Bestraling bij neuskanker

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bij neuskanker is bestraling een veelgebruikte behandeling. Je kunt op verschillende momenten in de behandeling bestraling krijgen. Een andere naam voor bestraling is radiotherapie.

Lees verder over:

Bestraling als genezende behandeling voor neuskanker

Stelt de arts een behandeling met bestraling voor om te genezen van de neuskanker? Dan kan bestraling op de volgende manieren helpen:

  • Bij een kleine tumor als enige behandeling
  • Na de operatie als aanvullende behandeling. Dat is nodig als de chirurg de tumor niet helemaal heeft kunnen verwijderen. Of als de kans groot is dat de tumor terugkomt.
  • Samen met chemotherapie na de operatie, dit heet chemoradiatie
  • Bestraling van de lymfeklieren in de hals

Meestal krijg je de bestraling voor 5 tot 7 weken. In deze periode kom je 5 keer per week of vaker naar het ziekenhuis voor bestraling. Per keer duurt de bestraling een paar minuten.

De bestraling gebeurt op de polikliniek Radiotherapie. Een opname in het ziekenhuis is niet nodig. Krijg je chemotherapie samen met bestraling, dan is een (dag)opname vaak wel nodig tijdens het toedienen van de chemokuur.

Bestraling als je niet meer beter wordt

Ook als je niet meer kunt genezen van de neuskanker, kan bestraling helpen. De behandeling heeft dan als doel klachten door de ziekte zoveel mogelijk te verminderen. Zo kan bestraling helpen bij de pijn.

Bestraling als je niet meer beter wordt, heet palliatieve bestraling. Bij palliatieve bestraling zijn er meestal minder bestralingen nodig dan in de genezende behandeling. De bijwerkingen zijn daardoor meestal minder heftig.

Hoe werkt bestraling?

Bestraling is de behandeling van kanker met straling. Het doel is kankercellen te vernietigen en tegelijk gezonde cellen zoveel mogelijk te sparen. Bestraling is een plaatselijke behandeling: het deel van het lichaam waar de tumor zit of eerst zat wordt bestraald. Een ander woord voor bestraling is radiotherapie.

De straling komt uit een bestralingstoestel. De straling gaat van buitenaf door de huid heen. De radiotherapeut bepaalt nauwkeurig de hoeveelheid straling en de plek waar je wordt bestraald. De radiotherapeutisch laborant voert de bestralingen uit.

Bestraling bij kanker

Deze video laat zien hoe uitwendige bestraling in zijn werk gaat.

Protonentherapie bij neuskanker

Stelt de arts bestraling voor om te genezen van neuskanker? Dan is soms ook protonentherapie mogelijk.

Bij protonentherapie gebruikt de arts een speciaal soort straling met protonen. Een proton is een heel klein natuurkundig deeltje dat straling afgeeft. De straling maakt de kankercellen kapot.

Met protonentherapie komt er mogelijk minder straling op de gezonde weefsels rondom de tumor. Daarom is de kans op bijwerkingen na protonentherapie kleiner dan bij de ‘gewone’ uitwendige bestraling. Die bestraling is met fotonen.

Kom ik in aanmerking voor protonentherapie?

Of je met protonentherapie minder kans hebt op bijwerkingen van de bestraling, verschilt per persoon. Het heeft vooral te maken met:

  • de vorm en grootte van de tumor
  • welk deel van de neus bestraling moet krijgen
  • hoeveel bestraling er op het gezonde weefsel komt

Om dit te bepalen, maakt de arts een planningsvergelijking. Hiermee vergelijkt de arts het bestralingsplan van de protonentherapie met het bestralingsplan van de bestraling met fotonen. Zo kan de arts nagaan of protonentherapie bij jou minder schade geeft aan de gezonde weefsels om de tumor heen.

Het voordeel van protonentherapie in vergelijking met de fotonenbestraling moet groot genoeg zijn. Dat staat zo aangegeven in de landelijke richtlijn. Als dat zo is, kom je in aanmerking voor een behandeling met protonentherapie.

Bestralingsmasker bij neuskanker

Tijdens de bestraling is het belangrijk dat je met je hoofd en hals elke keer in dezelfde houding ligt. Zo kan de straling bij iedere sessie op precies dezelfde plek komen. Hiervoor krijg je een bestralingsmasker aangemeten. Dit is een kunststof afdruk van je hoofd en hals. Het masker wordt van tevoren op maat gemaakt.

Tijdens de bestraling lig je op een speciale tafel met je hoofd in een hoofdsteun. Vlak voor de bestraling krijg je het masker over je gezicht en hals. Het masker zit vast aan de tafel zodat je niet kunt bewegen. Je kunt gewoon ademhalen door je mond en neus.

De laborant geeft met stift op het masker aan waar de bestraling moet komen. Zo krijg je iedere keer op precies dezelfde plek bestraling.

Verzorging van het gebit

Ligt je gebit in het gebied dat bestraling krijgt? Dan is het belangrijk dat je je gebit voor de behandeling laat controleren en schoonmaken. De MKA-arts doet de controle en maakt een röntgenfoto van de tanden en kaken.

