebehandeling mogelijk. Maar alleen als eerste behandeling bij uitgezaaide HER2-positieve borstkanker.

Ook hier start je de doelgerichte therapie samen met chemotherapie. De chemotherapie bestaat uit 6 kuren. Daarna controleert de arts of de behandeling aanslaat. Als dat zo is, ga je door met pertuzumab en trastuzumab. Dit heet een onderhoudsbehandeling.

Bekijk ook de Kijksluiter-video van pertuzumab, over de werking en bijwerkingen van dit medicijn.

Als de uitzaaiingen weer gaan groeien, zijn er andere behandelingen mogelijk. Zoals trastuzumab-emtansine.

Trastuzumab-emtansine (T-DM1)

Voor HER2-positieve borstkanker is ook een andere variant van trastuzumab beschikbaar: trastuzumab-emtansine (Kadcyla®). Een andere naam voor dit middel is T-DM1.

Dit medicijn is een combinatie van trastuzumab en emtansine. Emtansine is een vorm van chemotherapie. Trastuzumab bindt aan de borstkankercellen. Zo zorgt trastuzumab ervoor dat alleen kankercellen de chemotherapie krijgen, en niet de gezonde cellen.

Dit medicijn kan een onderdeel zijn van de behandeling die als doel heeft te genezen van de borstkanker. Het is bedoeld voor vrouwen die al eerder een voorbehandeling (een neo-adjuvante behandeling) met andere doelgerichte medicijnen hebben gehad. En bij wie na de operatie blijkt dat er kankercellen achter zijn gebleven in de borst, of in de lymfeklieren.

Trastuzumab-emtansine kan ook helpen bij uitgezaaide borstkanker, om de ziekte te remmen. Je krijgt het medicijn eens per 3 weken met een infuus toegediend. De duur van de behandeling hangt af van de werkzaamheid van het middel en het verloop van de ziekte.

In deze Kijksluiter (video-bijsluiter) vind je meer informatie over de werking van dit medicijn, en welke bijwerkingen er kunnen optreden.

Lapatinib

Een andere mogelijkheid bij uitgezaaide HER2-positieve borstkanker is lapatinib (Tyverb®). Lapatinib remt de groei en deling van de kankercellen, door ervoor te zorgen dat er geen energie meer naartoe gaat. Je neemt het middel 1 keer per dag in als tabletten.

Lapatinib werkt alleen in combinatie met andere medicijnen:

  • Samen met chemotherapie, nadat je eerder trastuzumab met chemotherapie hebt gehad
  • Samen met een aromataseremmer, een vorm van anti-hormonale therapie

Deze Kijksluiter-video legt uit hoe dit medicijn werkt, en welke bijwerkingen je ervan kunt krijgen.

Doelgerichte medicijnen samen met anti-hormonale therapie bij uitgezaaide borstkanker

Er zijn ook een aantal doelgerichte medicijnen die niet bedoeld zijn voor HER2-positieve borstkanker, maar voor hormoongevoelige borstkanker. Bij hormoongevoelige borstkanker krijg je een behandeling met anti-hormonale therapie.

Het effect van de anti-hormonale therapie op de borstkankercellen neemt na verloop van tijd vaak af. Er is dan sprake van resistentie: de kankercellen worden ongevoelig voor anti-hormonale therapie en gaan weer groeien en delen.

Doelgerichte therapie versterkt de werking van de anti-hormonale therapie. Hierdoor ontstaat er minder snel resistentie en blijft de anti-hormonale therapie langer effectief. [Laatste zin weg]

Lees verder over hormoongevoelige borstkanker, of over anti-hormonale therapie.

Bij hormoongevoelige borstkanker kunnen de volgende doelgerichte medicijnen de werking van de anti-hormonale therapie versterken:

  • Everolimus
  • CDK4/6-remmers: palbociclib, ribociclib en abemaciclib

Everolimus

Everolimus (Afinitor®) is een doelgericht medicijn voor uitgezaaide borstkanker. Everolimus kan ervoor zorgen dat de borstkanker niet of minder resistent wordt voor anti-hormonale therapie.

