Bestraling (inwendig) bij prostaatkanker

Tmc over deze informatie

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie. Het doel is kankercellen te vernietigen en tegelijk gezonde cellen zo veel mogelijk te sparen. Bestraling is een plaatselijke behandeling: het deel van uw lichaam waar de tumor zit wordt bestraald.

Er zijn 2 soorten bestraling:
  • inwendig: het gebied waar de tumor zit wordt van binnenuit bestraald
  • uitwendig: het gebied waar de tumor zit wordt door de huid heen bestraald

Bij inwendige bestraling plaatst de arts radioactief materiaal in uw lichaam: dichtbij, in de tumor of in het littekengebied. Een ander woord voor inwendige bestraling is brachytherapie. Brachy is Grieks voor dichtbij.

Inwendige bestraling van de prostaat is een behandeling die in opzet genezend is. Het voordeel van deze behandeling is dat er zo min mogelijk gezond weefsel wordt beschadigd.

Inwendige bestraling bij prostaatkanker is mogelijk als:
  • de tumor beperkt is gebleven tot de prostaat
  • de prostaat niet te groot is: een volume dat niet groter is dan ongeveer 50 ml
  • de hoeveelheid PSA in het bloed niet hoger is dan ongeveer 15
  • de tumor niet te agressief is: Gleason-score van maximaal 7 
  • er vooraf geen ernstige plasklachten zijn

Bij prostaatkanker kunt u op 2 manieren inwendig bestraald worden:
  • met jodiumzaadjes
  • met een iridiumbron

Jodiumzaadjes

Bij deze vorm van inwendige bestraling plaatst de arts jodiumzaadjes blijvend in de prostaat. De zaadjes zijn radioactief geladen met jodium-125. De radioactiviteit neemt in de loop van de tijd in sterkte af.

Om de zaadjes in te brengen krijgt u verdoving via een ruggenprik of algehele narcose. De arts plaatst de zaadjes met een naald in de prostaat. Hij doet dit via het gebied tussen de balzak en de anus: het perineum.

Voor het plaatsen van de zaadjes wordt u een aantal uren in het ziekenhuis opgenomen. Tijdens de ingreep krijgt u een blaaskatheter. Nadat deze is verwijderd en het plassen weer gewoon gaat, kunt u naar huis.

De sterkte van de straling neemt geleidelijk af. Na ongeveer 6 maanden is de straling helemaal verdwenen. De arts haalt de zaadjes hierna niet weg. Ze blijven de rest van uw leven in de prostaat zitten. Dit kan geen kwaad.

De hoeveelheid radioactiviteit in uw lichaam is niet gevaarlijk voor de gezondheid van anderen. Wel is het advies om direct contact met kinderen en zwangere vrouwen te beperken voor de eerste 16 weken na de behandeling. Seksuele activiteiten worden afgeraden voor de eerste 10 dagen na de behandeling, vanwege radioactiviteit in de zaadlozing. Ook is het advies om bij de eerste 5 zaadlozingen een condoom te gebruiken.

Overlijdt een patiënt, dan moet altijd aan de begrafenisondernemer gemeld worden dat er een implantaat is ingebracht. U krijgt hiervoor richtlijnen mee van het ziekenhuis.

Iridiumbron

Bij deze vorm van inwendige bestraling krijgt u 1 tot 4 keer een korte bestraling met een radioactieve bron: iridium-192. Hiervoor plaatst de arts een aantal dunne slangetjes in de prostaat. Hij doet dit via het gebied tussen de balzak en de anus: het perineum. Deze slangetjes heten katheters of bronhouders. Tijdens de ingreep krijgt u een blaaskatheter.

Voor het plaatsen van deze bronhouders krijgt u verdoving via algehele narcose of een ruggenprik.

De arts sluit de bronhouders aan op het bestralingstoestel. Het bestralingstoestel brengt de radioactiviteit via de bronhouders in de prostaat.

Tijdens deze bestraling moet u in bed blijven liggen. U ligt in een speciale gesloten kamer. Dit is om anderen te beschermen tegen de radioactiviteit.

Na de laatste bestraling verwijdert de arts de katheters en de blaaskatheter en mag u naar huis. U bent dan vrij van straling.

Patiënten met een agressievere vorm van prostaatkanker krijgen inwendige bestraling met een iridiumbron vaak in combinatie met uitwendige bestraling. Door de inwendige bestraling is een lagere dosis uitwendige bestraling nodig. Hierdoor is er minder kans op bijwerkingen.

Bijwerkingen van inwendige bestraling

Bestraling beschadigt niet alleen kankercellen, maar ook gezonde cellen in het bestraalde gebied. U kunt daarom last krijgen van plasklachten, darmklachten en erectiestoornissen.

Bij inwendige bestraling komt de straling bijna alleen in de prostaat. Dit geeft over het algemeen minder schade aan het gezonde weefsel rondom de prostaat dan bij uitwendige bestraling. Hierdoor is de kans kleiner dat u last krijgt van darmklachten en vermoeidheid.