Borstkanker

Tmc over deze informatie
Borstkanker is een kankersoort die zich in het borstweefsel van vrouwen en soms van mannen ontwikkelt. Dit dossier gaat over borstkanker bij vrouwen. Voor mannen met borstkanker is aparte informatie beschikbaar

Borstkanker kan op alle plaatsen in de borst ontstaan. Een ander woord voor borstkanker is mammacarcinoom.

Borstkanker kan worden onderverdeeld naar de plek waar het ontstaat:
  • ductaal: de kanker is ontstaan in een melkgang
  • lobulair: de kanker is ontstaan in de melkklier

Daarnaast zijn er ook zeldzamere vormen van borstkanker.

Vindt uw arts bij onderzoek alleen een voorstadium van borstkanker dan heet dit in situ carcinoom. Er bestaan 2 vormen van in situ carcinoom: ductaal en lobulair. Niet alle kanker in de borst hoeft van dezelfde soort te zijn. Er kunnen in één borst verschillende soorten kanker tegelijk voorkomen, bijvoorbeeld een ductaal en lobulair carcinoom. 

Borstkanker wordt verder onderverdeeld in:

Ductaal carcinoma in situ

Zitten er in de melkbuisjes onrustige afwijkende cellen, die nog niet door de wanden van de melkbuisjes heen groeien? Dan is dit een voorstadium van borstkanker. Dit is een ‘niet-invasieve’ tumor. Meestal is dit een ductaal carcinoma in situ (DCIS). DCIS kan bijvoorbeeld vroeg ontdekt worden bij het bevolkingsonderzoek. 

Jaarlijks horen 1.800 patiënten dat ze DCIS hebben. 
Normaal voelen melkgangen soepel aan, soms kunnen bij een DCIS de melkgangen hard en stug aanvoelen. In 80 – 85% van alle gevallen van DCIS is echter niets te voelen. Op een mammografie zijn vaak kalkspatjes zichtbaar. Een ander woord hiervoor is microcalcificaties. Deze ontstaan als de kankercellen in de buisjes elkaar verstikken, afsterven en daarna verkalken. Kalkspatjes wijzen niet altijd op een DCIS. Ze kunnen ook een goedaardige oorzaak hebben. Om te onderzoeken of deze kalkspatjes goed- of kwaadaardig zijn, krijgt u een biopsie. 

Bij een DCIS krijgt u meestal een operatie. Dat is niet anders dan bij invasieve borstkanker. U krijgt een borstsparende operatie met bestraling of een borstamputatie zonder bestraling. 

DCIS groeit niet door de wand van de melkbuisjes en geeft om die reden geen uitzaaiingen. Soms zit er toch ook een invasieve tumor tussen de DCIS. Daarom krijgt u soms toch een schildwachtklierprocedure. Dit geldt met name voor hooggradige DCIS (graad 3) en als het gebied met een DCIS groot is.

Door een DCIS te behandelen, vermindert de kans op het ontstaan van een invasieve vorm van borstkanker. Na behandeling van een DCIS is de kans op genezing bijna 100%.

Een DCIS die niet behandeld wordt, kan zich ontwikkelen tot een invasieve tumor. Het is niet te zeggen bij welke vrouwen dit gebeurt en bij welke vrouwen niet.

Lobulair carcinoma in situ (LCIS)

Deze vorm van borstkanker ontstaat in een melkklier en is (nog) niet buiten de wand van de melkklier gegroeid. LCIS is een voorstadium van borstkanker. LCIS geeft een verhoogd risico op het ontwikkelen van lobulair carcinoom. Dit voorstadium van borstkanker is moeilijk te vinden. Meestal wordt het bij toeval gevonden.

Invasief ductaal carcinoom

Deze kanker ontstaat in de melkgangen en kan daarbuiten verder gaan groeien. Het invasief ductaal carcinoom is de meest voorkomende vorm van borstkanker en kan aanvoelen als een harde knobbel.

Invasief lobulair carcinoom

Deze kanker ontstaat in de melkklieren. De tumor is vaak alleen te voelen als een zwelling van de borst. Op een mammografie of bij een MRI is de lobulaire tumor niet altijd goed te zien. Onder een microscoop zijn kleine tumorcellen te zien, die in strengen liggen. Lobulaire tumoren komen minder vaak voor dan ductale tumoren: bij 5 tot 15% van de borstkankers. De prognose van hormoongevoelig ductaal carcinoom is hetzelfde als van een lobulair carcinoom. Deze vormen worden daarom vaak op dezelfde manier behandeld.

