Medische termen onderzoeken bij borstkanker

Opslaan

Is er bij jou een knobbeltje of plekje in de borst gevonden? Dan zal de arts je borsten onderzoeken. Eerst de huisarts, en daarna de arts in het ziekenhuis. 

Bij deze onderzoeken kun je lastige medische termen tegenkomen. Onderstaande lijst kan je helpen om die vaktermen goed te begrijpen. Wil je meer weten over deze onderzoeken? Lees dan de uitgebreide informatie over onderzoeken bij borstkanker.

Ook voor de andere onderdelen van borstkanker is er een lijst met medische termen. Bekijk het woordenboek borstkanker.

Medische termen bij de mammografie

Architectuurverstoring

Op de mammografie is te zien dat het weefsel onregelmatig is. Het weefsel in de borst is dus niet overal hetzelfde. Er is geen afwijking of plekje in de borst te zien. Maar het onregelmatige weefsel kan misschien ook kanker zijn. Om meer te weten te komen, haalt de arts wat weefsel uit het onregelmatige stukje weg. De arts laat dit verder onderzoeken.

Artefact

Dit is een verstoring in het beeld. Het beeld is niet duidelijk. Het kan dan voor de radioloog lastiger zijn om te bepalen of iemand kanker heeft.

Asymmetrie

De mammografie laat een verschil zien tussen de linkerborst en de rechterborst. Dit kan een teken zijn dat iemand borstkanker heeft. Om meer te weten te komen, kan de arts nader onderzoek verrichten.

Kalkspatjes

Calcificaties
Kleine hoopjes kalk in de borst. Die zijn vaak op een mammografie goed te zien.

Mammografie

Borstfoto, mammogram
Een röntgenfoto van de borst.

Massa

Een afwijking in de borst. Dit kan goedaardig zijn, of kwaadaardig. Om meer te weten te komen, kan de arts weefsel uit de massa te halen. De arts laat dit weefsel onderzoeken.

Verwijde ductus

Verwijde melkgang
Dit is een melkbuisje in de borst dat wijder is dan de andere melkbuisjes. De radioloog kan het verwijde buisje verder bekijken met een foto of een scan. De radioloog kan ook wat weefsel uit het verwijde melkbuisje weghalen voor verder onderzoek.

Vetnecrose

Het afsterven van vetweefsel. Dit kan optreden na bijvoorbeeld een borstoperatie. Vetnecrose voelt aan als een stevig knobbeltje. Het knobbeltje doet meestal geen pijn. Een behandeling is niet nodig, het is een goedaardige afwijking.

Uitslag van de mammografie

BI-RADS

BI-RADS classificatie, Breast Imaging Reporting and Data System
De uitslag van beeldvormend onderzoek van de borsten wordt aangegeven met BI-RADS. Er zijn 7 mogelijke uitslagen met BI-RADS. Die lopen van 0 tot 6. Hoe hoger het getal, hoe groter het risico dat het om een kwaadaardige afwijking gaat.

BI-RADS 0

De mammografie geeft niet genoeg informatie voor een definitieve uitslag. Aanvullend onderzoek of een vergelijking met eerder onderzoek is nodig om tot een uitslag te komen. De meeste vrouwen die BI-RADS 0 krijgen, blijken uiteindelijk geen borstkanker te hebben.

BI-RADS 1

De borst ziet er op de foto normaal uit. Er is geen afwijking gevonden.

BI-RADS 2

Er is een goedaardige afwijking gevonden in de borst. Er is geen verder onderzoek nodig.

BI-RADS 3

Er is een afwijking gevonden die heel waarschijnlijk goedaardig is. De arts kan nog een punctie doen, of na 6 maanden opnieuw beeldvormend onderzoek.

BI-RADS 4

De afwijking is verdacht. Er is verder onderzoek nodig. Een biopsie kan zorgen voor de juiste diagnose.

BI-RADS 5

Bij BI-RADS 5 is de gevonden afwijking waarschijnlijk kwaadaardig. Voor een definitieve uitslag, is een biopsie nodig.

BI-RADS 6

De diagnose borstkanker is vastgesteld.

