Hormoontherapie bij borstkanker mannen

Hormoontherapie (ook wel: anti-hormoontherapie) is een behandeling bij hormoongevoelige borstkanker. Dus als de tumor groeit door hormonen. De behandeling duurt meestal 5 jaar.

Lees op deze pagina over:

• Wat is hormoontherapie?
• Hoe gaat hormoontherapie bij borstkanker?
• Soorten hormoontherapie bij borstkanker bij mannen
• Hormoontherapie voor of na de borstoperatie
• Hormoontherapie bij uitgezaaide borstkanker

En over:

• Bespreek met je arts de voor- en nadelen van hormoontherapie
• Bijwerkingen en klachten van hormoontherapie

Wat is hormoontherapie?

Sommige borstkankercellen groeien onder invloed van het hormoon oestrogeen en/of het hormoon progesteron. Bij hormoontherapie krijg je medicijnen tegen deze hormonen. Je maakt minder hormonen aan. Of de invloed van de hormonen op de kanker wordt kleiner. De behandeling heeft dus alleen effect bij hormoongevoelige tumoren. 

Er is nog niet veel onderzoek gedaan naar hormoontherapie bij mannen met borstkanker. Daarom krijgen zij een vergelijkbare behandeling als vrouwen met hormoongevoelige borstkanker. Een belangrijk verschil: als man met borstkanker kun je meestal alleen tamoxifen krijgen en geen aromataseremmers.

Hoe gaat hormoontherapie bij borstkanker?

Bij een hormoongevoelige tumor krijg je hormoontherapie met tabletten of injecties.

Meestal duurt hormoontherapie 5 jaar. Als het risico op terugkeer van de ziekte groot is, duurt de behandeling vaak langer: 7 tot 10 jaar.

Soorten hormoontherapie bij borstkanker bij mannen

Welke soort hormoontherapie de arts voorstelt, hangt af van het stadium van de borstkanker en de mogelijke bijwerkingen.

Medicijnen die de aanmaak van oestrogeen remmen

Meestal krijg je het medicijn tamoxifen. Dit is een anti-oestrogeen. Het voorkomt dat oestrogeen bij de tumor komt.

Medicijnen die de aanmaak van testosteron remmen (chemische castratie)

Soms adviseert de arts injecties met een medicijn dat ervoor zorgt dat de zaadballen veel minder van het hormoon testosteron aanmaken. Ook testosteron kan namelijk de groei van de borsttumor stimuleren.

Er zijn verschillende medicijnen beschikbaar, zoals busereline (Suprefact®), leuproreline (Lucrin®) en gosereline (Zoladex). Ze heten LHRH-agonisten. Je krijgt dan ieder maand of elke 3 of 6 maanden een injectie. Door de behandeling kun je klachten op seksueel gebied krijgen.

Goed om te weten: de eerste dagen na de injectie maakt het lichaam juist meer testosteron aan. Dan kun je last krijgen van pijn, jeuk en irritatie op de plek waar geprikt is. Vlak voor een nieuwe injectie kun je last krijgen van de effecten van een en te lage hormoonspiegel, zoals vermoeidheid, concentratieproblemen en geïrriteerdheid.

Operatie van de zaadballen om de aanmaak van testosteron te remmen

Een alternatief voor LHRH-agonisten is een operatie aan de zaadballen (castratie). De arts verwijdert dan het weefsel dat testosteron produceert. De bijballen en het vlies om de zaadballen blijven meestal zitten.

Tijdens de operatie kunnen de vliezen gevuld worden met bloed. Het bloed zal ‘indikken’ en daarna als een vaste massa aanvoelen. Hierdoor voelt alles nog redelijk hetzelfde als voor de operatie. Je krijgt meestal een plaatselijke verdoving met een ruggenprik.

Castratie is in medisch opzicht geen grote ingreep, maar kan emotioneel erg zwaar voor je zijn. Het voordeel van een operatie is dat de behandeling eenmalig is. Toch kiezen de meeste mannen voor behandeling met LHRH-agonisten.

De medische term voor deze operatie is een bilaterale orchidectomie. Bilateraal wil zeggen ‘aan 2 kanten’, dus beide zaadballen.

Aromataseremmers voor mannen

Mannen met hormoongevoelige borstkanker kunnen alleen behandeld worden met aromataseremmers in combinatie met een orchidectomie of LHRH-analoog.

Hormoontherapie voor of na de borstoperatie

Je kunt hormoontherapie krijgen als onderdeel van de genezende behandeling. Doel: de kans kleiner maken dat de ziekte later terugkomt als uitgezaaide borstkanker.

