Doelgerichte therapie

Tmc over deze informatie

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen die de celdeling van kankercellen remmen of kankercellen doden. Doelgerichte therapie wordt ook wel targeted therapy genoemd.

Verschillende vormen

Bij doelgerichte therapie wordt gebruikgemaakt van 2 soorten medicijnen. Dit zijn:

Hoe werkt doelgerichte therapie?

De werking van doelgerichte therapie verschilt per medicijn. De werking hangt af van het doel waarop het medicijn is gericht. Doelgerichte medicijnen kunnen werken aan de buitenkant of aan de binnenkant van een cel.

Doelgerichte therapie grijpt aan op specifieke eigenschappen van kankercellen of hun omgeving. Doelgerichte therapie brengt daardoor meestal minder schade toe aan gezonde cellen dan bijvoorbeeld chemotherapie. En geeft mede hierdoor meestal minder bijwerkingen.

Kankercellen kunnen een aantal specifieke eigenschappen hebben:
  • Ongecontroleerde celdeling. Gezonde cellen delen gecontroleerd en alleen als dat nodig is. Op de buitenkant van cellen zitten ontvangers voor signalen uit de omgeving. Deze ontvangers heten receptoren.  Elk type signaal kan binden met een specifieke receptor, als een sleutel in een slot. Deling gebeurt alleen als een groeifactor bindt met een receptor op de cel. Kankercellen delen ongeremd. Dat komt bijvoorbeeld doordat op sommige kankercellen die receptoren altijd geactiveerd zijn. Zij hebben hiervoor niet de binding van groeifactoren nodig. En geven daardoor constant het signaal door om te delen. Andere kankercellen hebben, net als gezonde cellen, deze binding wel nodig. Maar hebben veel meer receptoren aan de buitenkant dan een gezonde cel. Hierdoor krijgen ook deze cellen voortdurend het signaal dat ze moeten delen.
  • De geprogrammeerde celdood is uitgeschakeld. Als gezonde cellen ernstig beschadigd zijn, vernietigen zij zichzelf. Dat heet geprogrammeerde celdood. Kankercellen moeten dit eigenlijk ook doen, maar het mechanisme dat zorgt voor geprogrammeerde celdood is uitgeschakeld. Daardoor blijven de kankercellen zich delen.
  • Kankercellen kunnen ontsnappen aan het afweersysteem. Ons afweersysteem, ook wel immuunsysteem genoemd, kan onderscheid maken tussen gezonde cellen en cellen die afwijken van gezonde cellen. Het afweersysteem herkent kankercellen vaak niet als afwijkende cellen. Dat komt doordat kankercellen zich voordoen als gezonde cellen. Of doordat ze de verbinding met de afweercellen blokkeren.
  • Kankercellen stimuleren de aanmaak van nieuwe bloedvaten. Net als gezonde cellen hebben kankercellen zuurstof en voedingsstoffen nodig. Deze worden door het bloed naar de cellen gebracht. Als kankercellen te weinig zuurstof of voedingsstoffen krijgen, gaan ze groeifactoren aanmaken. Groeifactoren zorgen ervoor dat bloedvaten in de buurt van de tumor nieuwe bloedvaten gaan maken in de richting van de tumor. Zo wordt de tumor beter voorzien van zuurstof en voedingsstoffen. De vorming van bloedvaten heet angiogenese.

Om in aanmerking te komen voor doelgerichte therapie moet de tumor bepaalde kenmerken hebben. Zulke kenmerken kunnen bijvoorbeeld zijn:
  • een mutatie in de kankercel. Een mutatie is een verandering in het erfelijk materiaal.
  • afhankelijkheid van angiogenese
  • de aanwezigheid van een grote hoeveelheid receptoren op een kankercel
  • grotere gevoeligheid van de kankercel voor het afweersysteem. Een ander woord hiervoor is immunogeen. 

Het kan zijn dat er eerst onderzoek moet plaatsvinden om te weten of een kenmerk aanwezig is op de tumorcel.

Ook kunnen niet alle soorten kanker worden behandeld met doelgerichte therapie. Of u in aanmerking komt voor doelgerichte therapie kunt u bespreken met uw specialist.

Doelgerichte therapie meestal combinatietherapie

Bestaat de behandeling uit de toediening van 1 bepaald medicijn, dan is dit een monotherapie. Een behandeling die bestaat uit verschillende soorten medicijnen of uit een combinatie van behandelingen heet combinatietherapie. Heel soms kan alleen doelgerichte therapie een tumor helemaal vernietigen. Maar meestal krijgen patiënten doelgerichte therapie in combinatie met een andere therapie. Bijvoorbeeld chemotherapie of een operatie.

Doelgerichte therapie

Animatie over doelgerichte therapie. Bron: kanker.nl