Bestraling bij longkanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bij longkanker is bestraling een veelgebruikte behandeling. Je kunt bestraling krijgen als onderdeel van de genezende behandeling. Bestraling kan ook helpen om uitzaaiingen af te remmen.

Lees verder over:

Bestraling om te genezen van longkanker

Als de ziekte niet is uitgezaaid, is het mogelijk om te genezen van longkanker. Bestraling kan dan op verschillende manieren helpen.

Bestraling na de operatie

De meeste mensen met longkanker krijgen een operatie. Na de operatie kan de arts een behandeling met bestraling voorstellen. Bestraling kan de eventueel achtergebleven kankercellen vernietigen.

Bestraling samen met chemotherapie

Bij longkanker kun je bestraling ook in combinatie met chemotherapie krijgen. Dit heet chemoradiatie. Lees verder over chemoradiatie.

Bestraling in plaats van de operatie

Soms is het niet mogelijk om de tumor met een operatie te verwijderen. Bijvoorbeeld als de tumor op een lastige plek zit. Of als de conditie van de patiënt niet goed genoeg is. In dit geval kan de arts bestraling voorstellen, in plaats van een operatie.

Aantal bestralingen bij longkanker

Het aantal bestralingen dat je krijgt, hangt af van verschillende dingen. Zoals de soort longkanker, de grootte en plek van de tumor, het stadium van de kanker en je conditie.

De meeste mensen met longkanker krijgen één keer per dag, 5 dagen per week bestraling voor een aantal weken. Maar in jouw situatie kan dit schema anders zijn.

Stereotactische bestraling bij een kleine tumor

Bij sommige mensen wordt de ziekte heel vroeg ontdekt. De longtumor is dan nog klein.

Een kleine tumor in de long kan heel precies bestraald worden. Dit heet stereotactische bestraling. Er zijn dan meestal maar 1 tot 8 bestralingen nodig, met per bestraling een hoge dosis. De arts zal je informeren of je hiervoor in aanmerking komt.

Lees verder over stereotactische bestraling.

Bijwerkingen van bestraling bij longkanker

Bestraling van de longen kan bijwerkingen geven, zowel tijdens als na afloop van de behandeling.

Bijwerkingen tijdens bestraling

  • Pijn en een branderig gevoel bij slikken
  • Moeite met doorslikken van voedsel
  • Vermoeidheid
  • Roodheid van de bestraalde huid

Bijwerkingen na afloop van de bestraling

Vaak littekenweefsel in de long. Hier is weinig aan te doen. Het kan wel leiden tot kortademigheid en kriebelhoest.

  • Soms een longontsteking door de bestraling. Klachten hiervan zijn hoesten, kortademigheid en soms koorts.
  • Zelden vocht in het hartzakje of tussen de longvliezen. Dit gaat vaak vanzelf weer over. Je kunt er wel kortademig van worden.
  • Deze klachten hangen af van de dosis straling die je in totaal krijgt. Over het algemeen ervaren mensen die meer bestralingen hebben gehad, ook meer bijwerkingen. Bestraling bij uitzaaiingen geeft bijna nooit klachten.

Naast deze klachten kun je ook last krijgen van andere bijwerkingen van bestraling. De arts zal je hierover informeren.

Protonentherapie bij longkanker

Stelt de arts bestraling voor om te genezen van longkanker? Dan is soms ook protonentherapie mogelijk.

Protonentherapie is een nieuwe heel gerichte manier van bestralen. Er komt mogelijk minder straling op de gezonde weefsels om de tumor heen dan bij de gebruikelijke bestraling. Als dat zo is, dan is de kans op bijwerkingen na protonentherapie kleiner. Het effect van de 2 soorten straling op de tumor zelf is hetzelfde.

Kom ik in aanmerking voor protonentherapie?

Of je met protonentherapie minder kans hebt op bijwerkingen van de bestraling, verschilt per persoon. Het heeft vooral te maken met:

  • de vorm en grootte van de tumor
  • welk deel van de longen bestraling moet krijgen
  • hoeveel bestraling er op het gezonde weefsel komt

Om dit te bepalen, maakt de arts een planningsvergelijking. Hiermee vergelijkt de arts het bestralingsplan van de protonentherapie met het bestralingsplan van de gebruikelijke bestraling. Zo kan de arts nagaan of protonentherapie bij jou minder schade geeft aan de gezonde weefsels om de tumor heen.