Een andere aanvullende indeling van borstkanker is gebaseerd op de aanwezigheid van receptoren of het eiwit HER2.

Hormoongevoelig of hormoonongevoelig

Borstkanker kan hormoongevoelig of hormoonongevoelig zijn. Dat is belangrijk om te weten voor de behandeling want hormonale therapie werkt alleen bij hormoongevoelige borstkanker.

Hormoongevoelig betekent dat hormonen de tumor kunnen stimuleren om te groeien en te delen. De hormonen, bijvoorbeeld oestrogenen, binden zich dan aan receptoren in de tumorcel. Dit wordt ook wel hormoonreceptor-positieve borstkanker genoemd. 

Zijn er geen receptoren, dan heeft u hormoonreceptor-negatieve of hormoonongevoelige borstkanker. Dit wordt ook wel een ER-negatieve en/of PR-negatieve tumor genoemd. De tumor groeit niet onder invloed van hormonen.

Als meer dan 10% van de kankercellen oestrogeenreceptoren heeft, wordt in Nederland de kanker ER-positief genoemd. Oestrogeen stimuleert dan de tumorgroei. Een tumor die minder dan 10% ER-positief is, wordt ER-negatief genoemd. Bij progesteron-gevoeligheid wordt de tumor PR-positief genoemd. 80% van de borstkankers is ER-positief. Ongeveer 65% van deze ER-positieve borsttumoren is ook PR-positief.

Aromataseremmers verminderen de oestrogeenproductie waardoor de tumor minder of niet meer kan groeien. De tumorcellen sterven dan na verloop van tijd af.

HER2-positief of HER2-negatief

Borstkanker wordt ook onderverdeeld in HER2-positief of HER2-negatief. Dat is belangrijk om te weten voor de behandeling. HER2-positieve borstkanker kan behandeld worden met doelgerichte therapie. HER2 is een eiwit en staat voor: Humaan Epidermale groeifactor Receptor 2.

Een HER2-positieve tumor betekent dat er overmatig veel HER2-eiwit op de tumor aanwezig is. HER2-eiwit stimuleert de tumorgroei. Om te weten of u voor doelgerichte therapie in aanmerking komt, moet de arts eerst onderzoeken of de tumor een teveel aan HER2-eiwit heeft.

Triple negatieve borstkanker

Bij triple negatieve borstkanker ontbreekt het eiwit HER2. Daarnaast zijn ook de receptoren voor oestrogeen en progesteron (ER en PR) afwezig. Doordat dit alledrie ontbreekt, spreekt men van triple negatieve borstkanker. Oftewel: 3 keer negatief.

Hormonale therapie maakt juist gebruik van deze receptoren. Het medicijn trastuzumab heeft het eiwit HER2 nodig.  Daarom is hormonale therapie of behandeling met trastuzumab bij triple negatieve borstkanker niet zinvol.

Tumorinfiltrerende lymfocyten

De aanwezigheid van tumorinfiltrerende lymfocyten (TIL’s) zegt iets over de eigen afweer tegen de tumorcellen. Als de foutjes in de cellen niet meer door het eigen immuunsysteem worden opgeruimd, kan kanker ontstaan. Het is bekend dat tumorinfiltrerende lymfocyten een voorspellende waarde hebben bij triple-negatieve borstkanker. Wanneer er veel tumorinfiltrerende lymfocyten zijn, hebben patiënten een betere prognose.

Goedaardige aandoeningen

Een verandering in of aan de borst hoeft beslist niet te wijzen op kanker. Meestal is het een goedaardige aandoening, zoals een cyste. Een cyste is een holte gevuld met vocht.

Goedaardige cellen veroorzaken wel een zwelling, maar groeien niet door andere weefsels heen en verspreiden zich niet door de rest van het lichaam. Er zijn meer goedaardige klachten aan de borsten. Ze zijn bekend onder de naam mastopathie.

Weet de arts te weinig over de soort afwijking? Dan adviseert hij altijd verder onderzoek.

Zijaanzicht borst

Zijaanzicht borst