De arts adviseert hormoontherapie als de kans groter is dan 3% dat de tumor binnen 10 jaar terugkomt. De kans wordt berekend met een computermodel. De kans hangt onder andere af van de grootte van de tumor, de graad van de tumor en of er uitzaaiingen in de lymfeklieren zitten.

De arts bespreekt met je wat voor jou het beste moment is voor hormoontherapie: voor of na de operatie.

Hormoontherapie na de operatie

Meestal begin je met hormoontherapie na de operatie en bestralingen. Krijg je ook nog chemotherapie na je bestralingen, dan begin je na de chemotherapie.

Hormoontherapie voor de operatie

Soms stelt de arts voor om de behandeling voor borstkanker te beginnen met hormoontherapie. Zo kan de tumor eerst kleiner worden en kunnen eventuele uitzaaiingen in de lymfeklieren ook kleiner worden. Of zelfs verdwijnen. Zo is de operatie aan je borst misschien minder ingrijpend en is een okselkliertoilet of bestraling van je oksel misschien niet nodig.

Hormoontherapie bij uitgezaaide borstkanker

Heb je uitgezaaide, hormoongevoelige borstkanker, dan kun je hormoontherapie krijgen om de groei van de uitzaaiingen af te remmen. Soms worden de uitzaaiingen zelfs kleiner. Deze behandeling kan helpen om een goede kwaliteit van leven te houden, met zo min mogelijk klachten.

Er zijn verschillende medicijnen beschikbaar. Je arts bespreekt met je welk medicijn het best past bij jouw situatie.

Soms worden de uitzaaiingen na een tijdje toch weer groter. Of neemt het aantal uitzaaiingen toe. Dan werkt het medicijn niet meer goed. Je kunt dan overstappen op een ander medicijn. De arts bespreekt dit met je.

Hormoontherapie samen met doelgerichte therapie

Heb je uitgezaaide, hormoongevoelige borstkanker die HER2-negatief is? Dan kun je hormoontherapie krijgen samen met doelgerichte therapie. Doelgerichte therapie zorgt ervoor dat de hormoontherapie langer werkt.

Bij HER2-negatieve borstkanker zit er niet veel HER2 op de kankercellen. HER2 is een eiwit dat de groei en deling van normale borstcellen regelt.

Voorbeelden van doelgerichte medicijnen die je kunt krijgen:

• everolimus
• CDK4/6-remmers: palbociclib, ribociclib en abemaciclib
• alpelisib (alleen bij een PIK3CA-mutatie)

Deze medicijnen hebben bijwerkingen. Met je arts kun je de bijwerkingen bespreken en samen beslissen wat voor jou de beste keuze lijkt.

Overstappen op chemotherapie

Reageren de uitzaaiingen helemaal niet meer op hormoontherapie? Of zijn er te veel uitzaaiingen? Dan kan de arts voorstellen om over te stappen naar een behandeling met palliatieve chemotherapie.

Bespreek met je arts de voor- en nadelen van hormoontherapie

Kun je hormoontherapie krijgen? Kijk dan samen met de arts naar de voordelen en nadelen van deze behandeling. En maak samen een keuze die voor jou het beste is.

Twijfel je of je wel hormoontherapie wilt? Vertel dit aan je arts. Ook dan besluiten jullie samen wat voor jou de beste keuze is.

Bijwerkingen en klachten van hormoontherapie bij borstkanker mannen

Hormoontherapie kan bijwerkingen geven. Je arts of verpleegkundige bespreekt welke bijwerkingen je kunt krijgen. En hoe je hier het best mee omgaat.

Deze klachten komen veel voor bij mannen:

• minder zin in seks
• erectieproblemen
• gewichtstoename
• somberheid en depressie
• minder lichaamshaar
• minder spierkracht
• gewrichtsklachten
• hoofdpijn
• moe zijn
• oogklachten

Heb je bijwerkingen? Vertel het aan je arts of verpleegkundige. Misschien is er iets aan te doen.

Bekijk op bijwerkingenbijkanker.nl meer informatie en tips over bijwerkingen van hormoontherapie bij borstkanker.

Als je hormoontherapie slecht verdraagt

Heb je erg veel last van bijwerkingen, bespreek dit dan met je arts. Samen kun je de voor- en nadelen van hormoontherapie afwegen. Als je de nadelen te groot vindt, kun je besluiten met de behandeling te stoppen.

Onvruchtbaarheid

Door hormoontherapie kun je onvruchtbaar worden. Hoe groot de kans is dat dit gebeurt, hangt onder andere af van de soort behandeling, je leeftijd en eventuele eerdere behandelingen die je hebt gehad.