Doelgerichte therapie bij longkanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Doelgerichte therapie is er voor mensen met uitgezaaide longkanker, die in aanmerking komen voor een palliatieve behandeling. Dat is een behandeling die bedoeld is om de ziekte te remmen en klachten te minderen.

Doelgerichte therapie werkt bij niet-kleincellige longkanker, vooral bij een adenocarcinoom. En bij een plaveiselcelcarcinoom, als je niet of weinig hebt gerookt. Mensen met een plaveiselcelcarcinoom die roken of gerookt hebben, komen in aanmerking voor immunotherapie.

Lees verder over de soorten longkanker.

Doelgerichte therapie op basis van DNA-onderzoek

Bij longkanker zijn er verschillende soorten doelgerichte therapie. Welke soort je krijgt, hangt af van in welk gen een afwijking in het DNA zit. Om dit te bepalen, laat de arts DNA-onderzoek doen. Lees meer over DNA-onderzoek bij longkanker.

De kankercellen groeien sneller dan gezonde cellen door de afwijking in het DNA. Het medicijn dat je krijgt, heet vaak: ‘remmer’. Het doelgerichte medicijn remt de groei van de kankercellen.

Je kunt ook de naam ‘TKI’ zien. TKI is de medische naam voor het afremmen van het specifieke onderdeel van de kankercellen. TKI staat voor: tyrosine kinase inhibitor. Hiermee wordt ook de remmer bedoeld.

Behandeling van longkanker met een EGFR-remmer

Laat het DNA-onderzoek zien dat er een afwijking in het gen EGFR zit? Dan krijg je een behandeling met een EGFR-remmer. Dit is de meest voorkomende soort doelgerichte therapie bij longkanker.

De arts zal je 1 van de volgende medicijnen voorschrijven:

  • osimertinib (Tagrisso®)
  • gefitinib (Iressa®)
  • erlotinib (Tarceva®)
  • afatinib (Giotrif®)
  • dacomitinib (Vizimpro®)

Het medicijn erlotinib kun je ook krijgen in combinatie met 1 van de 2 volgende medicijnen: bevacizumab (Avastin®), of ramucirumab (Cyramza®).

De meeste medicijnen zijn tabletten die je iedere dag inneemt. Sommige medicijnen krijg je per infuus in het ziekenhuis. De arts zal je hierover informeren.

Behandeling van longkanker met een ALK-remmer

Zit er een afwijking in het gen ALK? Dan zal de arts een behandeling met een ALK-remmer voorstellen.

Er zijn verschillende medicijnen beschikbaar:

  • alectinib (Alecensa®)
  • brigatinib (Alunbrig®)
  • crizotinib (Xalkori®)
  • ceritinib (Zykadia®)

Het medicijn zit in capsules die je iedere dag inneemt.

Behandeling van longkanker met een ROS1-remmer

Bij een afwijking in het gen ROS1, krijg je een specifieke remmer aangeboden. Het gaat om het medicijn crizotinib. Dit medicijn werkt bij ALK en bij ROS1. Je neemt het medicijn iedere dag in.

Behandeling van longkanker met een BRAF-remmer

Is er een afwijking in het gen BRAF gevonden? Dan krijg je 2 medicijnen samen: dabrafenib (Tafinlar®) en trametinib (Mekinist®). De medicijnen zitten in capsules. Je neemt ze samen iedere dag in.

Als het medicijn niet meer werkt

De kankercellen reageren in het begin meestal op de doelgerichte therapie. De groei van de kankercellen neemt af, of stopt helemaal.

Op een gegeven moment kan de werking van het medicijn minder worden. De kankercellen gaan dan weer groeien. De kankercellen zijn dan resistent geworden voor het medicijn. Als het kan, krijg je een andere remmer voorgeschreven.

Het is dan eerst nodig om opnieuw DNA-onderzoek te doen. Hiervoor gebruikt de arts wat weefsel van een nieuwe uitzaaiing.

