Gevolgen

Onvruchtbaar door bestraling

Opslaan

Door bestraling van de geslachtsorganen kun je onvruchtbaar worden. Dat geldt voor mannen en vrouwen.

Onvruchtbaar door bestraling bij mannen

Worden bij de behandeling tegen zaadbalkanker de zaadballen (mee)bestraald? Dan kun je daar onvruchtbaar van raken. Bij een bepaalde dosis straling produceren de zaadballen geen zaadcellen meer.

Bespreek met de arts of er een kans is op een verminderde vruchtbaarheid. Je kunt je sperma van tevoren laten onderzoeken en invriezen. Het ingevroren zaad wordt bij een spermabank bewaard.

Onvruchtbaar door bestraling bij vrouwen

Voor de vruchtbaarheid van een vrouw zijn de eierstokken en de baarmoeder belangrijk. Als deze organen bestraald worden, kan de vruchtbaarheid hierdoor verminderen.

Worden de eierstokken meebestraald, bijvoorbeeld bij de behandeling van baarmoederhalskanker? Dan verliezen de eierstokken hun functie. Vrouwen die nog niet in de overgang waren, komen hierdoor in de overgang en raken onvruchtbaar. Ook na bestraling van de baarmoeder kan er geen zwangerschap meer plaatsvinden .

Als de arts verwacht dat de functie van de eierstokken beschadigt door de behandeling, kan de gynaecoloog maatregelen nemen. Soms worden de eierstokken tijdelijk hoger in de buik of op een andere plaats in het lichaam geplaatst waar geen straling komt. Zo blijft de functie van de eierstokken dan zo veel mogelijk behouden.

Zwangerschap na bestraling

Er zijn een paar mogelijkheden om na de bestraling alsnog zwanger te raken.  

  • Heb je een vaste, mannelijke partner met wie je kinderen wilt? Dan kan vóór de behandeling bevruchting van jouw eicel met sperma van je man plaatsvinden via IVF. De bevruchte eicellen worden ingevroren. Deze kunnen (jaren) later in de baarmoeder worden teruggeplaatst.
  • Soms is het mogelijk om eicellen of een deel van een eierstok te laten invriezen. Overleg met je arts of dit bij jou kan.

Bij bestraling van de baarmoeder is zwangerschap niet meer mogelijk. 

Hoelang wachten met zwangerschap?
 

Vrouwen

Het advies voor vrouwen is om na afloop van de bestralingsbehandeling tenminste 6 maanden te wachten met zwanger worden en tot die tijd anticonceptie te gebruiken. Bij bestraling waarbij de eierstokken niet direct worden geraakt door de stralenbundels, kan een klein beetje straling wel de eierstokken bereiken.

Eicellen die bijna rijp zijn voor de eisprong zijn erg gevoelig voor straling en kunnen hierbij beschadigd raken. Ontstaat uit zo’n beschadigde eicel een zwangerschap, dan is er een erg klein risico op aangeboren afwijkingen.

Mannen

Het advies voor mannen is om na afloop van de bestralingsbehandeling ten minste 3 maanden te wachten met het verwekken van een kind en tot die tijd anticonceptie te gebruiken.

Bij bestraling van de onderbuik in de buurt van de zaadballen is er een kans dat er afwijkende zaadcellen ontstaan. Wordt met een afwijkende zaadcel een kind verwekt, dan is er een erg klein risico op aangeboren afwijkingen: bij 3 op de 10.000 zwangerschappen.

Onvruchtbaar door inwendige bestraling

Bij baarmoederhalskanker en baarmoederkanker kan bestraling onvruchtbaarheid veroorzaken. Het gaat dan vooral om inwendige bestraling in combinatie met uitwendige bestraling.

Bij prostaatkanker is inwendige bestraling zo gericht op de prostaat dat er nauwelijks straling bij de zaadballen komt. Het risico op verminderde vruchtbaarheid is daarom erg laag.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: februari 2018

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Prof. dr. Incrocci, L. (radiotherapeut), Dr. Lips, I. M. (radiotherapeut), Drs. Ven, S. van de (overige deskundige)