Yoga bij en na kanker
Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.
Naar colofonYoga kan helpen als je kanker hebt of hebt gehad. Het geneest de ziekte niet, maar kan je wel ondersteunen bij je herstel en bij het verwerken van wat je meemaakt. Je hoeft er niet fit of lenig voor te zijn. Je hebt ook geen ervaring nodig.
Lees op deze pagina over:
- Wat is yoga?
- Wanneer kan yoga helpen bij kanker?
- Hoe kan yoga je gezondheid verbeteren?
- Is yoga veilig bij kanker?
- Wanneer moet je voorzichtig zijn met yoga?
- Welke vormen van yoga zijn geschikt bij kanker?
- Welke vormen van yoga zijn niet altijd geschikt bij kanker?
- Zoek een geschikte yogadocent bij jou in de buurt
Overleg vooraf met je arts
Wil je yoga doen? Overleg dan eerst met je arts of yoga geschikt is voor jou. Vraag ook waar je op moet letten bij de oefeningen, bijvoorbeeld als je kort geleden bent geopereerd.
Wat is yoga?
Yoga bestaat al duizenden jaren en komt uit India. Het woord yoga komt uit het Sanskriet en betekent ‘verbinding’ of ‘eenheid’. Bij yoga gaat het om de verbinding tussen lichaam en geest.
Het bekendste onderdeel van yoga zijn de houdingen en bewegingen. Andere belangrijke onderdelen van yoga zijn:
- oefeningen om de adem te verbeteren en te kalmeren
- ontspanningsoefeningen
- meditatie en mindfulness
- zachte krachtopbouw
Al deze onderdelen van yoga helpen om je lichaam en geest meer in balans te brengen.
Wanneer kan yoga helpen bij kanker?
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat yoga tijdens en na de behandeling van kanker kan helpen bij:
- vermoeidheid
- angst en somberheid (depressie)
- stress en stemmingswisselingen
- slaapproblemen
- pijn, bijvoorbeeld gewrichtspijn door hormoontherapie
- problemen met geheugen en concentratie
- opvliegers
- misselijkheid
Amerikaanse richtlijnen voor artsen (ASCO/SIO) bevelen yoga aan als aanvullende zorg bij onder andere angst, somberheid en pijn, tijdens en na de behandeling.
Veel mensen merken ook dat yoga helpt om weer contact te krijgen met hun lichaam. Ook vinden zij het fijn dat ze zelf iets kunnen doen naast de behandeling in het ziekenhuis. Daardoor krijgen ze vaak het gevoel dat ze meer invloed hebben op hun eigen herstel.
Hoe kan yoga je gezondheid verbeteren?
Yoga combineert 2 dingen die allebei belangrijk zijn voor herstel: bewegen en ontspannen. Mensen die voldoende bewegen tijdens en na de behandeling ervaren minder vermoeidheid, houden de behandeling beter vol en herstellen daarna beter. Ontspanning geeft het lichaam de kans om te herstellen en op te laden, en maakt de geest rustiger.
Er zijn ook aanwijzingen dat yoga een gunstig effect heeft op het immuunsysteem, maar om dat zeker te weten is meer onderzoek nodig.
Yoga geneest geen kanker. Het kan wel een goede aanvulling zijn op de zorg in het ziekenhuis.
Is yoga veilig bij kanker?
Yoga is veilig, zolang je voor een zachte vorm kiest. Dat is een vorm van yoga met:
- langzame en aandachtige bewegingen
- veilige houdingen en milde buigingen
- ademoefeningen
- meditatie
- ontspanning
Tip: vertel de yogadocent vooraf dat je kanker hebt (gehad). Zeg ook waar je last van hebt. Vraag of je alle houdingen van de les kunt doen.
Wees extra voorzichtig als je een operatie hebt gehad. Sommige houdingen zijn dan minder geschikt.
Wanneer moet je voorzichtig zijn met yoga?
Yoga kan risico’s geven als je botten zwakker zijn, bijvoorbeeld bij:
- botontkalking (osteoporose)
- een tekort aan botmassa (osteopenie)
- botuitzaaiingen.
Vooral stevige voorwaartse buigingen, draaiingen en rekken van de wervelkolom kunnen de kans op een botbreuk vergroten. Bespreek daarom vooraf met je arts en yogadocent welke oefeningen veilig zijn. En of ze moeten worden aangepast.
