Gevolgen

Seksualiteit en kanker van de mond- of keelholte

Opslaan

Kanker en seksualiteit, dat is op het eerste gezicht misschien een wat merkwaardige combinatie. Bij seksualiteit denken we aan plezier en ontspanning, terwijl kanker het tegenovergestelde beeld oproept. Bovendien, als je kanker hebt, heb je wel iets anders aan je hoofd dan seks, denkt u misschien. Dat is zeker zo wanneer u net weet dat u kanker heeft of als u een behandeling ondergaat. Maar na verloop van tijd hoort seksualiteit er vaak weer bij. Het kan dan tijd kosten voor er ook weer seksueel contact is.

De behandeling van kanker aan de mond- of keelholte tast de seksuele organen niet aan. Dat betekent dat er geen directe gevolgen zijn op de geslachtsorganen en de hormoonhuishouding. Uitzondering daarop kan zijn als chemotherapie onderdeel is van de behandeling.

Maar de behandeling kan wel gevolgen hebben voor de seksualiteit en intimiteit. Welke klachten u kunt krijgen, is heel persoonlijk. Het is afhankelijk van de behandeling die u heeft gehad en hoe u de veranderingen aan uw lichaam ervaart. Er zijn geen seksuele activiteiten die worden afgeraden. Wel is het verstandig te wachten met orale seks tot de wonden in uw mond of keel geheeld zijn. 

Hieronder kunt u voorbeelden lezen van problemen waar u mogelijk last van kunt hebben.

Mond

  • U kunt na een operatie soms problemen hebben om de tong goed te bewegen. Het gevolg kan zijn dat u uw tong niet (goed) kunt gebruiken bij zoenen of orale seks. 
  • Uw mond kan na de operatie gevoelloos of juist overgevoelig zijn.
  • Een gebitsprothese kan pijn doen bij beweging of druk. 
  • Een droge mond kan een probleem zijn met zoenen en/of orale seks. 
  • De samenstelling van uw speeksel kan door de bestraling veranderd zijn. Het kan anders of onaangenaam smaken voor uw partner. 

Hals en schouders

Zijn er lymfeklieren uit de hals verwijderd? Dan kunt u last hebben van een stijve of pijnlijke nek of schouder. Het kan daardoor moeilijker voor u zijn om uw arm omhoog te bewegen of uw arm om iemand heen te slaan. Mogelijk kunt u uw hoofd moeilijker bewegen of achterover kantelen. Dit kan lastig zijn voor de houding tijdens seksuele gemeenschap. 

Het hele gebied rondom de mond, hals en schouder kan zo gevoelig zijn en/of pijn doen dat het grote invloed heeft op de intimiteit en seksualiteit. Ook nog langere tijd na de behandeling.

Stem

Kunt u niet meer spontaan praten door verwijdering van uw stembanden? Dan kunnen vervelende momenten ontstaan in de communicatie met uw partner tijdens het vrijen. Ook spreken met een stemprothese kan lastig zijn. Omdat u hiervoor meestal een hand nodig heeft. Het is belangrijk met uw partner afspraken te maken hoe u samen hiermee om gaat. 

Tracheostoma

Een tracheostoma of tracheacanule kan ongemakkelijk zijn tijdens zoenen en liefkozen. U of uw partner kan het vervelend of vies vinden. Het is niet altijd mogelijk om hoesten op tijd te voelen aankomen of te onderdrukken. Het ophoesten van slijm komt soms op ongelegen momenten, vaak juist bij emoties of seksuele opwinding. Het dragen van een warmte en vocht wisselend filter kan de slijm- en hoest problemen verminderen. Het kan helpen bij een permanent tracheostoma en bij een (tijdelijke) tracheacanule.

Veranderd uiterlijk

Een tracheostoma of tracheacanule, veranderde contouren, littekens of prothese kunnen uw zelfbeeld veranderen. U kunt zich schamen of u bent onzeker door lichamelijke veranderingen. Als u een partner heeft, kunt u denken dat hij of zij u niet meer aantrekkelijk vindt.

Partner

Zijn er beperkingen op seksueel gebied gekomen, moet ook uw eventuele partner zich aanpassen. Uw relatie kan hierdoor onder druk komen te staan. Het kan helpen om elkaar te vertellen waar u op dat moment behoefte aan heeft. En waarover u zich onzeker voelt. Zo schept u een sfeer van vertrouwen, waarin u samen kunt zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Al kan praten over seks soms lastig zijn.

Nieuwe relatie

Wanneer u een nieuwe intieme relatie wilt aangaan, kan dat door de ziekte en de behandeling minder vanzelfsprekend zijn. Vooral als uw uiterlijk is veranderd kan contact maken moeilijk zijn. Maar ook door minder direct zichtbare veranderingen kan het lastig zijn om aan een nieuwe relatie te beginnen. Want wanneer vertelt u dat u kanker heeft of heeft gehad? Wanneer geeft u zich letterlijk en figuurlijk bloot? Een kwestie van aftasten en zoeken naar een geschikt moment.

Steun

Seksuele veranderingen en problemen kunnen zo ingrijpend zijn dat u advies en steun van anderen nodig hebt. U kunt hulp vragen aan: 
  • lotgenoten
  • uw (huis)arts
  • een seksuoloog


Wat voor hulp u nodig heeft hangt af van wat en hoe ernstig uw problemen zijn.

Vaak moet u hier zelf over beginnen. Vraag tijdig om hulp als u er zelf niet uit komt. Ook al moet u misschien over een drempel heen.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: januari 2015

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Otto (ervaringsdeskundige), Prof. dr. Hilgers, F.J.M. (KNO-arts), Prof. dr. Bree, R. de (KNO-arts), Poem (ervaringsdeskundige)