Operatie van de darm bij endeldarmkanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Het doel van een operatie bij endeldarmkanker is meestal genezing.

Lees in dit artikel over: 

  • Verwijdering van de tumor via de anus
  • Verwijdering van (een deel van) de endeldarm, met omliggende weefsels 
  • Een stoma na de operatie
  • Gevolgen van de operatie  

Verwijdering van de tumor via de anus

In sommige gevallen kan de tumor via de anus geopereerd worden. De medische term hiervoor is lokale excisie.

Een operatie via de anus kan worden gedaan met Transanale Endoscopische Microchirurgie (TEM) of Transanale Minimaal Invasieve Chirurgie (TAMIS). Je kunt alleen op deze manier geopereerd worden als de tumor niet dieper de darmwand is ingegroeid en niet is uitgezaaid.

Bij TEM of TAMIS opereert de arts via een buis in de anus. Hierbij wordt de endeldarm opgeblazen. Na deze soort operatie heb je geen uitwendige wonden. Ook is een stoma niet nodig. Een patholoog onderzoekt het weggenomen weefsel onder de microscoop. Soms blijkt dan dat er alsnog een grotere operatie nodig is.

Verwijdering van (een deel van) de endeldarm

Een darmoperatie kan op 2 manieren uitgevoerd worden: via een grote snee in de buik waarbij de buik geopend wordt of via een kijkoperatie. De arts vertelt hoe hij of zij zal opereren.

Tijdens de operatie wordt er meestal een groter stuk darm weggehaald dan het stuk waar de tumor zit. Het omliggende vetweefsel met daarin de lymfeklieren wordt verwijderd, maar soms worden er ook aangrenzende weefsels weggehaald. Daar kunnen meerdere redenen voor zijn:

  • Een stuk gezonde darm krijgt geen bloed meer 
    Tijdens een darmoperatie worden bij het verwijderen van de tumor en lymfeklieren in de buurt ook bloedvaten afgesloten. Die bloedvaten gaan soms naar een aangrenzend gezond deel van de darm. Als de bloedvaten worden afgesloten, kan het zijn dat ook een gezond darmdeel minder bloed krijgt. Omdat de darm niet kan werken zonder bloed, worden dit aangrenzend stuk darm ook tijdens de operatie verwijdert.
  • Er zitten meer tumoren of poliepen in de darm
    Als er nog een tweede tumor in de darm zit, kan de chirurg besluiten een groot deel of de hele endeldarm weg te halen. Ook als je veel poliepen in de darm hebt of erfelijke aanleg hebt voor darmkanker, kan dat een reden zijn om meer darm weg te halen.
  • De tumor is in andere weefsels gegroeid
    Wanneer de darmtumor door de darmwand heen is gegroeid, kan hij doorgroeien in andere weefsels. Soms worden die weefsels bij de operatie ook verwijderd. Dit kan de kringspier zijn, een deel van de bekkenbodem of vagina.

Na de operatie wordt een anastomose gemaakt

Na het verwijderen van de endeldarm of een stuk van de endeldarm maakt de arts weer een aansluiting. Dit heet een naad of anastomose.

Er zijn twee soorten anastomosen bij darmkanker:

Colorectale anastomose

Als niet de hele endeldarm verwijderd is, maar er nog een stukje gespaard kan worden, wordt hier de dikke darm aan vastgemaakt. Dit heet een colorectale anastomose. De chirurg zal als het mogelijk is proberen de endeldarm te sparen. Dit geeft minder problemen met de ontlasting na de operatie. Als er een aansluiting dicht bij de anus wordt gemaakt, is het belangrijk dat de sluitspier van de anus goed werkt.

Colo-anale anastomose

Als de hele endeldarm is verwijderd, wordt de dikke darm aan de anus vastgemaakt. Dit heet een colo-anale anastomose.

Een stoma bij endeldarmkanker

Het is niet altijd mogelijk om een anastomose te maken. Soms moet de anus worden verwijderd. Bijvoorbeeld omdat het technisch niet mogelijk om een anastomose te maken of omdat de kans op complicaties te groot is. Dan krijg je een stoma. Ook als de anastomose niet goed geneest, is soms ook alsnog een stoma nodig.

Gevolgen van een operatie aan de endeldarm 

Na een operatie kun je last krijgen van complicaties. De chirurg bespreekt de mogelijke complicaties van de operatie. Ook krijg je meer uitleg over bijvoorbeeld het voorkomen en behandelen van de complicaties. Je kunt de arts vragen hoe je klachten kunt herkennen die op een complicatie kunnen wijzen.

Bij een operatie aan de endeldarm kun je de volgende klachten krijgen:

Complicaties van de endeldarmoperatie:

  • naadlekkage van de plek waar de darm aan elkaar is gemaakt. Met eventueel een buikvliesontsteking als gevolg 
  • infectie of ontsteking van de wond
  • nabloeding

Algemene complicaties na een buikoperatie:

  • longontsteking
  • trombose: een bloedpropje in de bloedvaten.
  • misselijkheid, verstopping of diarree omdat de maag en darmen tijdelijk niet goed werken

Gevolgen op de langere termijn:  

Operatie bij kanker

Deze video legt uit hoe de operatie bij kanker in zijn werk gaat.

Colofon

Met medewerking van:

Dr. Jeroen Buijsen

Radiotherapeut-oncoloog, Maastro

Dr. Jeanine Roodhart

Internist-oncoloog, UMC Utrecht

Dr. Manon Spaander

Maag-darm-leverarts, Erasmus MC

Prof. dr. Pieter Tanis

Chirurg-oncoloog, Amsterdam UMC (locatie VUmc)

Gemaakt door de redactie van kanker.nl, KWF Kankerbestrijding

Laatste update: juni 2018