Tijdens en na de bestraling moet je je gebit goed verzorgen. De mondhygiënist geeft je daarvoor tips en adviezen. Hij of zij maakt fluoridebitjes op maat om het gebit te beschermen. Ook kom je regelmatig op controle bij de mondhygiënist.

Moet je later een tand of kies laten trekken? Vertel dan aan de tandarts dat je bestraling hebt gehad. Dan kan de tandarts daarmee rekening houden in de behandeling. Voor het trekken van de tand of kies krijg je vaak een antibioticakuur.

Bijwerkingen van bestraling bij neuskanker

Door de bestraling kun je last hebben van bijwerkingen. Die bijwerkingen kunnen zwaar zijn, maar dat hoeft niet. Het verschilt per persoon van welke bijwerkingen iemand last heeft en hoe erg die zijn.

De bijwerkingen die het meest voorkomen bij bestraling van neuskanker zijn:

Problemen met de huid

De huid in je hals kan door de bestraling rood en schilferig worden. Soms kan de huid ook stuk gaan. Je krijgt begeleiding en adviezen om je huid zo goed mogelijk te verzorgen. Een paar weken na afloop van de bestraling geneest de huid vanzelf weer.

Problemen met de neus

Bij bestraling van de neusholte of de bijholtes, kan je neus minder goed gaan werken. Het slijm en snot in de neus blijft dan vastzitten. Hierdoor kunnen er korstjes ontstaan. Het snot kan bloederig zijn.

Ook kunnen de slijmvliezen in de neus aan elkaar gaan kleven. Dan wordt de doorgang van de neus afgesloten.

Geen gevoel in de wang

Bij bestraling op en rondom de neus krijgt ook je wang straling. Hierdoor kun je voor een tijdje geen gevoel meer in je wang hebben.

Moeite met eten, slikken en praten

Bestraling maakt je slijmvliezen droger. Als de speekselklieren in het bestralingsgebied liggen, werken ze minder goed. Eten, slikken en praten kunnen daardoor moeilijker worden. Vaak krijg je begeleiding van een diëtist. Ook kun je sondevoeding krijgen, of extra vloeibare bijvoeding.

Het slijmvlies van de mond kan stuk gaan tijdens de bestraling, waardoor slikken pijnlijk is. Ook kan tijdens het eten een branderig gevoel in de mond ontstaan. Pijnstillers kunnen helpen tegen de pijn. Het beste kun je geen scherpe etenswaren en dranken nemen.

Bijna alle mensen die bestraling hebben gehad, krijgen minder zin in eten. Na de behandeling komt de eetlust meestal weer terug.

Andere bijwerkingen

Naast deze klachten kun je last hebben van andere, meer algemene bijwerkingen van bestraling. Zoals vermoeidheid, en haaruitval op de plek van de bestraling. Lees verder over algemene bijwerkingen van bestraling.

Controles tijdens de bestraling

In de periode van de bestralingen kom je regelmatig op controle bij de radiotherapeut. Daarnaast zijn de verpleegkundige, mondhygiënist en diëtist bij de controles betrokken zijn.

Met hen bespreek je hoe het gaat. Ook krijg je adviezen om zo goed mogelijk met de bijwerkingen om te gaan. Na een paar weken tot maanden zijn de meeste bijwerkingen verdwenen.

Gevolgen van bestraling bij neuskanker

Naast de bijwerkingen die hierboven staan, kan bestraling bij neuskanker ook klachten op de lange termijn geven. Vaak ontstaan deze gevolgen pas later na de behandeling, en houden ze lang aan. Soms zijn de gevolgen blijvend, en heb je er de rest van je leven last van.

Bestraling van de neus kan tot deze gevolgen leiden:

Problemen met slikken

De problemen met slikken gaan soms niet over. Dan kun je hulp krijgen van een logopedist. Die kan je helpen met het beter doorslikken van eten en drinken. Vind hulp bij slikproblemen.

Littekens in het gezicht

Door de bestraling kunnen ook littekens in je gezicht ontstaan. Lees verder over littekens bij neuskanker.

Lymfoedeem

Bestraling kan de lymfeklieren in je hals beschadigen. Hierdoor wordt lymfevocht minder goed afgevoerd. Dit heet lymfoedeem.

Colofon

Met medewerking van:

illustratie-arts-man

Dr. Jan Wedman

Keel-neus-oorarts, UMCG

Mensen die neuskanker hebben (gehad)

Logo NWHHT

Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren

Logo PV Hoofd-hals

Patiëntenvereniging HOOFD-HALS

Foto Dirk Kunst

Prof. dr. Dirk Kunst

Keel-neus-oorarts / schedelbasischirurg, Radboudumc en MUMC+

illustratie-arts-man

Prof. dr. Chris Terhaard

Radiotherapeut-oncoloog, UMC Utrecht

illustratie-arts-man

Dr. Mischa de Ridder

Radiotherapeut-oncoloog, LUMC

illustratie-arts-man

Drs. Nils Knotter

Radiotherapeut-oncoloog, Radiotherapeutisch Instituut Friesland

illustratie-arts-vrouw

Dr. Olga Hamming-Vrieze

Radiotherapeut-oncoloog, Antoni van Leeuwenhoek

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: maart 2021