Chemotherapie bij zaadbalkanker

Als uit de onderzoeken blijkt dat er geen uitzaaiingen zijn, heb je zaadbalkanker stadium 1.

Na de operatie kijkt de arts hoe groot de kans is dat er later toch uitzaaiingen ontstaan.

• Lage kans op uitzaaiingen (laag risico): geen chemotherapie nodig. 
• Grote kans op uitzaaiingen (hoog risico): de arts bespreekt samen met jou of je een behandeling met chemotherapie wil om de kans op terugkeer te verkleinen of dat je liever wacht met actief volgen. De overlevingskansen zijn voor beide opties even goed.

Seminoom met een laag risico 

Heb je een seminoom met een laag risico op uitzaaiingen? Dan is er geen  chemotherapie nodig.

Seminoom met een hoog risico

Heb je een seminoom met een hoog risico op uitzaaiingen? Dan adviseert de arts meestal actief volgen. Je krijgt dan regelmatig controles. (Nog) niet behandelen heeft geen invloed op de kans op genezing.

Zijn regelmatige controles niet mogelijk? Dan kan de arts chemotherapie voorstellen. Je krijgt dan 1 behandeling met carboplatin. Deze behandeling duurt 1 dag. Daarna mag je weer naar huis.

Non-seminoom met een laag risico

Heb je een non-seminoom met een laag risico op uitzaaiingen? Dan is chemotherapie na de operatie niet nodig.

Non-seminoom met een hoog risico 

Heb je een non-seminoom met een hoog risico op uitzaaiingen? Dan bespreekt de arts samen met jou of je een behandeling wil om de kans op terugkeer te verkleinen of dat je liever wacht met actief volgen. De overlevingskansen zijn voor beide opties even goed.

Voordelen van chemotherapie

• De kans dat de kanker terugkomt wordt veel kleiner. Zonder chemotherapie is de kans op uitzaaiingen ongeveer 40 tot 50%. Met chemotherapie wordt deze kans ongeveer 3%.
• Als je nu kiest voor chemotherapie, maak je de kans kleiner dat je later een zwaardere behandeling met meerdere chemokuren nodig hebt. 

Nadelen van chemotherapie

• Je krijgt chemotherapie, terwijl de kanker misschien nooit was teruggekomen (50-60% kans).
• Chemotherapie kan bijwerkingen geven, zowel op korte als op lange termijn. 

Wat is belangrijk om te weten?

De kans op genezing is zeer groot, of je nu kiest voor aanvullende chemotherapie of voor actief volgen. De overleving is vrijwel gelijk.

BEP-kuur

Als je kiest voor chemotherapie, krijg je 1 BEP-kuur. Dit is een behandeling met 3 medicijnen:

• bleomycine 
• etoposide 
• cisplatin 

Een BEP-kuur duurt 3 weken. In de eerste week lig je een paar dagen in het ziekenhuis voor de behandeling.

Ongeveer 6 tot 8 weken na de diagnose krijg je meestal opnieuw een CT-scan. Zo controleert de arts of er geen uitzaaiingen zijn.

Niet roken tijdens de behandeling

Rook je? Dan is het belangrijk om te stoppen. Roken vergroot de kans op problemen met de longen door het medicijn bleomycine. 

Kun of wil je niet stoppen met roken? Dan kun je deze behandeling niet krijgen.

Bij zaadbalkanker stadium 2 en 3 heb je uitzaaiingen. Met chemotherapie heb je een grote kans op genezing.

Welke combinatie van medicijnen je krijgt, hangt onder andere af van het stadium van de ziekte en de kenmerken van de tumor, je leeftijd en of je rookt. Je arts vertelt je daar meer over.

Chemotherapie bij een goede prognose

Bij een goede prognose stadium 2 en 3 zijn er 2 mogelijkheden:

• 3 keer een BEP-kuur: je krijgt dan een combinatie van de medicijnen bleomycine, etoposide en cisplatine.
• 4 keer een EP-kuur. Je krijgt dan een combinatie van de medicijnen etoposide en cisplatine.

De kans op genezing is bij BEP-kuren even groot als bij EP-kuren. De bijwerkingen van de middelen zijn wel anders. Hoelang je in het ziekenhuis moet blijven tijdens de kuur, verschilt ook. 

Met je arts bespreek je welke behandeling voor jou de beste is. 

Chemotherapie bij een gemiddelde of slechte prognose

Bij een gemiddelde of slechte prognose zijn er ook 2 mogelijkheden:

• 4 keer een BEP-kuur. Een BEP-kuur bestaat uit bleomycine, etoposide en cisplatine.
• 4 keer een VIP-kuur. Een VIP-kuur bestaat uit etoposide, ifosfamide en cisplatine. 

Ook hier heeft chemotherapie het doel om te genezen.

Soms nog een lymfeklieroperatie na chemotherapie

Heb je een non-seminoom en zijn de lymfeklieren na de chemotherapie op de CT-scan nog niet normaal? Dan kunnen er nog kankercellen of een matuur teratoom in de lymfeklieren zitten. Een matuur teratoom reageert niet op chemotherapie.

De arts kan dan adviseren om de lymfeklieren te verwijderen. Dit gebeurt met een operatie aan de lymfeklieren.

Soms actief volgen na chemotherapie

Heb je een seminoom? En zijn er na de chemotherapie op de CT-scan nog afwijkingen te zien? Dan adviseert de arts meestal om je een tijd actief te volgen. Je krijgt dan regelmatig controles.

Soms krijg je ook een PET-CT-scan. Met dit onderzoek kijkt de arts of er in de resttumor nog actieve kankercellen aanwezig zijn.

Na een volledige behandeling (3 of 4 kuren) duurt het herstel gemiddeld 9 tot 12 maanden.

Houd er rekening mee dat de periode na je behandeling ook nog zwaar kan zijn. Je kunt nog lang last hebben van vermoeidheid of andere klachten. Daardoor duurt het soms wat langer om de draad op te pakken. Misschien wil je ondersteuning, bijvoorbeeld van een oncologiefysiotherapeut, psycholoog of ergotherapeut. Bespreek het met je arts of verpleegkundig specialist. 

Chemotherapie kan bijwerkingen geven. Je arts of verpleegkundige vertelt welke bijwerkingen je kunt krijgen. En hoe je hier het best mee omgaat.
 
Deze klachten komen veel voor op korte termijn:

• haaruitval
• darmklachten, misselijkheid en/of overgeven
• bloedarmoede, een groter risico op infecties en op bloedingen
• onvruchtbaar worden of minder vruchtbaar worden
• moe zijn
• schade aan zenuwen (neuropathie)
• oorsuizen of piepen
• seksuele problemen

Deze klachten/risico’s komen veel voor op lange termijn:

• vermoeidheid
• problemen met concentratie en geheugen
• angst voor terugkeer
• somberheid
• eenzaamheid / moeite om aansluiting te vinden bij leeftijdsgenoten
• schade aan zenuwen (neuropathie)
• oorsuizen
• seksuele problemen
• fenomeen van raynaud (winterhanden of -voeten)
• verhoogd risico op hart- en vaatziekten
• verhoogd risico op andere vormen van kanker

Heb je bijwerkingen? Zeg het tegen je arts of verpleegkundig specialist. Misschien is er iets aan te doen.
 
Bekijk op bijwerkingenbijkanker.nl meer informatie en tips over bijwerkingen van chemotherapie bij zaadbalkanker.