Voeding bij keelkanker

Opslaan

Veel mensen met een tumor in het hoofd-halsgebied hebben problemen met voeding. Eten en drinken zoals je gewend bent, lukt soms niet meer. Dat kan heel ingrijpend zijn.

De problemen met eten en drinken kunnen door de tumor zelf komen, maar ook door de behandeling. De meest voorkomende problemen:

Moeite met kauwen

Het kauwen van eten kan moeilijk gaan door een tumor in de mond, de keel of het strottenhoofd. De tumor kan in de weg zitten of zorgen voor pijn tijdens het kauwen.

Kauwen wordt ook moeilijk als je geen gebit hebt. Bijvoorbeeld als het gebit verwijderd is voorafgaand aan de behandeling of als het beschadigd is door bestraling.

Tips

Wat iemand nog wel kan eten, verschilt per persoon. Veel mensen hebben moeite met vlees, hard fruit en harde groente.

Het kan helpen om het eten heel fijn te snijden of te pureren. Door het eten te mengen met vocht, room of saus, glijdt het makkelijker door de mond.

Lees meer informatie en tips bij kauw- en slikproblemen.

Moeite met slikken

Doorslikken van eten en drinken kan door een tumor in de mond, keel of het strottenhoofd moeilijk gaan. Bijvoorbeeld omdat de tumor in de weg zit of omdat het pijn doet om te kauwen.

Tips

Wat iemand wel en niet kan eten verschilt per persoon. Veel mensen hebben moeite met vlees, hard fruit en harde groente.

Het kan helpen om het eten heel fijn te snijden of te pureren. Door het eten te mengen met vocht, room of saus, glijdt het makkelijker door de mond. Een beetje dikke vloeistof is vaak beter dan helemaal vloeibaar eten.

Lees meer informatie en tips bij kauw- en slikproblemen.

Verslikken

Als er een tumor in de keel zit, is er een grotere kans dat je je verslikt. Verslikken is naar, misschien ben je bang om te stikken. Door het verslikken kan er voedsel in de luchtpijp komen. Hierdoor kan een longontsteking ontstaan. Daarom is het beter om verslikken te voorkomen.

Als je je vaak verslikt, kan het soms nodig zijn om sondevoeding te gebruiken. Hiermee voorkom je dat eten in de longen terecht komt.

Tips

Het pureren van eten in de blender kan soms een oplossing zijn. Vaak is de kans op verslikken groter bij helemaal vloeibare dingen zoals water en melk dan bij de wat dikkere vloeibare dingen.

Lees meer tips bij verslikken.

Droge mond

Een droge mond komt veel voor bij hoofd- en halskanker. De klachten van een droge mond kunnen na een aantal maanden over gaan, maar ook blijvend zijn.

Een droge mond komt door te weinig speeksel. Speekselklieren maken minder speeksel als ze beschadigd zijn. Bestraling, chemoradiatie en een operatie kunnen de speekselklieren beschadigen.

Speeksel is belangrijk bij het doorslikken van eten. Speeksel beschermt de mond en het gebit. Laat het de arts of mondhygiënist weten als je last hebt van een droge mond. Zij kunnen je tips geven.

Tips

Kauwen zorgt ervoor dat er speeksel wordt gemaakt. Daarom kan het helpen om goed te kauwen, bijvoorbeeld op kauwgom. Kleine slokjes drinken tijdens het eten helpt met doorslikken. Veel mensen nemen een flesje water mee waaruit ze vaak kleine slokjes kunnen drinken.

Kunstspeeksel of medicijnen die ervoor zorgen dat er meer speeksel wordt gemaakt, zijn voor sommige mensen een oplossing. De zorgverzekeraar vergoedt deze middelen niet altijd.

Lees meer tips bij een droge mond.

Pijnlijke mond

Een tumor in de mond of de keel doet vaak veel pijn. Daarnaast kan de behandeling pijn in de mond veroorzaken. Het slijmvlies van de mond kan door bestraling of chemotherapie beschadigen en gaan ontsteken. Dit heet orale mucositis.

Hoe erg iemand last heeft van een zere mond, verschilt per persoon. Eten kan erg pijnlijk zijn, iets drinken gaat vaak beter. Soms doet de mond zoveel pijn, dat normaal eten niet mogelijk is. Dan is er sondevoeding nodig. De klachten nemen een paar weken na de bestraling of chemotherapie af.

