Mindfulness bij kanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon
Opslaan

Sommige mensen hebben tijdens of na kanker last van angstige of sombere gedachten en gevoelens. Ze piekeren veel of slapen slecht. Misschien heb jij dat ook, en zoek je naar een manier om hiermee om te gaan. Mindfulness kan helpen.

Lees op deze pagina over: 

Wat is mindfulness?

Mindfulness is aandacht hebben voor het hier en nu. Je staat bewust stil bij wat je op dit moment ervaart, zonder oordeel.

Je kunt mindfulness oefenen door aandacht te geven aan wat er in je lichaam en geest gebeurt. Je kijkt rustig en zonder oordeel naar lichamelijke sensaties, emoties en gedachten. Je richt je aandacht op wat er op dit moment gebeurt.

Wanneer kan mindfulness helpen bij kanker?

Mindfulness kan helpen bij het verminderen van stress en andere klachten: 

  • angstige gedachten en gevoelens
  • sombere gedachten en gevoelens 
  • angst voor terugkeer van kanker
  • piekeren
  • pijn
  • vermoeidheid
  • slaapproblemen

Daarnaast kan mindfulness helpen bij het versterken van:  
•    mindfulness vaardigheden
•    zelf-compassie
•    kwaliteit van leven
•    zingeving
•    kwaliteit van sociale contacten

Hoe verbetert mindfulness je gezondheid?

Mindfulness helpt je om een moment te nemen om stil te staan bij je ervaring. En bij wat er op dat moment in je lichaam en geest gebeurt. Door bewust te zijn van lichamelijke sensaties, emoties en gedachten, ontstaat er ruimte om minder automatisch te reageren en wijzere keuzes te maken. Ook leer je om minder te piekeren en milder voor jezelf te zijn.

Hieronder lees je hoe mindfulness kan helpen:

Je leert anders omgaan met nare gedachten en gevoelens

Misschien heb je de neiging om sombere of angstige gedachten weg te duwen. Dat kost veel energie. Bij mindfulness leer je deze gedachten en gevoelens meer toe te laten. Door het soms even toe te laten kun je het daarna makkelijker loslaten. Je laat hierdoor het gevecht met gevoelens en gedachten los. Daardoor kun je ervaren dat je gevoelens en gedachten niet altijd zo overweldigend zijn als je dacht.

Quote Wim over mindfulness

Je leert om de ziekteperiode een plek te geven

Mindfulness helpt om te verwerken wat je overkomen is. Woede, angst, verdriet: het hoort er allemaal bij. Door soms bewust stil te staan bij de emotionele impact van wat je overkomen is, kun je er ruimte voor maken. En kun je aanvaarden dat dit is gebeurd en dat het je emotioneel raakt, zonder er kopje onder in te gaan.

Quote Heleen over mindfulness

Je leert bewustere keuzes te maken

Sommige mensen willen alles goed doen. Ze zijn altijd alles aan het overdenken of willen voor iedereen zorgen. Dat gaat vaak automatisch, zonder dat je erbij nadenkt. Dat kan heel vermoeiend zijn. Mindfulness kan helpen om dit soort reactiepatronen te herkennen, en er niet altijd in mee te gaan. 

Quote Anne over mindfulness

Je leert minder te piekeren

Door mindfulness leer je van een afstandje te kijken naar je gedachten in plaats van erin mee te gaan. Daardoor kun je gedachten beter relativeren en loslaten. Dat je nadenkt over de toekomst is normaal, maar in automatische piekergedachten schieten is niet nodig.

Quote Josien over mindfulness

Je leert vriendelijker voor jezelf zijn

Misschien spreek je jezelf bestraffend toe als je in de put zit. Dat kan juist voor nog meer onrust en negatieve emoties zorgen. Door mindfulness leer je anders met jezelf om te gaan: vriendelijker, zonder jezelf te veroordelen. Dat kan je meer ‘lucht’ geven. En daardoor kun je ook beter voor jezelf zorgen

Quote Arend over mindfulness

 

Wat is mindfulness?

Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie, legt uit wat mindfulness inhoudt (Bron: Radboudumc).

Is mindfulness veilig bij kanker?

Mindfulness is voor de meeste mensen veilig. Voor mensen met ernstige psychische klachten, zoals een psychose, een ernstige posttraumatische stressstoornis of een verslaving, is mindfulness minder geschikt. Dan zijn eerst andere behandelingen nodig.

Ben je onder behandeling bij een psycholoog of andere hulpverlener? Ook dan is mindfulness meestal veilig. Overleg altijd met je behandelaar. 

Quote over mindfulness

Mindfulness-training

Mindfulness leer je het beste via een officiële mindfulness-training. Zo’n training bestaat meestal uit 8 wekelijkse groepsbijeenkomsten. Er zijn ook individuele en online trainingen. 

Je oefent in de training met mindfulness-meditaties en leert hoe de aandacht werkt. Ook deel je ervaringen met de groep. 

Een voorbeeld van een mindfulness-meditatie is de bodyscan. Dit is een oefening waarbij je met je aandacht langzaam door je lichaam gaat. Je merkt bijvoorbeeld op of je spanning, warmte, kou of andere sensaties ervaart. Je probeert niets te veranderen, maar kijkt er rustig naar. De oefening kan helpen om beter contact te krijgen met je lichaam en soms ook meer te ontspannen.

Het advies is om de oefeningen uit de training ook dagelijks thuis te doen. Dan heeft de training meer effect.

Waar kan ik een mindfulness-training volgen?

Voor een mindfulness-training kun je op veel plekken terecht. Bijvoorbeeld in het ziekenhuis, een gezondheidscentrum, buurtcentrum of een IPSO-centrum voor leven met en na kanker. Ook via een psycholoog of hulpverlener kun je een mindfulness-training volgen.

Je (huis)arts of verpleegkundige kan je vertellen waar je zo’n training kunt volgen. Je kunt ook zelf op zoek gaan naar een mindfulness-trainer. 

Vergoedt de zorgverzekeraar een mindfulness-training?

Wanneer mindfulness onderdeel is van een psychologische behandeling, krijg je het vaak vergoed vanuit de basisverzekering. Je hebt dan wel een verwijzing nodig van je (huis)arts of behandelaar. 

Als mindfulness geen onderdeel is van een psychologische behandeling, kun je de training vergoed vanuit je aanvullende verzekering (als je die hebt).

Sommige werkgevers vergoeden een mindfulness-training, bijvoorbeeld vanuit een persoonlijk budget.

Apps en websites met mindfulness-oefeningen

Er zijn verschillende apps met mindfulness-oefeningen.

  • Vind een app over mindfulness bij kanker in de Appstore op kanker.nl (niet gratis).
  • Het Expertisecentrum voor Mindfulness van het Radboudumc biedt gratis mindfulness-oefeningen en geluidsfragmenten aan. Een voorbeeld van zo'n oefening vind je hieronder.

Mindfulness-oefening: 3 minuten ademruimte

Tijdens deze meditatie van 3 minuten observeer je jezelf en hoe je je voelt. Deze 3 minuten brengen je terug naar dit moment en helpen je om de automatische piloot-modus uit te schakelen. (Bron: Radboudumc Centrum voor Mindfulness)

Bronvermelding en disclaimer

De informatie op deze pagina is gebaseerd op deze bronnen. Lees ook de disclaimer.

Websites

Systematische reviews