Behandeling en bijwerkingen

Doelgerichte therapie bij borstkanker

Opslaan

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen die specifiek aangrijpen op de kankercellen. Zo kan doelgerichte therapie kankercellen doden of de celdeling van kankercellen remmen.

De medicijnen verspreiden zich via het bloed door uw lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken. Een ander woord voor doelgerichte therapie is targeted therapy.

Doelgerichte therapie bij borstkanker

Een behandeling met doelgerichte therapie bij borstkanker krijgt u meestal in combinatie met chemotherapie en soms ook met hormonale therapie

Bij doelgerichte therapie wordt gebruik gemaakt van 2 soorten medicijnen. Dit zijn monoklonale antilichamen en small molecules. Sommige medicijnen krijgt u via een infuus of injectie, andere kunnen als tablet worden ingenomen. 

U kunt doelgerichte therapie krijgen als aanvullende (adjuvante) behandeling of om de klachten te verminderen en de ziekte te remmen. Dit laatste heet een palliatieve behandeling. 

Alleen bij een HER2-positieve tumor

Ongeveer 15 tot 20% van de vrouwen met borstkanker en 3 tot 15% van de mannen met borstkanker heeft teveel van een bepaald eiwit op de tumorcellen: HER2-eiwit. Die eiwitten zorgen ervoor dat de tumorcellen te veel groeiprikkels aan de cel doorgeven, waardoor de cellen blijven delen. Monoklonale antilichamen kunnen die eiwitten blokkeren. Groeisignalen kunnen de cel dan niet meer bereiken. De kankercellen kunnen daardoor afsterven. Of ze kunnen zich minder goed herstellen nadat ze beschadigd zijn door chemotherapie en/of hormonale therapie. Hierdoor kan de ziekte beter behandeld worden. 

De namen van monoklonale antilichamen eindigen altijd op mab, zoals trastuzumab. Mab staat voor monoclonal antibody, wat Engels is voor monoklonaal antilichaam.

Om te weten of u voor doelgerichte therapie in aanmerking komt, moet de arts eerst onderzoeken of de tumor een teveel aan HER2-eiwit heeft. Dit is een HER2-positieve tumor.

Doelgerichte medicijnen tegen borstkanker

Er zijn op dit moment 6 doelgerichte medicijnen in gebruik voor de bestrijding van borstkanker:

  • Trastuzumab (merknaam Herceptin): dit middel werkt goed tegen HER2-positieve tumoren. Het medicijn remt de groei en deling van tumorcellen door zich aan HER2-eiwit te binden, waardoor een bepaald groeisignaal de cel niet meer kan bereiken. Daarnaast stimuleert trastuzumab het immuunsysteem; om deze reden wordt deze behandeling vaak immunotherapie genoemd. Trastuzumab wordt adjuvant, neoadjuvant en palliatief toegepast, en meestal gegeven in combinatie met chemotherapie.
  • Pertuzumab (merknaam Perjeta): dit middel richt zich op HER2-positieve tumoren. Het wordt altijd gegeven in combinatie met trastuzumab. Samen met het chemotherapiemedicijn docetaxel versterkt pertuzumab de werking van trastuzumab bij uitgezaaide borstkanker. Pertuzumab remt het HER2-eiwit namelijk op een andere manier dan trastuzumab. Patiënten hebben zo een langere overlevingsduur van gemiddeld 16 maanden.
  • Lapatinib (merknaam Tyverb): dit medicijn bindt zich ook aan HER2-receptoren. Het remt de groei en deling van HER2neu-positieve tumorcellen door hun energietoevoer af te snijden. Lapatinib wordt toegepast bij uitgezaaide borstkanker, in combinatie met het chemotherapie-medicijn capecitabine of met hormoontherapie.
  • T-DM1 (merknaam Kadcyla): dit middel is een combinatie van trastuzumab en het chemotherapie-medicijn emtansine. Het levert het krachtige gif emtansine direct en uitsluitend af bij HER2-positieve tumorcellen. T-DM1 wordt toegepast bij uitgezaaide borstkanker.
  • Everolimus (merknaam Afinitor): dit middel wordt samen met hormonale therapie gebruikt bij uitgezaaide borstkanker. Het is een zogenoemde proteïnekinaseremmer: een medicijn dat de energiehuishouding van de tumorcellen verstoort. De combinatie van dit middel met hormoontherapie voorkomt dat de tumor resistent wordt voor de hormoontherapie.
  • Bevacizumab (merknaam Avastin): een zogeheten angiogeneseremmer: een medicijn dat ervoor zorgt dat de tumor geen nieuwe bloedvaten meer kan aanmaken. Bevacizumab in combinatie met chemotherapie wordt alleen toegepast bij sommige vormen van uitgezaaide borstkanker.

Bijwerkingen doelgerichte therapie

Veel gemelde bijwerkingen zijn: infecties, gewichtsverlies, eet-, smaak- en stofwisselingsstoornissen, diarree, braken, misselijkheid. 

Andere bijwerkingen zijn: luchtweginfecties, slijmvliesontstekingen, benauwdheid en hoesten, bloedneus, huiduitslag, acne, droge huid, jeuk, vermoeidheid, koorts en hoofdpijn, angst, slapeloosheid, gespannenheid en algehele lichaamszwakte.

Doelgerichte therapie

Animatie over doelgerichte therapie.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: maart 2016

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. de Wit, R. (medisch oncoloog), Dr. Smorenburg, C.H. (medisch oncoloog), Borstkankervereniging Nederland, Dr. Buter, J. (medisch oncoloog)