Medische termen bij de echografie

Cyste

Een cyste is een holte gevuld met vocht. Dit is meestal goedaardig. Als niet helemaal duidelijk is of de cyste goedaardig is, kan de arts weefsel weghalen. De arts laat onderzoeken of er kankercellen in dit weefsel zitten.

Echogeniciteit

Dit zegt iets over het aantal geluidsgolven van de echografie die terugkaatsen. De teruggekaatste geluidsgolven vormen het echobeeld. De radioloog gebruikt deze term bij het beschrijven van de resultaten van echografie.

Echografie

Echografie is een onderzoek met geluidsgolven. Deze golven zijn niet te horen. De weerkaatsing (echo) van de golven maakt organen en weefsels zichtbaar op een beeldscherm. Zo kan de arts de organen in het lichaam beoordelen en een mogelijke tumor en/of uitzaaiingen zien. Een echografie is een eenvoudig onderzoek. Tijdens het onderzoek ligt degene op een onderzoeksbank. De arts smeert gel op de huid. Hij of zij beweegt een klein apparaatje over de huid dat de geluidsgolven uitzendt. De arts kan de afbeeldingen op het beeldscherm vastleggen als foto’s.

Intramammaire lymfeklier

Dit is een lymfeklier die zichtbaar kan zijn op de foto's en scans. Meestal gaat het om een goedaardige bevinding.

Posterieure geluidstransmissie

Dit zijn kenmerken van de geluidsgolven bij een echografie. Met deze kenmerken kan de radioloog onderscheid maken tussen een goedaardige en kwaadaardige afwijking in de borst. Bij een kwaadaardige afwijking gaat het om borstkanker.

Vascularisatie

Doorbloeding
De radioloog onderzoekt de doorbloeding van een afwijking of veranderd plekje in de borst.

Medische termen bij de MRI-scan

Achtergrondaankleuring

De MRI-scan werkt met een contrastmiddel. Zo zijn de organen en weefsels zichtbaar op de scan. Dat heet aankleuring. Ook de borsten kunnen aankleuren. Dat is de achtergrondaankleuring. In de borsten is een afwijking zichtbaar op de scan. De afwijking heeft een meer duidelijke kleur dan de borsten.

Axillaire lymfadenopathie

Op beeldvormend onderzoek zijn 1 of meerdere lymfeklieren uit de oksel te zien. Dit kan een reden zijn om dit nader te onderzoeken, bijvoorbeeld met een echografie van de oksel.

Curve

Dynamische curve
De MRI-scan werkt met magnetische straling. Ook is contrastmiddel nodig. Na de toediening van het contrastmiddel ontstaat een curve. Met de curve kan de radioloog bepalen of een afwijking in de borst goedaardig of kwaadaardig is.

Massa

Een afwijking in de borst. Dit kan goedaardig zijn, of kwaadaardig. Om meer te weten te komen, kan de arts weefsel uit de massa te halen. De arts laat dit weefsel onderzoeken.

MRI-scan

De MRI-scanner is een tunnel met een sterke magneet, radiogolven en een computer. De scanner maakt afbeeldingen van de borst en van andere organen.

Non-mass enhancement

Op de MRI-scan is geen afwijking te zien. Terwijl er wel een plek in de borst een kleur krijgt door het contrastmiddel. Dit kan een aanwijzing zijn voor een andere ziekte. Of voor een voorstadium van borstkanker. De arts kan wat weefsel afnemen voor verder onderzoek.

Medische termen bij andere scans

Botscan

Skeletscintigrafie
Een botscan kan uitzaaiingen in de botten opsporen.

Bruin-vet-activatie

PET-CT
Het vetweefsel in de hals en hoofd is bruin vet. Dit kan de foto's van de PET-CT-scan verstoren. Om  een goede scan te kunnen maken, schrijft de arts van tevoren medicijnen voor die de bruin-vet-activatie doen verminderen.

CT-scan

Een CT-scan kan uitzaaiingen van borstkanker tonen. De arts kan een CT-scan laten maken wanneer er mogelijk uitzaaiingen in het lichaam zitten. Bij borstkanker gaat een CT-scan vaak samen met een PET-scan. Dan heet het een PET-CT-scan.

