Lymfoedeem en borstkanker

Tmc over deze informatie

Aan de intensieve behandelingen tegen borstkanker kunt u klachten overhouden waar u veel en lang last van kan hebben. Deze klachten ontstaan soms pas na afloop van de behandeling en kunnen u belemmeren in uw dagelijks functioneren. Deze klachten worden late gevolgen genoemd. Één van de late gevolgen van behandelingen tegen borstkanker is lymfoedeem. 

Weefselvocht uit de armen wordt afgevoerd via de lymfeklieren in de oksel. Zijn er één of meerdere  lymfeklieren verwijderd, of zijn alle klieren uit uw oksel verwijderd, of heeft u bestraling gehad op de okselklieren? Dan kan dit de afvoer van weefselvocht moeilijker maken. Een ander woord voor weefselvocht is lymfe. 

Meestal is het lichaam in staat zich aan die nieuwe situatie aan te passen. Maar een deel van de behandelde patiënten krijgt last van ophoping van vocht. De arm aan de kant van de geopereerde oksel wordt dan dikker dan normaal. Zo'n zwelling heet lymfoedeem. 

Het is belangrijk dat de arts voor de operatie de omvang van de arm waarin u lymfoedeem kunt krijgen meet. Na de operatie controleert hij of er veranderingen zijn die kunnen wijzen op lymfoedeem. 

Kans op lymfoedeem

  • Na een schildwachtklierprocedure  ontwikkelt 7% van de patiënten lymfoedeem. 
  • Na een totale okselklieroperatie is het risico op lymfoedeem meer dan 23%.
  • Na een borstamputatie is het risico op lymfoedeem 24-49%.
  • Radiotherapie verhoogt de kans op lymfoedeem aanzienlijk.
  • Soms krijgt u al snel na de behandeling lymfoedeem. Sommige mensen krijgen er pas jaren na de behandeling last van.

Risico verkleinen

Waar kunt u op letten om het risico op lymfoedeem te verkleinen:

  • Een zware borstprothese kan de lymfevaten boven het sleutelbeen dichtdrukken. Soms zijn die lymfevaten de enige die lymfevocht uit het geopereerde gebied afvoeren. Kies in dat geval als dit kan voor een lichtere prothese.
  • Voorkom wondjes aan hand of arm. Heeft u een wondje, maak het dan schoon met een desinfecterend middel. Krijgt u toch een ontsteking, zoek dan meteen contact met een arts. Er moeten dan antibiotica worden voorgeschreven. Er is namelijk een verhoogde kans op een infectie, wat weer een verhoogde kans geeft voor lymfoedeem.
  • Neem de tijd om een ‘risicoanalyse’ te doen: wat kunt u doen om wondjes aan hand of arm te voorkomen?
  • Voorkom langdurige overbelasting van de arm aan de geopereerde kant. Draag bijvoorbeeld niet te lang een zware tas.
  • Voorkom dat lymfe minder goed kan worden afgevoerd. Draag bijvoorbeeld geen knellende kleding of sieraden.
  • Leg uw arm hoger als u voor langere tijd zit of ligt. Dit maakt de afvloed van lymfe makkelijker.
  • Gaat u lang lopen, dan is het goed om uw arm af en toe omhoog te tillen
  • Blijf in beweging en gebruik uw arm zo normaal mogelijk. 
  • Krijgt u toch klachten, dan is het belangrijk dat u uw arts goed informeert. Behandeling van lymfoedeem bestaat uit een combinatie van verschillende behandelmethoden. Welke therapie of combinatie van behandelingen u krijgt, hangt af van hoe erg het lymfoedeem is en van wat u aankunt.
  • Het is belangrijk om te streven naar een goede Body Mass Index (BMI): hiermee kunt u eenvoudig zien of u een gezond gewicht heeft. De BMI berekent uw gewicht in verhouding tot uw lengte. De BMI wordt berekend door uw gewicht te delen door uw lengte (in meters) in het kwadraat. Als uw BMI lager is dan 18,5 kg/m2 , bent u waarschijnlijk ondervoed. Als u 65 jaar of ouder bent, bent u bij een BMI lager dan 20 kg/m2 mogelijk ondervoed.
  • Vermijd extreme warmte en kou. Pas op met heet douchen en baden, saunabezoek en langdurig zonnebaden. Door extrme warmte of kou kan de oedeemvorming toenemen.