Behandelingen

Inwendige bestraling bij prostaatkanker

Opslaan

Een behandeling met inwendige bestraling heeft als doel te genezen van de prostaatkanker. Inwendige bestraling geeft zo min mogelijk schade aan gezond weefsel.

Bij prostaatkanker is inwendige bestraling mogelijk als:

  • de tumor alleen in de prostaat zit
  • de prostaat niet te groot is
  • de PSA-waarde lager is dan 15
  • de Gleason-score maximaal 7 is
  • er voor de behandeling geen ernstige plasklachten zijn

Er zijn twee manieren om de prostaatkanker inwendig te bestralen:

Hoe werkt inwendige bestraling?

Bestraling (radiotherapie) is de behandeling van kanker met straling. Het doel van de behandeling is om kankercellen te vernietigen en tegelijk het gezonde weefsel zo veel mogelijk te sparen. Alleen het deel van het lichaam waar de tumor zit, wordt bestraald. Het is dus een plaatselijke behandeling.

Bij inwendige bestraling krijgt het gebied waar de tumor zit van binnenuit bestraling. De arts plaatst een vorm van radioactief materiaal in het lichaam, dichtbij de tumor. Een andere naam voor inwendige bestraling is brachytherapie.

Inwendige bestraling met jodiumzaadjes

Bij deze vorm van inwendige bestraling plaatst de arts jodiumzaadjes in de prostaat. Jodiumzaadjes zijn kleine korreltjes die radioactieve straling afgeven met jodium-125.

Hoe gaat een behandeling met jodiumzaadjes?

De arts plaats de zaadjes met een naald in de prostaat. Dat doet hij of zij via het perineum (het gebied tussen de balzak en anus). Je krijgt een verdoving met een ruggenprik of je gaat onder narcose.

Bij de behandeling blijf je een paar uur in het ziekenhuis. Soms moet je een nachtje blijven.

Om de urine op te vangen, krijg je een blaaskatheter. Je kunt naar huis als de katheter eruit is en je gewoon weer kunt plassen.

De jodiumzaadjes blijven zitten

Na de behandeling blijven de jodiumzaadjes in de prostaat zitten. Het is niet nodig om ze weg te halen, de zaadjes kunnen geen kwaad.

De sterkte van de straling neemt langzaam af. Na een half jaar is de straling grotendeels verdwenen, en na een jaar is er helemaal geen straling meer.

Adviezen voor na de behandeling

De radioactieve straling in je lichaam is niet gevaarlijk voor andere mensen. Wel krijg je een aantal adviezen voor de periode na de behandeling:
 

  • Dagelijkse bezigheden: een paar dagen na de behandeling kun je je normale dagelijkse bezigheden weer oppakken. De dingen die je aanraakt of gebruikt, worden niet radioactief en kunnen ook gewoon door anderen gebruikt worden. Ook je urine en ontlasting zijn niet radioactief.
     
  • Zwangeren en jonge kinderen: tot vier maanden na de behandelingen kun je geen lang lijfelijk contact hebben met zwangere vrouwen en met jonge kinderen. Neem kinderen tot twee jaar niet te lang op schoot. Spelen en knuffelen kan wel.
     
  • Seks: na vier weken kun je weer vrijen. Gebruik wel tot 12 weken na de behandeling een condoom. Tot die tijd zit er nog wat radioactieve straling in het sperma. Het sperma kan een rode of bruine kleur hebben. Dit komt door de behandeling en is normaal.
     
  • Sporten: in de eerste zes weken na de ingreep kun je beter geen zware inspanningen doen, zwaar tillen of fietsen. (Met fietsen zit je precies op de prostaat.)

Inwendige bestraling met een iridiumbron

Een andere manier van inwendige bestraling is met een iridiumbron. Je krijgt een bestraling met de radioactieve stof iridium-192.

Hoe gaat een behandeling met een iridiumbron?

Voor de bestraling plaatst de arts een paar dunne slangetjes in de prostaat. Dat doet hij of zij via het gebied tussen de balzak en de anus: het perineum. Deze slangetjes heten bronhouders.

Voor het plaatsen van de bronhouders krijg je een verdoving met een ruggenprik, of ga je onder narcose. De arts sluit de bronhouders aan op een bestralingstoestel. Het bestralingstoestel brengt de radioactiviteit via de bronhouders in de prostaat. 

Tijdens de bestraling lig je in bed in een speciaal afgesloten kamer. Je krijgt een blaaskatheter voor de urine-afvoer. Na de bestraling verwijdert de arts de slangetjes en de blaaskatheter en mag je naar huis. Je bent dan vrij van straling. Leefadviezen zijn niet nodig.

Samen met uitwendige bestraling

Mannen met een agressieve vorm van prostaatkanker krijgen vaak de iridiumbron samen met uitwendige bestraling. Door de inwendige bestraling is een lagere dosis uitwendige straling nodig. Hierdoor is er minder kans op bijwerkingen.

Bijwerkingen van inwendige bestraling

Bestraling beschadigt niet alleen de kankercellen, maar ook gezonde cellen. Daarom kun je last krijgen van bijwerkingen van de behandeling, zoals:

Bij inwendige bestraling komt de straling bijna alleen in de prostaat. Dit geeft meestal minder schade aan het gezonde weefsel dan bij uitwendige bestraling. Hierdoor is de kans kleiner dat je last krijgt van deze bijwerkingen.

Is dit de beste behandeling voor mij?

Bij lokale prostaatkanker kun je vaak kiezen uit een aantal behandelingen. Er zijn keuzehulpen beschikbaar die je ondersteunen bij het maken van deze beslissing.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: oktober 2019

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

ProstaatKankerStichting.nl