Chemotherapie en vruchtbaarheid bij vrouwen

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Chemotherapie werkt door het hele lichaam. Hierdoor kunnen de schadelijke stoffen ook in de eierstokken komen.

Chemotherapie is de behandeling van kanker met cytostatica. Dit zijn medicijnen die kankercellen doden of hun celdeling remmen. Daardoor kan de kanker genezen of kunnen tumoren kleiner worden.

Vruchtbaarheid na chemotherapie

Chemotherapie kan gevolgen hebben voor je vruchtbaarheid. Het kan ervoor zorgen dat de eierstokken minder goed werken. Dan rijpen er geen eicellen meer en stopt de menstruatie. Vaak is dit tijdelijk, soms niet. Dan stopt de menstruatie voor altijd en ben je onvruchtbaar.

Ben je jong op het moment van je diagnose, dan is de kans groot dat je na de chemotherapie weer ongesteld wordt. Meestal duurt dit 5 tot 9 maanden. 

Hoe dichter je bij de natuurlijke overgangsleeftijd zit, hoe groter de kans dat je na de behandeling definitief in de overgang komt. De  leeftijd waarop vrouwen meestal in de overgang komen ligt tussen de 45 en 55 jaar.

Vervroegd in de overgang

Wanneer je weer ongesteld wordt na de chemotherapie, is er toch nog een kans dat je vervroegd in de overgang komt. Door chemotherapie ontstaat schade aan de eicellen, waardoor er minder eicellen overblijven. Daardoor kom je eerder in de overgang.

Het risico dat je vervroegd in de overgang komt, hangt af van:

  • je leeftijd
  • de soort chemotherapie
  • de totale hoeveelheid chemotherapie die je krijgt

Lees meer over de overgang op Thuisarts.nl

Risico op onvruchtbaarheid door chemotherapie

Hieronder zie je per soort chemotherapie wat de kans is op onvruchtbaarheid. Belangrijk om te weten: het is een schatting. Iedereen reageert toch weer anders op medicijnen, dus in jouw geval kan het anders zijn.

Hoog risico op onvruchtbaarheid

Als je deze medicijnen krijgt, is er een grote kans op onvruchtbaarheid:  

  •  Alle alkylerende middelen in combinatie met bestraling van het hele lichaam
  • Alle alkylerende middelen in combinatie met bekkenbestraling
  • Bij vrouwen ouder dan 40 jaar: een dosis cyclofosfamide van 5 g/m2 
  • Bij vrouwen jonger dan 20 jaar: een dosis cyclofosfamide van 7,5 g/m2 
  • Procarbazine (zoals MOPP >3 cycli, BEACOPP > 6 cycli)
  • Temozolomide of BCNU in combinatie met bestraling van de schedel

Hoog risico betekent: Bij meer dan 7 op de 10 vrouwen blijft de menstruatie weg na de behandeling. Er is geen eisprong. Daardoor is het niet meer mogelijk om spontaan zwanger te worden.

Middelmatig risico op onvruchtbaarheid

Als je deze medicijnen krijgt, is er een middelmatig risico op onvruchtbaarheid:

  • Bij vrouwen tussen de 30 en 40 jaar: een dosis cyclofosfamide van 5 g/m2 
  • Adriamycine en cyclofosfamide gevolgd door paclitaxel of docetaxel
  • FOLFOX4
  • Cisplatin, zoals in BEP
  • Bij vrouwen in de leeftijd van 30-39 jaar cyclofosfamide (zoals CMF, FEC of FAC)

Middelmatig risico betekent: Bij 3 tot 7 van de 10 vrouwen blijft de menstruatie weg na de behandeling. Er is geen eisprong meer. Daardoor is het niet mogelijk om spontaan zwanger te worden.

Laag risico op onvruchtbaarheid

Als je deze medicijnen krijgt, is er een laag risico op onvruchtbaarheid:

  • Cyclofosfamide (zoals CMF, FEC of FAC) bij vrouwen jonger dan 30 jaar met borstkanker 
  • Non-alkylerende middelen of lagere dosering alkylerende middelen (zoals ABVD, CHOP, COP, leukemieschema's)
  • Anthracycline in combinatie met cytarabine

Laag risico betekent: Bij minder dan 3 op de 10 vrouwen blijft de menstruatie weg na de behandeling. Er is geen eisprong meer. Daardoor is het niet mogelijk om spontaan zwanger te worden.

Zeer laag tot geen risico op onvruchtbaarheid

Bij het middel vincristine is er een zeer laag risico tot geen risico op onvruchtbaarheid. De menstruatie blijft bijna nooit weg na de behandeling. Er is wel een eisprong. Daardoor is het mogelijk om spontaan zwanger te worden.

Colofon

Met medewerking van:

Dr. Ina Beerendonk

Gynaecoloog, Radboudumc

Drs. Ellen Marie Sparidaens

Fertiliteitsarts, Radboudumc

Ervaringsdeskundigen

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: mei 2020