Chemotherapie en vruchtbaarheid bij mannen

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Chemotherapie werkt door het hele lichaam. Hierdoor kunnen de schadelijke stoffen ook in de zaadcellen komen.

Chemotherapie is een behandeling met cytostatica. Dit zijn medicijnen die cellen doden of de celdeling remmen. Deze medicijnen verspreiden zich via het bloed door je lichaam. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken.

Vruchtbaarheid na chemotherapie

Door chemotherapie kun je minder vruchtbaar of onvruchtbaar worden. Bijvoorbeeld doordat je zaadballen (tijdelijk) minder of geen zaadcellen aanmaken. De zaadcellen kunnen ook minder beweeglijk worden.

Welk gevolg chemotherapie heeft op je vruchtbaarheid hangt af van:

  • je leeftijd: hoe ouder je bent, hoe groter de kans dat je minder vruchtbaar of onvruchtbaar wordt
  • de soort chemotherapie
  • de totale hoeveelheid chemotherapie die je krijgt

Risico op onvruchtbaarheid door chemotherapie

Hieronder zie je per soort chemotherapie wat de kans is op onvruchtbaarheid. Belangrijk om te weten: het is een schatting. Iedereen reageert toch weer anders op medicijnen, dus in jouw geval kan het anders zijn.

Hoog risico op onvruchtbaarheid
Als je deze medicijnen krijgt, is er een grote kans op onvruchtbaarheid: 

  • Chloorambucil (1.4 g/m2)
  • Cyclofosphamide (19 g/m2)
  • Procarbazine (4 g/m2)
  • Melfalan (140 mg/m2)
  • Cisplatine (500 mg/m2)
  • BCNU (1 g/m2) en CCNU (500 mg/m2)

Hoog risico betekent: de meeste mannen zijn na behandeling lange tijd veel minder vruchtbaar.

Middelmatig risico op onvruchtbaarheid

Als je deze medicijnen krijgt, is er een middelmatige kans op onvruchtbaarheid:

  • Busulfan (600 mg/kg)
  • Ifosfamide (42 g/m2)
  • BCNU (300 mg/m2)
  • Stikfstofmosterd
  • Actinomycine D

Middelmatig risico betekent: bij de meeste mannen verbetert de vruchtbaarheid na verloop van tijd.

Laag risico op onvruchtbaarheid
Als je deze medicijnen krijgt, is er een lage kans op onvruchtbaarheid:

  • Carboplatine (2 g/m2)
  • Doxorubicine (770 mg/m2)
  • Thiotepa (400 mg/m2)
  • Cytosine arabinoside (1 g/m2)
  • Vinblastine (50 g/m2)
  • Vincristine (8 g/m2)

Laag risico betekent: de meeste mannen zijn na verloop van tijd weer even vruchtbaar als voor de behandeling.

Zeer laag of geen risico op onvruchtbaarheid

Als je deze medicijnen krijgt, is er een heel kleine kans of geen kans op onvruchtbaarheid:

  • Amsacrine
  • Bleomycine
  • Dacarbazine
  • Daunorubicine
  • Epirubicine
  • Etoposide
  • Fludarabine
  • Fluorouracil
  • 6-mercaptopurine
  • Methotrexaat
  • Mitoxantrone
  • Thioguanine
  • Prednison
  • Interferon-α

Risico op onvruchtbaarheid onbekend

Van de volgende middelen is niet bekend welk effect ze hebben op de vruchtbaarheid:

  • Oxaliplatin
  • Irinotecan
  • Monoklonale antilcihamen (trastuzumab, bevacizumab, cetuximab)
  • Tyrosine kinase remmers (erlotinib, imatinib)
  • Taxanen

Anticonceptie tijdens en na chemotherapie

Heb je een kinderwens? Het advies is om geen kinderen te verwekken tijdens de behandeling met chemotherapie en in het eerste jaar na de chemotherapie. Door chemotherapie is de kwaliteit van je zaadcellen tijdelijk slechter. Daardoor is er een kans op aangeboren afwijkingen bij het kind. Ook neemt de kans op een miskraam toe.

Colofon

Met medewerking van:

Dr. Jos van Brakel

Uroloog en androloog, Amphia

Foto Kathleen D'Hauwers

Dr. Kathleen D'Hauwers

Uroloog en androloog, Radboudumc

Persoonlijke pagina

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: juni 2017