Heb je longkanker of uitzaaiingen in je longen? Dan zijn ademhalingsoefeningen waarbij je heel snel in- en uitademt niet geschikt.
Yoga kan ook risico's hebben als je:
- een buikoperatie hebt gehad
- last hebt van ophoping van vocht tussen je borstvlies en longvlies
- last hebt van ophoping van vocht in je buik.
Langzame diepe ademtechnieken en ontspanningstechnieken zijn dan het meest geschikt.
Welke vormen van yoga zijn geschikt bij kanker?
Deze vormen zijn vooral geschikt tijdens en na de behandeling van kanker:
Herstel-Yoga bij kanker
Verschillende yogascholen bieden lessen aan die speciaal zijn ontwikkeld voor mensen die kanker hebben of hebben gehad. Soms onder namen als H-yoga of Herstel-yoga. De docenten hebben een extra opleiding gedaan over kanker en houden rekening met je (lichamelijke) beperkingen.
De groepen zijn klein zodat er meer tijd is voor persoonlijke aandacht. Voordat je met de lessen start, krijg je meestal eerst een gesprek. Hierin kun je aangeven wat je wel en niet kunt. Vaak is ook persoonlijke begeleiding mogelijk.
Restorative yoga
Deze vorm bestaat uit liggende yogahoudingen met hulpmiddelen, zoals kussens. Het doel is om tot een diepe ontspanning te komen.
Easy yoga of easy hatha yoga
Deze vorm bestaat uit lichte oefeningen (staand, zittend en liggend). De oefeningen zijn geschikt voor mensen die weinig uithoudingsvermogen hebben of minder flexibel zijn.
Yin yoga
In deze vorm doe je de houdingen zittend of liggend. Je blijft langer in een houding (3 tot 5 minuten). Heb je veel last van stijfheid, dan is deze vorm misschien te zwaar om mee te beginnen.
Stoelyoga
Bij deze vorm doe je rustige yoga-oefeningen terwijl je op een stoel zit. De oefeningen zijn vooral geschikt voor mensen die moeilijker kunnen bewegen of een minder goede conditie hebben.
Yoga nidra
Bij deze vorm van yoga lig je op een mat. Een stem leidt je door de oefeningen heen. Het doel is diepe ontspanning.
Thuis oefenen
Je kunt ook thuis yoga doen, op een moment dat jou goed uitkomt en in je eigen tempo. Kies oefeningen die speciaal zijn gemaakt voor mensen met kanker. Je vindt deze bijvoorbeeld in online lessen, video's of boeken van yogadocenten of zorgverleners met kennis van kanker. Begin rustig en luister goed naar wat je lichaam aankan.
Welke vormen van yoga zijn niet altijd geschikt bij kanker?
Actievere vormen van yoga zijn niet altijd geschikt voor mensen met kanker. Zoals vinyasa yoga, ashtanga yoga, flow yoga en power yoga. Deze vormen vragen veel van je conditie. Ze zijn ook een flinke belasting voor je spieren en gewrichten.
Deed je al een meer actieve vorm van yoga voordat je kanker kreeg? Dan kun je kijken of je deze vorm na de behandeling weer (rustig aan) kunt oppakken.
Zoek een geschikte yogadocent bij jou in de buurt
De Stichting Yoga en Kanker houdt een lijst bij van yogadocenten die zijn opgeleid in Herstel-Yoga bij kanker. Deze docenten hebben eerst een erkende yogaopleiding gevolgd. Daarna hebben zij een extra opleiding gedaan om mensen met kanker veilig en effectief te begeleiden. Ook blijven zij elk jaar nieuwe kennis opdoen en werken zij samen met artsen en andere zorgverleners. Vind een erkende Herstel-yoga docent.
Wil of kun je niet naar een les toe? Dan zijn er ook online mogelijkheden om veilige yogalessen te volgen die speciaal zijn ontwikkeld voor mensen met kanker.
Is er geen geregistreerde herstelyogadocent bij jou in de buurt? Zoek dan naar zachte yogavormen zoals restorative yoga of yin yoga. Zachte krachtopbouw kan ook met bijvoorbeeld milde hatha yoga of pilates. Vertel de docent altijd over je situatie.
Twijfel je welk type yoga voor jou geschikt is? Overleg dan met je arts of verpleegkundige, of met een erkende Yoga bij Kanker-docent.