Het voordeel van protonentherapie in vergelijking met de gebruikelijke bestraling moet groot genoeg zijn. Dat staat zo aangegeven in de landelijke richtlijn. Als dat zo is, kom je in aanmerking voor een behandeling met protonentherapie.

Hoe werkt bestraling?

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Het doel is kankercellen te vernietigen en tegelijk gezonde cellen zoveel mogelijk te sparen. Bestraling is een plaatselijke behandeling: het deel van het lichaam waar de tumor zit of eerst zat wordt bestraald. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie.

De straling komt uit een bestralingstoestel. De straling gaat van buitenaf door de huid heen. De radiotherapeut bepaalt nauwkeurig de hoeveelheid straling en de plek waar je wordt bestraald. De radiotherapeutisch laborant voert de bestralingen uit.

Bestraling bij kanker

Deze video laat zien hoe uitwendige bestraling in zijn werk gaat.

Bestraling bij uitgezaaide longkanker

Bij uitzaaiingen kan bestraling helpen om de ziekte te remmen en klachten te verminderen. Vaak krijg je eerst een behandeling met chemotherapie, doelgerichte therapie en daarna bestraling.

Bestraling op de borstkas na chemotherapie

Na de chemotherapie kun je bestraling krijgen op de borstkas. De arts kan dit voorstellen als blijkt dat er nog kankercellen in de borstkas zit en nauwelijks of geen kankercellen in de rest van het lichaam. Je krijgt dan tien keer bestraling op de borstkas.

Preventieve bestraling van de hersenen na chemotherapie

De arts kan ook voorstellen om na de chemotherapie de hersenen te bestralen. Deze bestraling wordt gedaan uit voorzorg, om te voorkomen dat losse kankercellen in de hersenen uitzaaiingen gaan veroorzaken. Door de preventieve bestraling van de hersenen leven mensen met uitgezaaide longkanker gemiddeld langer.

Preventieve bestraling of een MRI-scan

Zijn er na de chemotherapie geen uitzaaiingen in de hersenen aanwezig? Dan kan de arts ook voorstellen om de bestraling van de hersenen uit voorzorg achterwege te laten. Dan krijg je een MRI-scan van de hersenen.

Als de hersenen niet uit voorzorg bestraald worden, krijg je iedere 3 maanden een controlescan. Als er op de MRI uitzaaiingen in de hersenen te zien zijn, kan de arts de hersenen alsnog behandelen met bestraling.

Preventieve bestraling van de hersenen bij kleincellige longkanker

Bij kleincellige longkanker is de kans groot dat de kankercellen uitzaaien naar de hersenen. Een preventieve bestraling van de hersenen vermindert de kans op uitzaaiingen.

Nieuwe ontwikkelingen: bestraling bij kleincellige longkanker

In deze video bespreekt internist-oncoloog prof. Koos van der Hoeven nieuwe inzichten in bestraling van kleincellige longkanker. Deze video is gemaakt op basis van het nieuws van het ASCO-congres (editie 2020). Bron: Uitgeverij Jaap.

Colofon

Met medewerking van:

Foto Annemarie Becker-Commissaris

Dr. Annemarie Becker-Commissaris

Longarts, Amsterdam UMC (locatie VUmc)

Persoonlijke pagina

Foto Jos Elbers

Dr. Jos Elbers

Radiotherapeut-oncoloog, Erasmus MC

Persoonlijke pagina

Dr. Robin Wijsman

Radiotherapeut-oncoloog, UMCG

Dr. Sjaak Burgers

Longarts, Antoni van Leeuwenhoek

Drs. Anne van den Hoek

Radiotherapeut, UMCG

Drs. Annelies van der Geest

Radiotherapeut-oncoloog, Radiotherapeutisch Instituut Friesland

Foto Marleen Woltman-van Iersel

Drs. Marleen Woltman-van Iersel

Radiotherapeut-oncoloog, UMCG

Persoonlijke pagina

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen met longkanker

Logo Longkanker Nederland

Longkanker Nederland

Patiëntorganisatie
Website

Logo NVALT

NVALT - Sectie Oncologie

Beroepsvereniging longartsen
Website

Foto Dirk de Ruysscher

Prof. dr. Dirk de Ruysscher

Radiotherapeut-oncoloog, Maastricht UMC+, Maastro

Persoonlijke pagina

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: maart 2021