Behandeling van borstkanker

Hormonale therapie bij borstkanker

Opslaan

Hormonale therapie is eigenlijk een antihormoon therapie. U krijgt namelijk medicijnen die de aanmaak van hormonen beperken, of die hun invloed verminderen. De behandeling heeft alleen effect bij hormoongevoelige tumoren. Deze groeien onder invloed van hormonen.

De medicijnen verspreiden zich via het bloed door uw lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken.

Wanneer hormonale therapie bij borstkanker?

Hormonale therapie werkt alleen bij hormoongevoelige borstkanker. Heeft u een hormoongevoelige tumor, dan kunt u hormonale therapie krijgen als onderdeel van de genezende behandeling en als palliatieve behandeling.

Als onderdeel van de genezende behandeling zijn er 2 opties:

  • adjuvant: hormonale therapie na de borstoperatie
  • neo-adjuvant: hormonale therapie voorafgaand aan de borstoperatie

Ook bij teruggekeerde borstkanker kunt u hormonale therapie krijgen.

Een palliatieve behandeling wordt gegeven als kanker is uitgezaaid naar andere organen en genezing niet meer mogelijk is.

Welke soort hormonale therapie de arts voorstelt, hangt af van het stadium van de borstkanker, of u al in de overgang bent en de mogelijke bijwerkingen. Hormonale therapie is een veel minder zware behandeling dan chemotherapie, en wordt veelal goed verdragen.

Hormonale therapie voor of na de borstoperatie

Als onderdeel van de genezende behandeling krijgt u hormonale therapie vaak in combinatie met chemotherapie. Meestal start u met de hormonale therapie nadat u klaar bent met de operatie en bestralingen.

In sommige situaties kan de arts voorstellen om de behandeling te beginnen met hormonale therapie. Zo kan de tumor eerst krimpen en kunnen eventuele uitzaaiingen in de lymfeklieren kleiner worden of zelfs verdwijnen. Hierdoor is de operatie aan de borst wellicht minder ingrijpend en is een okselkliertoilet misschien niet nodig.

Hormonale therapie na de overgang

Vrouwen die al in de overgang zijn (geweest), krijgen meestal een paar jaar tamoxifen, gevolgd door een paar jaar een aromataseremmer. Of eerst een aromataseremmer en dan tamoxifen. Hieronder leest u meer over deze medicijnen. De volgorde heeft geen invloed op het resultaat van de behandeling.

Hormonale therapie duurt 5 tot 10 jaar. De duur hangt af van het stadium van de ziekte. Bij meer uitgebreide ziekte wordt een duur van langer dan 5 jaar geadviseerd.

Hormonale therapie voor de overgang

Vrouwen die nog niet in de overgang zijn, krijgen meestal hormonale therapie met tamoxifen voor 5 jaar. Vrouwen jonger dan 40 jaar kunnen daarbij een behandeling krijgen die de werking van de eierstokken blokkeert. Bij uitzaaiingen in de lymfeklieren kan uw arts voorstellen de behandeling met tamoxifen te verlengen tot 10 jaar.

Ook krijgt u het advies anticonceptie zoals condooms of een spiraaltje te gebruiken.

Hormonale therapie bij uitgezaaide borstkanker

Bij uitgezaaide borstkanker is hormonale therapie niet bedoeld om te genezen. De behandeling kan wel levensverlengend werken en klachten verminderen. Hormonale therapie kan uitzaaiingen afremmen.

Soorten hormonale therapie bij borstkanker

Er zijn 2 groepen hormonale therapie; ze werken op verschillende manieren:

  1. medicijnen die de aanmaak van hormonen blokkeren
  2. medicijnen die de werking van hormonen remmen

Hormonale therapie heeft enige tijd nodig om maximaal tegen de borstkanker te werken. Pas na enkele maanden kan de arts vaststellen of de behandeling aanslaat.

1. Medicijnen die de aanmaak van de hormonen blokkeren

Er zijn verschillende manieren om de aanmaak van vrouwelijke geslachtshormonen te blokkeren. Mogelijkheden van hormonale therapie zijn anders voor vrouwen die nog niet in de overgang zijn dan voor vrouwen die dat wel al zijn (geweest).

Voor de overgang

Bij vruchtbare vrouwen komen de vrouwelijke geslachtshormonen uit de eierstokken. Het doel van deze soort hormonale therapie is de functie van de eierstokken uit te schakelen.

Dit kan door medicijnen die de werking van de eierstokken tijdelijk stilleggen. Deze medicijnen heten LHRH-agonisten. U krijgt ze via een injectie. Er zijn meerdere LHRH-agonisten beschikbaar, de bekendste zijn goselerine (Zoladex®), buselerine (Suprefact®), leuproreline (Lucrin®) en triptoreline (Decapeptyl®). De injectie wordt elke 1 tot 3 maanden herhaald.

Een andere optie is de eierstokken met een operatie te verwijderen. De eierstokken verliezen dan definitief hun functie en zwangerschap is niet meer mogelijk. Dit is een ingrijpende behandeling die vooral wordt aanbevolen aan jonge vrouwen met borstkanker met een erfelijke aanleg.

Na de overgang

Na de overgang komen de vrouwelijke hormonen niet meer uit de eierstokken, maar uit het vetweefsel. Een belangrijk eiwit bij de aanmaak hiervan is aromatase. U kunt hormonale therapie krijgen die aromatase blokkeert: een aromataseremmer. Een aromataseremmer blokkeert dus de vorming van vrouwelijke hormonen in het vetweefsel.

Voorbeelden van aromataseremmers zijn anastrozol (meerdere merknamen), letrozol (meerdere merknamen) en exemestaan (Aromasin®). Het medicijn is een tablet dat u dagelijks inneemt.

Na verloop van tijd kan de werking van de aromataseremmer afnemen. U kunt dan een ander, doelgericht medicijn krijgen: everolimus. Dit middel is bedoeld voor vrouwen met uitgezaaide borstkanker. Lees verder over everolimus.

2. Medicijnen die de werking van hormonen remmen

De andere hoofdgroep hormonale therapie remt de werking van de vrouwelijke hormonen op de borstkanker. De hormonale therapie bestaat uit ‘nephormonen’ die voorkomen dat de echte hormonen bij de kankercellen kunnen komen. Een andere naam voor deze soort is anti-oestrogenen.

Bij anti-oestrogenen maakt het niet uit of een vrouw al in de overgang is geweest, of nog niet. Het bekendste medicijn uit deze soort is tamoxifen.

Tamoxifen zit in tabletten die u dagelijks inneemt.

Een ander anti-oestrogeen is fulvestrant (Faslodex®). Fulvestrant krijgt u via een maandelijkse injectie.

Bijwerkingen en klachten van hormonale therapie bij borstkanker

Hormonale therapie kan bijwerkingen geven. De vrouwelijke hormonen hebben allerlei functies in het lichaam. Van welke bijwerkingen u last krijgt en hoe erg u er last van hebt, verschilt per persoon.

De meest voorkomende klachten van hormonale therapie zijn:

Op bijwerkingenbijkanker.nl staan alle bijwerkingen van hormonale therapie bij borstkanker genoemd.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: december 2018

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.