Wat is teelbalkanker (zaadbalkanker)?

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bij teelbalkanker zit er kanker in de teelballen. Meestal is dat in 1 van de ballen, soms in allebei.  

Andere woorden voor teelbalkanker zijn zaadbalkanker of testiscarcinoom. Teelballen en zaadballen zijn dus hetzelfde. Bekijk ook onze informatie over de teelbal.

Teelbalkanker komt vooral voor bij jonge mannen tussen de 20 en 40 jaar.

Waar ontstaat teelbalkanker?

Teelbalkanker ontstaat meestal in de cellen die het zaad produceren: de kiemcellen. Tumoren uit deze cellen heten daarom ook wel kiemceltumoren. 

In zeldzame gevallen ontstaat de kiemceltumor niet in de teelballen, maar daarbuiten. Dit wordt ook wel een extragonadale kiemceltumor genoemd. Extragonadaal betekent buiten de geslachtsorganen.

Zelfonderzoek bij teelbalkanker

Een kwaadaardige tumor in de teelbal groeit snel. Regelmatig zelf je teelballen onderzoeken is daarom erg belangrijk.

De kankercellen kunnen ook vlug uitzaaien. Daarom wordt er snel behandeld: de operatie vindt binnen 3 dagen na de diagnose plaats.

Soorten teelbalkanker

Er zijn 2 soorten kiemceltumoren: seminoom en non-seminoom. Dit geldt ook voor extragonadale kiemceltumoren. Daarnaast bestaan er teelbaltumoren die een combinatie van seminoom en non-seminoom zijn. De behandeling en prognose voor deze 2 soorten tumoren zijn grotendeels gelijk.

Symptomen

Bij teelbalkanker kan de teelbal iets groter zijn, of er is een knobbel of verharding te voelen. Die knobbels kunnen pijnlijk zijn, maar dat hoeft niet. Lees ook welke andere mogelijke symptomen er zijn.

Oorzaken

Er is niet 1 oorzaak van teelbalkanker. Genen kunnen een rol spelen, maar omgevingsfactoren ook. Lees wat de belangrijkste risicofactoren voor teelbalkanker zijn.

Vruchtbaarheid

De behandeling van teelbalkanker heeft soms invloed op de vruchtbaarheid. Daarom is het wenselijk om voor de behandeling sperma in te vriezen, tenzij er geen kinderwens (meer) is. Overleg dit van tevoren met je arts.

Cijfers over teelbalkanker

In Nederland kregen in 2021 kregen 867 mensen de diagnose teelbalkanker. De meeste van hen zijn jonger dan 50 jaar. Bij de meeste mannen met teelbalkanker is de ziekte in stadium 1. Dat betekent dat de ziekte alleen in de teelbal zit.

De kans op genezing van teelbalkanker is groot, ook als er uitzaaiingen zijn. Bekijk de overlevingscijfers van teelbalkanker.

Uitzaaiingen

Bij de diagnose hebben de meeste patiënten nog geen uitzaaiingen. Het risico op uitzaaiingen is wel groot omdat kankercellen in de teelbal snel groeien. Dat is de reden dat de operatie, die tevens het begin van de behandeling is, snel plaatsvindt.

Teelbalkanker zaait meestal uit naar de lymfeklieren in de buurt van de nieren en naar de longen.

Misverstanden over teelbalkanker

Er bestaan een aantal ideeën over teelbalkanker die niet waar zijn. Zo is teelbalkanker geen geslachtsziekte. En het wordt niet veroorzaakt door zelfbevrediging (masturbatie) of door andere seksuele activiteiten. Ook is niet aangetoond dat je teelbalkanker krijgt door je mobiele telefoon in je broekzak te dragen.

Colofon

Met medewerking van:

Foto Richard Meijer

Dr. Richard Meijer

Uroloog-oncoloog, UMC Utrecht

LinkedIn

Illustratie mannen

Mannen die zaadbalkanker hebben (gehad)

Foto Martine Folsche

Martine Folsche, MANP

Verpleegkundig specialist, Erasmus MC

Linkedin

Logo Stichting Zaadbalkanker

Stichting Zaadbalkanker

Patiëntenorganisatie
Website

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: augustus 2019