Behandeling en bijwerkingen

Chemotherapie bij borstkanker mannen

Opslaan

Hoe werkt chemotherapie?

Chemotherapie is een behandeling met cytostatica. Dit zijn medicijnen die kankercellen doden of hun celdeling remmen. Deze medicijnen verspreiden zich via het bloed door je lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen de kankercellen bereiken.

Behandeling met chemotherapie is in de vorm van een kuur. Je krijgt een periode medicijnen en een periode niet. De chemokuur krijg je meestal een paar keer achter elkaar.

Chemotherapie bij borstkanker mannen

Borstkankercellen reageren verschillend op chemotherapie. Voor een zo goed mogelijk resultaat krijg je vaak een combinatie van verschillende medicijnen. Deze medicijnen vullen elkaars werking aan.

De tumorcellen kunnen na verloop van tijd resistent worden. Dit betekent dat kankercellen niet meer reageren op de medicijnen. Daarom krijg je soms na een tijd andere cytostatica.

Hoe groter het risico op het ontstaan van uitzaaiingen in de toekomst, hoe eerder de arts een aanvullende behandeling met chemotherapie zal voorstellen. Een chemokuur is een zware behandeling en moet daarom goed afgewogen worden tegen de verwachtingen. Hierbij spelen verschillende aspecten een rol: leeftijd, tumorgrootte en -gradering, hormoongevoeligheid van de tumorreceptorstatus en eventuele uitzaaiingen in de lymfeklieren.

Chemotherapie na de operatie

Bij borstkanker kan chemotherapie een aanvullende behandeling zijn. Een ander woord hiervoor is adjuvant. Deze behandeling krijg je aansluitend na de operatie van de borstkanker.

Dit gebeurt als er een groter risico is dat de ziekte terugkomt, omdat er misschien heel kleine, onzichtbare uitzaaiingen (micrometastasen) zijn. Adjuvante chemotherapie heeft als doel deze micrometastasen te doden en zo te voorkomen dat er later uitzaaiingen optreden.

Adjuvante chemotherapie kan het risico op uitzaaiingen met ongeveer de helft verminderen. Vraag de arts om een goede uitleg over het behandeladvies. En wat je daarbij allemaal moet overwegen.

Meestal start je een paar weken na de operatie of bestraling met de chemotherapie.

Chemotherapie voor de operatie

Bij grotere tumoren wordt chemotherapie toegediend voorafgaand aan de operatie. Dit heet neo-adjuvante chemotherapie. De medicijnen kunnen de tumor in de borst kleiner maken en tegelijkertijd mogelijke, nog onzichtbare uitzaaiingen vernietigen.

Een belangrijke reden om chemotherapie vóór een operatie te geven, is om te testen of de gekozen chemokuur werkt. Blijft de tumor even groot of wordt deze zelfs kleiner, dan is de therapie effectief. Als de tumor toch blijft groeien heeft de chemokuur onvoldoende resultaat. Dan kan er voor andere medicijnen gekozen worden waarop de tumor wel goed reageert.

Soms is het voor de operatie al duidelijk dat aanvullende (adjuvante) chemotherapie nodig is. Dan kan het voordelen hebben om daarmee al voor de operatie (neo-adjuvant) te starten. Het gaat dan om een tumor die:

  • (erg) agressief is
  • uitlopers heeft die niet goed afgrensbaar zijn
  • al uitzaaiingen in de lymfeklieren heeft

De overlevingskansen zijn bij adjuvante en neo-adjuvante chemotherapie even groot. Een neo-adjuvante chemokuur wordt bij HER2-positieve tumoren gecombineerd met doelgerichte therapie.

Chemotherapie bij uitgezaaide borstkanker

Bij uitgezaaide borstkanker kan chemotherapie de ziekte afremmen en klachten verminderen.

Chemotherapie wordt gegeven als de uitzaaiingen niet hormoongevoelig zijn of niet meer reageren op hormonale therapie. Of als de uitzaaiingen erg snel groeien.

