Bestraling en vruchtbaarheid bij mannen

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bestraling kan invloed hebben op de vruchtbaarheid. Dit hangt af van welk deel van je lichaam bestraling krijgt en van de hoeveelheid straling.

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie.

Zaadballen en penis in het bestralingsgebied

Bestraling kan invloed hebben op de vruchtbaarheid als de zaadballen en penis in het gebied liggen dat bestraald wordt. Dit is het geval bij:

  • bestraling van de onderbuik: darmen, klieren, zaadballen, penis, prostaat, blaas, anus
  • totale lichaamsbestraling 

Krijg je een bestraling van het kleine bekken? Dan gaat er minder bloed naar de penis. Ook verandert de zenuwgeleiding naar het zwellichaam. Hierdoor kun je erectieproblemen krijgen. Het kleine bekken is het onderste deel van het bekken. Hierin zitten de blaas, de anus, de endeldarm en de prostaat.

Krijg je ook een bestraling van je zaadballen? Dan kunnen de zaadballen na een bepaalde hoeveelheid straling geen zaadcellen meer aanmaken. Hierdoor word je onvruchtbaar. Als het nodig is, kan de bestralingsarts de penis en zaadballen beschermen met een afdekplaat tijdens de bestraling.

Anticonceptie bij bestraling van de onderbuik of totale lichaamsbestraling
Het advies is om geen kinderen te verwekken tijdens de bestralingsbehandeling en in de eerste 3 maanden na de bestraling. Bij bestraling van de onderbuik in de buurt van de zaadballen is er een kans dat er afwijkende zaadcellen ontstaan. Wanneer je met een afwijkende zaadcel een kind verwekt, dan is er een klein risico op aangeboren afwijkingen: bij 3 op de 10.000 zwangerschappen.

Hypothalamus en/of hypofyse in bestralingsgebied

Bestraling van de hersenen kan invloed hebben op de vruchtbaarheid als de hypothalamus en/of hypofyse in het bestralingsgebied ligt. Dit is het geval bij:

  • bestraling van de schedel
  • bestraling van de schedel en de wervelkolom
  • totale lichaamsbestraling

De hypothalamus en de hypofyse zitten in de hersenen. Ze zijn onmisbaar voor de vruchtbaarheid. De hypothalamus maakt het hormoon GnRH. Dit hormoon geeft de hypofyse opdracht om 2 andere hormonen te maken: LH en FSH. Bij mannen gaan deze 2 hormonen van de hypofyse via de bloedbaan naar de zaadballen. Daar stimuleert LH de aanmaak van het mannelijk hormoon testosteron. FSH is belangrijk is voor de productie van zaadcellen.

Bestraling van de schedel en van het hele lichaam heeft invloed op de hypothalamus en de hypofyse. Die werken door bestraling minder goed. Daardoor kunnen problemen ontstaan met vruchtbaarheid, het krijgen van een erectie en met zin in seks.

Colofon

Met medewerking van:

Dr. Jos van Brakel

Uroloog en androloog, Amphia

Foto Kathleen D'Hauwers

Dr. Kathleen D'Hauwers

Uroloog en androloog, Radboudumc

Persoonlijke pagina

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: september 2020