Je krijgt everolimus altijd in combinatie met een aromataseremmer. Dat is een vorm van anti-hormonale therapie. Beide medicijnen neem je 1 keer per dag in als tabletten.

Bekijk de Kijksluiter-video over hoe dit medicijn werkt, en welke bijwerkingen je ervan kunt krijgen.

CDK4/6-remmers: palbociclib, ribociclib en abemaciclib

Een ander soort doelgericht medicijn bij hormoongevoelige, uitgezaaide borstkanker is een CDK4/6-remmer. Dit medicijn remt eiwitten die kankercellen nodig hebben om te groeien. Deze eiwitten heten CDK4/6.

Bij hormoongevoelige borstkanker zijn deze eiwitten extra actief. Door ze te blokkeren, remt het medicijn de tumorgroei af.

Je krijgt de CDK4/6-remmer medicijn altijd in combinatie met anti-hormonale therapie. Dat kan een aromataseremmer zijn, of fulvestrant.

Er zijn verschillende CDK4/6-remmers beschikbaar:

  • Palbociclib (Ibrance®)
  • Ribociclib (Kisqali®)
  • Abemaciclib (Verzenio®)

Ze hebben een vergelijkbare werking, maar geven andere bijwerkingen. Met de arts kun je bespreken welke bijwerkingen in jouw situatie het meest aanvaardbaar zijn.

In deze Kijksluiter-video’s leer je meer over de werking en bijwerkingen van palbociclib en van ribociclib.

Hoe werkt doelgerichte therapie?

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen die specifiek aangrijpen op de kankercellen. Zo kan doelgerichte therapie kankercellen doden of de celdeling van kankercellen remmen.

De medicijnen verspreiden zich via het bloed door je lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken. Een ander woord voor doelgerichte therapie is targeted therapy.

Doelgerichte therapie

In deze video zie je hoe doelgerichte therapie werkt.

Bijwerkingen van doelgerichte therapie bij borstkanker

Doelgerichte therapie kan bijwerkingen veroorzaken. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:

  • vermoeidheid
  • griepachtige klachten, zoals rillingen en koorts
  • een verhoogde kans op infecties, zoals een longontsteking of een ontsteking van het slijmvlies in de mond
  • maag-darmklachten: diarree, misselijkheid, buikpijn, braken en verstopping
  • kortademigheid, benauwdheid en hoesten
  • huidklachten, bijvoorbeeld uitslag, acne, een droge huid en jeuk
  • bij CDK4/6-remmers: een tekort aan bloedcellen waardoor bloedarmoede of een tekort aan afweercellen kan ontstaan

Overleg met je arts welke bijwerkingen je kunt verwachten, en wanneer je contact moet opnemen met het ziekenhuis.

Nieuwe ontwikkelingen voor uitgezaaide HER2-positieve borstkanker

Dr. Inge Konings vertelt over de nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van uitgezaaide HER2-positieve borstkanker. Dat doet ze vanaf het grootste congres over borstkanker ter wereld: de SABCS. Bron: Uitgeverij Jaap.

Nieuwe ontwikkelingen: medicijnen voor HER2-positieve borstkanker met uitzaaiingen in de hersenen

In deze video vertelt internist-oncoloog prof. Koos van der Hoeven over nieuwe medicijnen voor vrouwen met HER2-positieve borstkanker met uitzaaiingen in de hersenen. Deze video is gemaakt op basis van het nieuws van het ASCO-congres (editie 2020). Bron: Uitgeverij Jaap.

Colofon

Met medewerking van:

Logo BVN

Borstkankervereniging Nederland

Patiëntenorganisatie

Website

Foto Aafke Honkoop

Dr. Aafke Honkoop

Internist-oncoloog, Isala

Persoonlijke pagina

Foto Rhodé Bijlsma

Dr. Rhodé Bijlsma

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

Persoonlijke pagina

Marieke van Beek-Voortman

Verpleegkundig specialist mammacare, Deventer Ziekenhuis

Logo NABON

Werkgroep Voorlichting, Nationaal Borstkanker Overleg Nederland (NABON)

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: maart 2021