Er is geen standaardmiddel of behandelschema voor chemotherapie bij uitgezaaide borstkanker. Welke chemotherapie je krijgt, hangt af van verschillende factoren. Zoals de kans dat de chemotherapie aanslaat, welke bijwerkingen je kunt verwachten en welke behandelingen je in het verleden hebt gehad voor de borstkanker. De arts zal dit met je bespreken.

Centraal in de behandeling staat de kwaliteit van leven. De nadelige effecten van de bijwerkingen  van de chemotherapie wegen in een palliatieve fase zwaarder dan bij de genezende behandelingen. Met de middelen die beschikbaar zijn, wil de arts je zo lang mogelijk een goede kwaliteit van leven geven.

Als de behandeling te intensief blijkt te zijn, kun je met de arts overleggen of de chemotherapie aangepast kan worden. Misschien kun je een lagere dosis krijgen, kan de tijd tussen de kuren langer zijn of kan 1 van de medicijnen in de chemokuur worden weggelaten.

Heb je eerst een bepaalde soort chemotherapie gehad, dan kan de behandelingen worden vervolgd met een andere soort. Ook dit is maatwerk.

Bijwerkingen chemotherapie bij borstkanker mannen

Door de chemotherapie kun je last hebben van een aantal bijwerkingen. Bijwerkingen ontstaan doordat de chemotherapie ook aangrijpt op de groei van gezonde cellen in het lichaam.

Het is belangrijk al je klachten te bespreken met de arts. Misschien is er een manier of middel om de bijwerkingen tegen te gaan. De arts geeft je uitleg over de bijwerkingen. Of je krijgt een verwijzing naar een andere zorgverlener die je kan helpen met de bijwerkingen.

Verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid

De chemotherapie kan je vruchtbaarheid aantasten. Ze kunnen (tijdelijk) de hoeveelheid sperma verlagen. Of de bewegingssnelheid van de zaadcellen verminderen. In welke mate hangt af van de soort medicijnen en dosis die je krijgt.

Heb je een kinderwens, dan kunt dit het beste voor het begin van de behandeling met de arts bespreken.

Haaruitval

Door cytostatica kan je haar uitvallen. Dit is bijna altijd tijdelijk. De kans op kaalheid hangt af van de soort chemotherapie. Het is belangrijk dat je op tijd weet of je door de medicijnen die je krijgt je haar kan verliezen. Je kunt je hier dan op voorbereiden. Bijvoorbeeld door een pruik te bestellen. Voor meer informatie kun je in het ziekenhuis terecht.

Steeds meer ziekenhuizen passen bij bepaalde behandelingen hoofdhuidkoeling toe. Dit is een methode om de kans op haaruitval te verminderen. Vraag de arts of verpleegkundige of je voor hoofdhuidkoeling in aanmerking komt. Het is belangrijk dat je al je klachten bespreekt met de arts. Misschien is er een manier of middel om de vervelende bijwerkingen tegen te gaan. De arts geeft uitleg over de bijwerkingen. Of je krijgt een verwijzing iemand met wie je dit verder kan bespreken.

Neuropathie

Behandeling met chemotherapie kan neuropathie veroorzaken. Bij neuropathie zijn de zenuwen aangetast. Meestal zijn de uiteinden van deze zenuwen beschadigd.

Dit kan:

  • stoornissen in de gevoelsgewaarwording veroorzaken 
  • invloed hebben op de spieractiviteit
  • de functie van de inwendige organen verstoren

Het is nog niet duidelijk hoe neuropathie als gevolg van chemotherapie ontstaat. Waarschijnlijk spelen verschillende mechanismen hierbij een rol. Bij een groot gedeelte van de patiënten verdwijnt de neuropathie, maar het komt ook vaak voor dat de neuropathie niet of slechts gedeeltelijk omkeerbaar is.

Chemotherapie

Deze video legt uit hoe chemotherapie in zijn werk gaat.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: mei 2017

Dit artikel is geschreven door kanker.nl, KWF Kankerbestrijding.

Met medewerking van

Borstkankervereniging Nederland