Bestraling en vruchtbaarheid bij vrouwen

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie. 

Bestraling kan invloed hebben op de vruchtbaarheid. Dit hangt af van welk deel van je lichaam bestraald wordt en de hoeveelheid straling.

Eierstokken en baarmoeder in bestralingsgebied

Bestraling kan invloed hebben op de vruchtbaarheid als de eierstokken en baarmoeder in het gebied liggen dat bestraald wordt. Dit is het geval bij:

  • Bestraling van de onderbuik: darmen, eierstokken, baarmoeder, baarmoederhals, blaas, anus, schaamlippen, vagina
  • Bestraling van het hele lichaam

Krijg je een bestraling van de eierstokken en baarmoeder, bijvoorbeeld bij baarmoederhalskanker? Dan werken de eierstokken en de baarmoeder na de behandeling niet goed meer. Ben je nog niet in de overgang, dan kom je hierdoor in de overgang. De menstruaties stoppen en je bent niet meer vruchtbaar.

Na bestraling van de baarmoeder kan de baarmoeder geen foetus meer dragen. Als je eierstokken nog werken, ben je nog wel vruchtbaar. Heb je een kinderwens? Dan kun je nog wel proberen een kind te krijgen met hulp van een draagmoeder. Daarvoor is eerst een IVF-behandeling nodig waarbij jouw eicellen bevrucht worden met de zaadcellen van je partner, zodat er 1 of meer embryo’s ontstaan. Als het kind geboren is, moeten jij en je partner nog verschillende stappen doorlopen om de wettelijke ouders te worden.  Lees meer over draagmoederschap.

Hypothalamus en/of hypofyse in bestralingsgebied

Bestraling kan ook invloed hebben op de vruchtbaarheid als de hypothalamus en/of hypofyse in het bestralingsgebied ligt. Dit is het geval bij:

  • Bestraling van de schedel
  • Bestraling van de schedel en de wervelkolom
  • Bestraling van het hele lichaam

De hypothalamus en de hypofyse zitten in de hersenen. Ze zijn onmisbaar voor een normale cyclus en voor de vruchtbaarheid. De hypothalamus maakt het hormoon GnRH. Dit hormoon geeft de hypofyse opdracht om 2 andere hormonen te maken: LH en FSH. Bij vrouwen gaan deze 2 hormonen van de hypofyse via de bloedbaan naar de eierstokken. Daar regelen ze de eisprong

Bestraling van de schedel en van het hele lichaam heeft invloed op de hypothalamus en de hypofyse. Het gevolg kan zijn dat er geen normale eisprong meer is. Wanneer je FSH en LH via injecties krijgt, is het toch mogelijk om ooit nog zwanger te worden. Voorwaarde is wel dat je baarmoeder en eierstokken nog goed werken.

Eierstokken verplaatsen

Verwacht je arts dat de behandeling je eierstokken beschadigt? Dan kan de gynaecoloog soms de eierstokken tijdelijk verplaatsen naar een plek waar ze zo min mogelijk straling krijgen. De hoop is dat de eierstokken dan minder of geen straling krijgen en zo goed mogelijk blijven werken. Lees meer over eierstokken verplaatsen.

Zwangerschap uitstellen

Je mag niet zwanger worden tijdens de bestralingsbehandeling en ook niet tijdens de eerste 6 maanden na de bestraling. De eierstokken kunnen toch een klein beetje straling krijgen, ook al raken de stralenbundels de eierstokken niet. Eicellen die bijna rijp zijn voor de eisprong zijn erg gevoelig voor straling en kunnen beschadigd raken. Ontstaat uit zo’n beschadigde eicel een zwangerschap, dan is er een heel klein risico op aangeboren afwijkingen.

Colofon

Met medewerking van:

Foto Ina Beerendonk

Dr. Ina Beerendonk

Gynaecoloog, Radboudumc

Persoonlijke pagina

Drs. Ellen Marie Sparidaens

Fertiliteitsarts, Radboudumc

Illustratie mensen

Ervaringsdeskundigen

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: juli 2020