Onderzoek en diagnose

Stadiumindeling bij oogmelanoom

Opslaan

De arts gebruikt bij oogmelanoom (uveamelanoom) de stadiumindeling om de ernst en uitgebreidheid van de ziekte aan te geven.

Om het stadium van de kanker te bepalen, worden drie dingen beoordeeld:

  • het oogmelanoom zelf (T)
  • eventuele uitzaaiingen in de lymfeklieren (N)
  • eventuele uitzaaiingen in organen op afstand van de tumor (M)

Elk van de 3 onderdelen (de T, de N en de M) wordt beoordeeld en krijgt een cijfer en soms ook nog een letter. Over het algemeen geldt: hoe hoger het getal, hoe groter de uitgebreidheid. Samen vormen ze de zogenaamde TNM-indeling.

T-categorieën voor melanoom in de iris

TX: De tumor in het oog kan niet worden vastgesteld; informatie onbekend.

T0: Er is geen bewijs dat er tumor in het oog aanwezig is.

T1: De tumor zit alleen in de iris

  • T1a: de tumor zit alleen in de iris en raakt 1/4 of minder van de iris.
  • T1b: de tumor zit alleen in de iris en raakt 1/4 of minder van de iris.
  • T1c: de tumor zit alleen in de iris en veroorzaakt een toename van de oogdruk (glaucoom).

T2: De tumor is in het straalvormig lichaam en/of het vaatvlies gegroeid

  • T2a: de tumor is in het straalvormig lichaam gegroeid.
  • T2b: de tumor is in het straalvormig lichaam en het vaatvlies gegroeid.
  • T2c: de tumor is in het straalvormig lichaam en/of het vaatvlies gegroeid en veroorzaakt glaucoom.

T3: de tumor is in het straalvormig lichaam en/of het vaatvlies gegroeid en in de harde oogrok.

T4: De tumor is buiten de oogbol gegroeid.

  • T4a: het deel van de tumor buiten de oogbol is 5 mm of minder lang.
  • T4b: het deel van de tumor buiten de oogbol is 5 mm of minder lang.

T-categorieën voor melanoom in het straalvormig lichaam en het vaatvlies

Melanomen in het straalvormig lichaam en het vaatvlies worden ingedeeld in 4 categorieën (T1 tot en met T4), op basis van de diameter (breedte) en dikte van de tumor. T1 tumoren zijn het kleinst, T4 tumoren zijn het grootst. Elk van deze categorieën wordt vervolgens verder onderverdeeld, op basis van hoe ver de tumor gegroeid is.

TX: de tumor in het oog kan niet worden vastgesteld; informatie onbekend.

T0: Er is geen bewijs dat er tumor in het oog aanwezig is.

T1 tumoren:

  • T1a: De T1- tumor groeit niet in het straalvormig lichaam of buiten de oogbol.
  • T1b: De T1- tumor groeit in het straalvormig lichaam.
  • T1c: De T1- tumor groeit niet in het straalvormig lichaam, maar buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm.
  • T1d: De T1- tumor groeit in het straalvormig lichaam EN buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm

T2 tumoren:

  • T2a: De T2-tumor groeit niet in het straalvormig lichaam of buiten de oogbol
  • T2b: De T2-tumor groeit in het straalvormig lichaam
  • T2c: De T2- tumor groeit niet in het straalvormig lichaam, maar buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm.
  • T2d: De T3- tumor groeit in het straalvormig lichaam EN buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm.

T3-tumoren:

  • T3a: De T3-tumor groeit niet in het straalvormig lichaam of buiten de oogbol 
  • T3b: De T3-tumor groeit in het straalvormig lichaam
  • T3c: De T3- tumor groeit niet in het straalvormig lichaam, maar buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm.
  • T3d: De T3- tumor groeit in het straalvormig lichaam EN ook buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm

T4-tumoren:

  • T4a: De T4-tumor groeit niet in het straalvormig lichaam of buiten de oogbol.
  • T4b: De T4-tumor groeit in het straalvormig lichaam.
  • T4c: De T4- tumor groeit niet in het straalvormig lichaam, maar groeit buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm.
  • T4d: De T4- tumor groeit in het straalvormig lichaam EN ook buiten de oogbol. Het deel van de tumor buiten de oogbol is kleiner of gelijk aan 5 mm.
  • T4e: de tumor kan elke grootte hebben. Hij groeit buiten de oogbol EN het deel van de tumor buiten de oogbol is groter dan 5 mm.

N- categorieën voor melanoom in de iris, het straalvormig lichaam of het vaatvlies

NX: De lymfeklieren kunnen niet beoordeeld worden.

N0: De kanker heeft zich niet verspreid naar nabijgelegen lymfeklieren.

N1: De kanker heeft zich niet verspreid naar nabijgelegen lymfeklieren OF er zijn micro-uitzaaiingen in andere delen van het oog.

  • N1a: De kanker heeft zich verspreid naar nabijgelegen lymfeklieren
  • N1b: De kanker heeft zich niet verspreid naar nabijgelegen lymfeklieren, maar er zijn micro-uitzaaiingen in andere delen van het oog.

M-categorieën voor melanoom in de iris, het straalvormig lichaam of het vaatvlies

M0: De kanker is uitgezaaid naar verder gelegen delen van het lichaam
 

  • M1a: De grootste uitzaaiing heeft een doorsnede van maximaal 3 cm 
  • M1b: De grootste uitzaaiing heeft een doorsnede die ligt tussen de 3.1 en de 8 cm 
  • M1c: De grootste uitzaaiing heeft een doorsnede van groter dan 8,1 cm

Samenvatting van de 3 categorieën in de TNM-indeling

Om het stadium te bepalen, worden de T, N, en M-categorieën gecombineerd. De stadia worden beschreven met behulp van de Romeinse cijfers I (minst gevorderd) tot IV (meest gevorderd). Sommige stadia worden verder onderverdeeld met letters.

Stadium I: 
T1a, N0, M0

Stadium IIA
 T1b tot en met T1d, N0, M0 OF T2a, N0, M0

Stadium IIB:
T2b or T3a, N0, M0

Stadium IIIA
T2c of T2d, N0, M0 OF T3b of T3c, N0, M0 OF T4a, N0, M0

Stadium IIIB
 T3d, N0, M0 OF T4b OF T4c, N0, M0

Stadium IIIC
T4d of T4e, N0, M0

Stadium IV
Elke T, N1, M0 OF elke T, elke N, M1

Het stadiëringssysteem voor uveamelanoom is erg ingewikkeld. Wilt u weten hoe het systeem wordt toegepast in uw situatie, vraag uw arts dan om uitleg.

Stadiëring van oogmelanoom volgens COMS

Het TNM-systeem is erg uitgebreid. In de praktijk gebruiken veel artsen een eenvoudiger systeem om het stadium te bepalen. Dit is het systeem van de COMS groep die het meeste klinisch onderzoek heeft gedaan naar de behandeling van melanoom in het oog. (COMS staat voor Collaborative Ocular Melanoma Study).

Volgens dit systeem worden oogmelanomen ingedeeld in klein, middelgroot en groot.

  • klein: tussen de 1 mm en 3 mm dik en tussen de 5 mm en 16 mm lang
  • middelgroot: tussen 3.1 mm en 8 mm dik en niet meer dan 16 mm lang
  • groot: meer dan 8 mm dik en meer dan 16 mm lang

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: mei 2018

Dit artikel is geschreven door kanker.nl.

Met medewerking van

Dr. Marinkovic, M. (oogarts)