FDG

18F-FDG, fluorodexyglucose
Dit is een radioactieve vloeistof. De vloeistof maakt kankercellen zichtbaar op de  PET-scan, als er kankercellen aanwezig zijn. Voor de scan spuit de arts de vloeistof in.

Metabole activiteit

Accumulatie, uptake
Op de PET-scan is te zien dat een plek in het lichaam het ingespoten radioactief materiaal opneemt. Deze plek kan goedaardig zijn, of kwaadaardig. De arts kijkt ook naar andere kenmerken om te bepalen of het om kanker gaat.

PET-CT-scan

Een PET-CT-scan is een PET-scan en een CT-scan ineen. Deze scan kan uitzaaiingen van kanker opsporen. Voor de scan wordt een licht radioactieve stof ingespoten.

Schildwachtklier

Poortwachterklier, sentinel node, SN, SWK
De schildwachtklier is de lymfeklier die als eerste het lymfevocht uit de tumor opvangt. Borstkanker kan uitzaaiien naar de lymfeklieren. Als borstkanker uitzaait, is dat vaak als eerste naar de schildwachtklier.

SUVmax

Afkorting van: Standardized Uptake Value. Het is een maat voor de activiteit op de PET-scan. Het zegt iets over hoeveel radioactiviteit er is op een bepaalde plek op een bepaalde tijd. De arts vergelijkt dit met hoeveel radioactiviteit er zou zijn als het heel gelijkmatig verdeeld zou zijn. Als er veel radioactiviteit te zien is op de scan, kan dat betekenen dat er kanker is.

Tracer

Een tracer is een radioactieve vloeistof. Het lichaam neemt deze stof op. De stof is dan te zien op een PET-CT-scan.

Andere medische termen bij het onderzoek naar borstkanker

Axillaire load

Dit is een maat voor het aantal lymfeklieren in de oksel met uitzaaiingen. Bij een lage axillaire load zitten er in maximaal 4 lymfeklieren uitzaaiingen. Bij een hoge axillaire load zijn er in meer dan 4 lymfeklieren kankercellen gevonden.

Biopsie

Biopt
Bij een biopsie haalt de arts 1 of meerdere stukjesweefsel weg van de plaats van de afwijking. Dit weefsel heet een biopt. De arts doet de biopsie met een dikke naald en verdooft de borst en huid vooraf. Via een klein sneetje in de huid gaat een naald de borst in. Het biopt dat is weggehaald uit het lichaam, gaat voor onderzoek naar het laboratorium. Met dit onderzoek kan de arts de diagnose stellen. 

Bevolkingsonderzoek

BVO
Onderzoek onder de bevolking om kanker vroeg op te sporen. In Nederland zijn er voor kanker 3 bevolkingsonderzoeken: voor borstkanker, darmkanker en baarmoederhalskanker.

Ejectiefractie

Hartfunctieonderzoek
Dit zegt iets over de werking van het hart: of het hart goed pompt.

Familieanamnese

De arts vraagt naar de medische voorgeschiedenis, en of kanker in de familie voorkomt.

Follikel stimulerend hormoon

FSH
Dit is een hormoon. Om te bepalen of een vrouw in de overgang is, krijgt zij een bloedonderzoek. Als een vrouw in de overgang is, heeft zij meer van dit hormoon in het bloed.

Longfoto

Thoraxfoto
Een röntgenfoto van de borstkas. Een longfoto kan uitzaaiingen in de longen zichtbaar maken.

Palpabel

Een zwelling of een bultje dat met de hand door de huid heen te voelen is.

Punctie

Bij een punctie zuigt de arts cellen en vocht op uit de afwijking in de borst. Dat gebeurt met een dunne, holle naald. Een verdoving is meestal niet nodig.

Verdacht

Suspect
De arts heeft een afwijking gezien. Mogelijk is het kanker, maar dat is nog niet zeker.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: september 2020

Dit artikel is geschreven door de redactie van kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Thiemo van Nijnatten, radioloog in opleiding, Maastricht UMC+, Borstkankervereniging Nederland (BVN)