Spierontspanningsoefeningen bij kanker

Bij spanning en stress span je (onbewust) je spieren aan. Dat kan klachten geven als hoofdpijn, stijfheid of vermoeidheid. Oefeningen om je spieren te ontspannen kunnen helpen.

Lees op deze pagina over: 

• Wat zijn spierontspanningsoefeningen?
• Wanneer kunnen spierontspanningsoefeningen helpen bij kanker?
• Welke invloed hebben spierontspanningsoefeningen op lichaam en geest?
• Zijn spierontspanningsoefeningen veilig bij kanker?

Wat zijn spierontspanningsoefeningen?

Met spierontspanningsoefeningen span en ontspan je de spieren in je lichaam, steeds één spiergroep tegelijk.

Meestal begin je bij de spieren in je voeten. Je spant ze krachtig aan en houdt de spanning kort vast. Daarna laat je de spanning weer los. Zo ga je alle belangrijke spiergroepen af. Je eindigt bij de spieren van je gezicht. 

Je kunt deze oefening liggend doen. Heb je last van duizeligheid of draaierigheid? Of kun je slecht op je rug liggen? Dan is het soms prettiger om op een stoel te zitten en je ogen open te houden.

Als je deze ontspanningsoefening regelmatig doet, voel je sneller welke spieren in je lichaam gespannen zijn. Je kunt die spieren dan gemakkelijker ontspannen.

Deze oefening heet ook wel: spierontspanning van Jacobson of progessieve relaxatie. 

Spierontspanningsoefeningen kunnen helpen om je lichaam te ontspannen en je geest rustiger te maken. Daardoor kunnen je klachten (tijdelijk) minder worden.

Spierontspanningsoefeningen kunnen bijvoorbeeld helpen bij:

• misselijkheid en overgeven door chemotherapie 
• pijn
• spanning en onrust
• angst
• sombere stemming

Ze helpen niet bij iedereen, en ook niet altijd. De oefeningen hebben meestal pas effect als je ze een tijdje doet. Hoe vaker je oefent, hoe beter het gaat.

Welke invloed hebben spierontspanningsoefeningen op lichaam en geest?

Als je angstig of gespannen bent, adem je sneller en is je ademhaling minder diep. Dat is ook zo als je pijn hebt of misselijk bent.

Met spierontspanningsoefeningen kun je je ademhaling rustiger en dieper maken. Daardoor ontspan je meer. Klachten zoals pijn of misselijkheid kunnen daardoor minder worden

Zijn spierontspanningsoefeningen veilig bij kanker?

Het aanspannen en ontspannen van verschillende spiergroepen is niet geschikt als je snel last hebt van kramp in je spieren. 

Heb je pijnlijke of zwakke spieren, doe dan voorzichtig. Luister goed naar je lichaam en span je spieren niet te sterk aan.

Bronvermelding en disclaimer

De informatie op deze pagina is gebaseerd op deze bronnen. Lees ook de disclaimer.

Website

• Progressive Muscle Relaxation. CAM Cancer Consortium, 2019.

Richtlijnen

• Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, Ontspanningsoefeningen en geleide verbeelding bij pijn bij kanker, 2019.
• Pallialine, Richtlijn complementaire zorg, 2010.

Systematische reviews

• Tian X, Tang RY, Xu LL, Xie W, Chen H, Pi YP, Chen WQ. Progressive muscle relaxation is effective in preventing and alleviating of chemotherapy-induced nausea and vomiting among cancer patients: a systematic review of six randomized controlled trials. Support Care Cancer. 2020 Sep;28(9):4051-4058. doi: 10.1007/s00520-020-05481-2. Epub 2020 Apr 28. PMID: 32346796.
• Kapogiannis A, Tsoli S, Chrousos G. Investigating the Effects of the Progressive Muscle Relaxation-Guided Imagery Combination on Patients with Cancer Receiving Chemotherapy Treatment: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Explore (NY). 2018 Mar-Apr;14(2):137-143. doi: 10.1016/j.explore.2017.10.008. Epub 2017 Dec 21. PMID: 29506956.
• Pelekasis P, Matsouka I, Koumarianou A. Progressive muscle relaxation as a supportive intervention for cancer patients undergoing chemotherapy: A systematic review. Palliat Support Care. 2017 Aug;15(4):465-473. doi: 10.1017/S1478951516000870. Epub 2016 Nov 28. PMID: 27890023.