Gevolgen

Sondevoeding bij kanker van de mond- of keelholte

Opslaan

Sondevoeding is volledige, vloeibare voeding. De voeding komt via een dunne slang in uw maag terecht. Zo’n slang heet een sonde.  

De arts bekijkt wanneer u vloeibaar en/of gemalen voedsel en later weer gewoner voedsel kunt eten. Hij doet dit zo nodig samen met de logopedist, tandarts en de diëtist. Soms heeft u langere tijd aanvulling met sondevoeding nodig. U krijgt dan genoeg voedingsstoffen binnen om te herstellen. En u heeft de tijd om te oefenen met slikken. Het is van groot belang om ook tijdens de behandeling zoveel mogelijk zelf te blijven slikken en te oefenen om blijvende slikklachten te voorkomen.

Lees meer over mogelijke gevolgen en hoe u hiermee om kunt gaan bij spreek-en slikklachten onder gevolgen.

Neus-maagsonde

Verwacht de arts dat u maar kort sondevoeding nodig heeft? Dan loopt het slangetje meestal via de neus, keel en slokdarm naar de maag: een neus-maagsonde. Een arts of verpleegkundige brengt deze in. 

Een voordeel van deze methode is dat er snel gestart kan worden met sondevoeding. 

Nadelen: 

  • De sonde is goed zichtbaar.
  • Bij langdurig gebruik kan de sonde uw neus of keel irriteren. 

Maagfistel

Verwacht de arts dat u lang sondevoeding nodig heeft? Dan plaatst hij de sonde rechtstreeks via de buikhuid in uw maag. Een ander woord hiervoor is een maagfistel of gastrostomie. 

De arts kan een maagfistel op verschillende manieren inbrengen:

  • Vaak kan de arts de sonde via de slokdarm naar de maag leiden en daarvandaan naar buiten. Zo’n sonde heet een PEG-sonde.
  • De arts kan de sonde ook onder echo- en röntgengeleide in de maag plaatsen. Dit is een PRG-sonde.

U krijgt hiervoor meestal een plaatselijke verdoving. Soms krijgt u een slaapmiddel. Een ander woord hiervoor is een roesje. 

Voordelen van een maagfistel: 

  • Deze zit onder de kleding en is niet direct zichtbaar.
  • De sonde geeft geen irritatie in de neus of keel.

Nadelen zijn: 

  • Een maagfistel is niet altijd op korte termijn te plaatsen.
  • U moet kort opgenomen worden in het ziekenhuis.
  • Een sonde kan voor complicaties zorgen: bijvoorbeeld lekkage en irritatie bij de plaats waar de sonde uw lichaam ingaat.

Gebruikt u een sonde, dan wordt uw keel tijdens het eten en drinken ontlast. Ook kan het soms een hele opluchting zijn dat u op deze manier niet meer per se zelf hoeft te eten of te drinken. Het nadeel is dat u niet meer ‘echt’ deelneemt aan de maaltijd. Hierdoor mist u deze sociale bezigheid. 

De spieren die ervoor zorgen dat u kunt slikken verliezen makkelijker hun functie door het gebruik van een maagfistel. Als ze 'slap' worden, duurt de revalidatie na het verwijderen van de sonde langer. Daarom geeft de logopedist u vaak (preventieve) slikoefeningen om dit effect te voorkomen en/of te verminderen.

Beide vormen van sondevoeding kunt u ook thuis gebruiken. Vindt de arts dit goed, dan kunt u naast de sondevoeding weer ‘gewoon’ eten en/of drinken. Drinken is belangrijk om uw slik-reflex te houden. Meerdere keren op een dag een paar slokjes is aan te raden. Droog oefenen kan ook helpen.

Bij een operatie in de mond en keel moet de arts soms spieren en/of zenuwen verwijderen die u helpen bij het eten, drinken en spreken. Soms moet hij dit weefsel vervangen door weefsel uit een ander deel van het lichaam. Hierdoor verandert uw gevoel en hoe u uw lippen, tong, kaak, gehemelte en/of keel kunt bewegen. Deze klachten kunnen tijdelijk of blijvend zijn. Ook bestraling kan dit verergeren.

Deze veranderingen hebben vaak grote gevolgen. Lees hierover meer bij spreek- en slikklachten onder gevolgen.

Het is belangrijk dat uw mond goed schoon blijft na de operatie. Onder gevolgen kunt u meer lezen over mondverzorging.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: januari 2015

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding.

Met medewerking van

Prof. dr. Bree, R. de (KNO-arts), Prof. dr. Brekel, M. van den (KNO-arts), Dienst, E. van (ervaringsdeskundige), Prof. dr. Hilgers, F.J.M. (KNO-arts), Otto (ervaringsdeskundige), Poem (ervaringsdeskundige)