De pijn in de mond kan ook komen door een ontsteking of door zweren in de mond. De kans op een ontsteking is groter als er weinig speeksel is. Het is heel belangrijk om de mond goed te verzorgen. Bespreek de klachten met een droge of pijnlijke mond met de arts. Hij of zij kan je tips geven en helpen om de mond goed te verzorgen.

Tips

Vermijd eten en drinken die extra pijn kunnen doen. Zure dingen zoals citroen en sinaasappels of zoute voedingsmiddelen kunnen pijnlijk zijn om te eten. Door harde dingen als nootjes of hard fruit kan het slijmvlies extra beschadigen. Laat die liever staan.

Lees meer tips bij een pijnlijke mond.

Veel slijm

De tumoren in de mondholte kunnen ervoor zorgen dat er meer slijm wordt gemaakt in de mond. Je kunt dan last krijgen van veel of hinderlijk slijm.

Als je moeite hebt met slikken of als het slijm taaier is, kan het lijken dat er meer slijm is. Er wordt dan niet meer slijm gemaakt, maar het slijm stapelt zich op in de mond.

Tips

Het kan helpen om regelmatig wat te drinken. Hierdoor wordt het slijm wat dunner en makkelijker door te slikken. Ook kan water met koolzuur helpen.

Lees meer tips bij veel slijm.

Vieze of minder smaak

Een vieze smaak in de mond kan verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld zweren of wondjes in de mond. Als het bloed wordt gemengd met slijm of pus, smaakt dit vies.

De smaak van eten verandert vaak door bestraling en chemotherapie. Door deze behandelingen neemt de smaak van zoet en zout af. Dat komt omdat de smaakpapillen op de tong beschadigd zijn. Soms is de smaakverandering tijdelijk.

Bekijk welke tips je kunnen helpen als je smaak is veranderd.

Misselijkheid en braken

Door een behandeling met chemotherapie of doelgerichte therapie kun je misselijk worden of gaan overgeven. Veel braken kan als gevolg hebben dat je uitdroogt.

Tips

De misselijkheid kan soms minder worden als je de hele dag door telkens kleine beetjes eet. Als je veel last hebt van misselijkheid en braken is het goed om rechtop te zitten tijdens en na het eten. De arts of diëtist kan meer tips geven.

Lees verder over misselijkheid.

Ondervoeding

Voeding is belangrijk voor de conditie. Bij mensen met hoofd-halskanker is er kans op een tekort aan voedingsstoffen. Dit heet ondervoeding. Als je bijvoorbeeld weinig eet omdat eten en drinken pijn doet of moeilijk gaat, kun je een tekort krijgen.

Omdat voeding zo belangrijk is, bekijkt de verpleegkundige of diëtist regelmatig of je voldoende voedingsstoffen binnen krijgt. Het kan zijn dat sondevoeding nodig is om op kracht te komen.

Verstopping (obstipatie)

Veel mensen met hoofd-halskanker hebben last van verstopping. Dat komt meestal door de pijnstillende medicijnen zoals morfine.

Morfine heeft verstopping als bijwerking. Ook een behandeling met chemotherapie en het eten van veel vloeibare voeding kan verstopping veroorzaken. De arts kan je een recept geven voor laxerende medicijnen die verstopping kunnen voorkomen of verhelpen.

Deze tips kunnen ook helpen bij verstopping.

Het eten zakt niet

Als er littekens in de keelholte of aan het begin van de slokdarm zitten, kan de slokdarm vernauwd zijn. Dit zorgt ervoor dat het eten blijft steken of minder makkelijk naar beneden zakt . Een ander woord hiervoor is ‘passageklachten’.

De vernauwing gaat niet vanzelf weg. In het ziekenhuis kan de slokdarm worden opgerekt (dilateren) waardoor het eten weer makkelijker zakt.

Bekijk welke voedingstips kunnen helpen, zoals het eten van zachte voeding.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: mei 2020

Dit artikel is geschreven door de redactie van kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Gyuri Halmos, KNO-arts, UMCG, José Klomp, verpleegkundig specialist hoofd-hals oncologie, UMC Utrecht, Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren, Patiëntenvereniging HOOFD-HALS, Dr. ir. Merel van Veen-Wagensveld, coördinator voeding en kanker, WKOF