Bestraling bij zaadbalkanker

Soms krijg je bestraling als behandeling bij seminoom zaadbalkanker. Vaak gaat het dan om protonenbestraling (protonentherapie). Bij een non-seminoom is bestraling geen geschikte behandeling.

Lees op deze pagina over:

• Wat is bestraling?
• Protonentherapie bij zaadbalkanker
• Bestraling na de operatie van de lymfeklieren in je buik
• Bestraling na de operatie bij uitzaaiingen in de lymfeklieren in je buik
• Hoelang duurt bestraling bij zaadbalkanker?

En over:

• Bestraling en je vruchtbaarheid
• Bijwerkingen van bestraling bij zaadbalkanker

En over een nieuwe vorm van bestraling: 

Wat is bestraling?

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Het doel: kankercellen kapotmaken.

Je krijgt de bestraling van een radiotherapeut. Die bestraalt alleen de plek waar de tumor of de uitzaaiingen zitten. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie. 

Protonentherapie bij zaadbalkanker

Vaak krijg je een vorm van bestraling die protonentherapie heet. Bij protonentherapie gebruikt de arts een speciaal soort straling. Het is straling met protonen. Protonen geven de straling heel precies, op 1 plek. De gezonde plekken om de tumor heen krijgen minder straling dan bij andere soorten bestraling. De kans op schade aan organen dicht bij de tumor is daardoor kleiner.

Bij zaadbalkanker kun je alleen protonentherapie krijgen als deze behandeling bij jou minder schade geeft aan de organen rond de tumor dan gewone bestraling. De arts maakt hiervoor twee bestralingsplannen: één met gewone bestraling (fotonen) en één met protonen. Dit heet een planningsvergelijking. Blijkt uit deze vergelijking dat protonentherapie voor jou beter is? Dan krijg je deze behandeling. Je gaat hiervoor naar een protonentherapiecentrum.

Lees meer over protonentherapie.

Bestraling na de operatie van de lymfeklieren in je buik

Meestal is er na een operatie geen vervolgbehandeling nodig. Bij een hoog risico seminoom stadium 1 stelt de arts soms chemotherapie of bestraling voor. Bij bestraling, worden de lymfeklieren in je buik bestraald. Dit verkleint je kans op latere uitzaaiingen.

Van hoog risico is sprake als de tumor groter is dan 4 cm en/of in het netwerk van buisjes aan de achterkant van de zaadbal is ingegroeid (de rete testis). Stadium 1 betekent dat er op de scan geen uitzaaiingen zichtbaar zijn.

Bestraling na de operatie bij uitzaaiingen in de lymfeklieren in je buik

Zijn er uitzaaiingen in de lymfeklieren in je buik gevonden (stadium 2)? Dan heb je bij een seminoom de keuze tussen chemotherapie of bestraling.

De arts of verpleegkundig specialist bespreekt de voor- en nadelen van beide behandelingen met je.

Hoelang duurt bestraling bij zaadbalkanker?

Gemiddeld duurt een behandeling met bestraling 3 weken. Per week krijg je 5 keer bestraling. Per keer krijg je een aantal minuten een dosis straling. Inclusief omkleden en controleren van je positie kan een bestralingssessie 15 tot 30 minuten per keer duren

Bestraling en je vruchtbaarheid

Bij bestraling van de lymfeklieren in je buik wordt de gezonde zaadbal niet afgeschermd. Het kan zijn dat daar toch een heel klein beetje straling terecht komt. Voor de zekerheid adviseert de arts om tijdens de bestralingsbehandeling en in de 6 tot 9 maanden daarna geen kinderen te verwekken.

Bijwerkingen van bestraling bij zaadbalkanker

Na bestraling van de lymfeklieren in je buik kun je last hebben van:

• misselijkheid
• maagproblemen, bijvoorbeeld een maagzweer
• darmproblemen, zoals diarree en krampen
• gebrek aan eetlust
• haaruitval op de plek waar je bent bestraald
• rode of donker verkleurde huid op de plek waar je bent bestraald.
• vermoeidheid

De meeste klachten verdwijnen in de weken na de behandeling. Maar sommige mannen zijn nog lang moe na hun behandeling.

Protonentherapie (zie hierna) kan deze bijwerkingen verminderen.