Als doelgerichte therapie niet meer werkt, kun je mogelijk immunotherapie en/of chemotherapie krijgen. De arts zal de opties met je bespreken.

Behandeling van andere DNA-afwijkingen bij longkanker

Het DNA-onderzoek kan ook een andere uitkomst hebben. Namelijk:

  • Er zit een afwijking in een ander gen: bijvoorbeeld in RET, MET, HER2, NTRK1, NTRK2, NTRK3 of NRG
  • Het gaat om een afwijking in EGFR die niet vaak voorkomt
  • Het gaat om een specifieke afwijking in KRAS

Deze afwijkingen komen bij longkanker niet vaak voor, maar wel bij andere kankersoorten. Vanuit die kankersoorten is doelgerichte therapie beschikbaar voor deze afwijkingen die mogelijk ook werkt bij longkanker.

Bij longkanker is deze doelgerichte therapie alleen beschikbaar binnen een wetenschappelijk onderzoek. Met de arts kun je overleggen of je kunt deelnemen aan zo’n onderzoek. Je arts bespreekt jouw mogelijkheden met een team van experts van ziekenhuizen uit de regio.

Soms zal de arts een behandeling met chemotherapie adviseren. Het team van experts verwacht dan dat een behandeling met doelgerichte therapie niet zal aanslaan. De kans is groter dat chemotherapie beter werkt. 

Voor de meeste afwijkingen in KRAS is helaas geen doelgericht medicijn beschikbaar. Je krijgt dan een behandeling met immunotherapie, eventueel samen met chemotherapie.

Verwijzing naar een gespecialiseerd ziekenhuis

Laat het DNA-onderzoek zien dat er bij jou een afwijking in het DNA van de kankercellen zit? En gaat het om een andere afwijking dan een veel voorkomende afwijking in het EGFR-gen? Dan is het belangrijk dat je naar een gespecialiseerd ziekenhuis gaat. In deze ziekenhuizen hebben artsen meer ervaring met de behandeling van zeldzame DNA-afwijkingen.

Het gaat om een afwijking 1 van de genen: ALK, ROS1, BRAF, RET, MET, HER2, NTRK1, NTRK2, NTRK3 of NRG. Of om een afwijking in EGFR die niet vaak voorkomt. In al deze gevallen is er sprake van een zeldzame afwijking.

Je kunt in 1 van de volgende ziekenhuizen terecht:

  • Amsterdam UMC (locatie VUmc)
  • Antoni van Leeuwenhoek
  • Erasmus MC
  • Maastricht UMC+
  • Radboudumc
  • UMCG

Vraag je longarts om een verwijzing. Bij een afwijking in het gen EGFR die vaak voorkomt, kun je in je eigen ziekenhuis een behandeling krijgen.

Hoe werkt doelgerichte therapie?

Doelgerichte therapie is een behandeling met medicijnen die specifiek aangrijpen op de kankercellen. Zo kan doelgerichte therapie kankercellen doden of de celdeling van kankercellen remmen.

De medicijnen verspreiden zich via het bloed door je lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken. Een ander woord voor doelgerichte therapie is targeted therapy.

Doelgerichte therapie

In deze video zie je hoe doelgerichte therapie werkt.

Nieuwe ontwikkelingen doelgerichte therapie bij longkanker

Prof. dr. Koos van der Hoeven over de nieuwe ontwikkelingen in doelgerichte therapie bij longkanker. Bron: Uitgeverij Jaap.

Colofon

Met medewerking van:

Dr. Anthonie van der Wekken

Longarts, UMCG

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen met longkanker

Logo Longkanker Nederland

Longkanker Nederland

Patiëntorganisatie
Website

Logo NVALT

NVALT - Sectie Oncologie

Beroepsvereniging longartsen
Website

Prof. dr. Ed Schuuring

Klinisch moleculair bioloog in de pathologie, UMCG

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: januari 2021