Behandeling en bijwerkingen

Bestraling bij borstkanker mannen

Opslaan

Hoe werkt bestraling?

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Het doel is kankercellen te vernietigen en tegelijk gezonde cellen zoveel mogelijk te sparen. Bestraling is een plaatselijke behandeling: het deel van het lichaam waar de tumor zit of eerst zat wordt bestraald.  Een ander woord voor bestraling is radiotherapie.

De straling komt uit een bestralingstoestel. De straling gaat van buitenaf door de huid heen. De radiotherapeut bepaalt nauwkeurig de hoeveelheid straling en de plek waar je wordt bestraald. De radiotherapeutisch laborant voert de bestralingen uit.

Wanneer bestraling bij mannen met borstkanker?

Bestraling kan bij mannen met borstkanker worden gegeven:

  • na een borstamputatie
  • in plaats van een okselkliertoilet
  • na een okselkliertoilet
  • bij een recidief (teruggekeerde tumor)
  • bij uitzaaiingen

Bestraling na een borstamputatie

Na de borstamputatie kun je bestraling krijgen. Dat gebeurt als:

  • de tumor groter dan 5 cm is en er 4 of meer lymfeklieren in de oksel aangetast zijn
  • er andere redenen zijn die de kans op terugkeer van de ziekte vergroten 

Bestraling in plaats van een okselkliertoilet

Zijn er bij de punctie of schildwachtklierprocedure uitzaaiingen in de lymfeklier(en) gevonden die groter zijn dan 2 millimeter? Dan moet ook de rest van de oksellymfeklieren worden behandeld.

Dit kan met van bestraling van de oksel. Of met een okselklierdissectie, ook wel een okselkliertoilet genoemd. De arts bespreekt met je welke van de 2 behandelingen voor jouw situatie het meest geschikt is.

Bestraling na een okselkliertoilet

Blijkt na een okselkliertoilet dat 4 of meer lymfeklieren in de oksel aangetast zijn, of andere klieren buiten de oksel uitzaaiingen bevatten? Dan is ook bestraling van lymfeklieren nodig. Het gaat hierbij om de lymfeklieren in de oksel, langs het borstbeen en/of het sleutelbeen.

Bestraling bij een recidief

Als de tumor teruggekomen is, krijg je soms opnieuw bestraling. Dat gebeurt alleen nadat de voor- en nadelen van de nieuwe bestraling goed zijn afgewogen. De dosis straling is dan altijd laag, omdat je al eerder bestraling hebt gekregen.

Bij nogmaals bestralen is de kans op bijwerkingen groter. Verder wordt de bestraling dan vaak gecombineerd met hyperthermie, een behandeling waarbij het lichaam plaatselijk verhit wordt tijdens de bestraling.

Bestraling bij uitzaaiingen borstkanker mannen

Zijn er uitzaaiingen van de borstkanker in andere delen van het lichaam? Dan kun je palliatieve bestraling krijgen. De bestraling heeft dan als doel de (pijn)klachten te beperken en de uitzaaiingen zo veel mogelijk stabiel te houden. Vooral uitzaaiingen in de botten, bij het ruggenmerg of in de hersenen kunnen baat hebben bij bestraling. Bij uitzaaiingen op andere plaatsen zoals de longen en lever heeft bestraling soms effect.

Bestraling bij uitzaaiingen in de botten

Bij uitzaaiingen in de botten wordt vaak 1 tot 3 keer een hogere bestralingsdosis gegeven. Bij de meeste patiënten neemt de pijn af. Bij een derde tot de helft van de patiënten verdwijnt de pijn helemaal. Een botuitzaaiing kan botbreuken of bijna-breuken veroorzaken. Dan is er eerst een operatie nodig om de breuk te herstellen en pijn te verlichten. Daarna volgt vaak alsnog bestraling.

Bestraling bij uitzaaiingen in hersenen of ruggenmerg

Bij uitzaaiingen in de hersenen of bij het ruggenmerg moet snel gehandeld worden. Het liefst voordat er uitvalsverschijnselen zijn, zoals een verminderde controle over de eigen bewegingen of een afname van gevoel. Uitvalsverschijnselen worden veroorzaakt door zenuwbeschadiging, doordat tumorcellen vanuit de wervelkolom naar de zenuwen in het ruggenmergskanaal groeien. Bij uitzaaiingen in de hersenen krijg je bestraling op de gehele hersenen. Zelden wordt een gerichte bestraling op een specifieke plek van de hersenen gegeven.

Bestraling bij uitzaaiingen in longen en lever

Er zijn verschillende behandelingsmogelijkheden van uitzaaiingen in lever en longen. Bij enkele uitzaaiingen in deze organen kan precisiebestraling (stereotactische radiotherapie) helpen.

Aantal bestralingssessies bij borstkanker mannen

Een in opzet genezende en aanvullende bestralingsbehandeling bestaat meestal uit 15 tot 22 bestralingen. Je krijgt ze in 3 tot 5 weken elke werkdag. Palliatieve bestraling is korter: meestal 1 tot een paar keer.

Duur van de behandeling

Voorheen werd er bij borstkanker meestal 5 tot 7 weken bestraald. Nieuw onderzoek heeft aangetoond dat met een hogere dosis straling per dag (hypofractionering) en daardoor minder weken in totaal vergelijkbare resultaten worden behaald. Dat betekent dus dat je een kortere behandeling krijgt dan voorheen. Hierdoor kunnen ook eventuele andere aanvullende therapieën eerder starten.

In Nederland zijn ziekenhuizen in de meeste situaties overgegaan op hypofractionering, maar er zijn nog onderlinge verschillen. Met andere woorden: dezelfde soort behandeling kan in het ene ziekenhuis meer weken in beslag nemen dan in het andere.

Bijwerkingen bestraling bij borstkanker mannen

Bij mannen verdwijnt het borsthaar op de borst die wordt bestraald. Dit borsthaar komt niet altijd terug.

Bestraling bij kanker

Deze video laat zien hoe uitwendige bestraling in zijn werk gaat.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: mei 2017

Dit artikel is geschreven door kanker.nl, KWF Kankerbestrijding.

Met medewerking van

Borstkankervereniging Nederland