Onderzoek en diagnose

Schildwachtklierprocedure bij kanker van de mond- of keelholte

Opslaan
U krijgt een schildwachtklierprocedure als er een risico bestaat op kleine uitzaaiingen. Deze zijn niet gezien op een echografie en uw arts heeft ze ook niet gevoeld. 

Een schildwachtklierprocedure is een onderzoek waarmee kleine uitzaaiingen in de lymfeklieren vroeg ontdekt kunnen worden. Met de uitslag van het onderzoek kan de arts bepalen wat het stadium van de kanker is. Ook zegt de uitslag iets over de vooruitzichten en welke behandelingen mogelijk zijn.

Wat is de schildwachtklier?

De schildwachtklier is de lymfeklier die als eerste het lymfevocht uit de tumor opvangt. Als de tumor uitzaait, is dat als eerste naar de schildwachtklier.

De schildwachtklier is niet 1 bepaalde lymfeklier. Per tumor en plek van een tumor verschilt welke lymfeklier de schildwachtklier is. Dit kan ook per mens weer anders zijn.

Met een radioactieve stof kan de arts zien welke lymfeklier de schildwachtklier is. Een ander woord voor schildwachtklier is poortwachterklier of sentinel node.

Hoe gaat een schildwachtklierprocedure?

Eerst spuit de arts een lichte radioactieve vloeistof in de tumor of eromheen. Deze stof is niet gevaarlijk.

De vloeistof stroomt vanuit de tumor met het lymfevocht naar de dichtstbijzijnde lymfeklier: de schildwachtklier. Na ongeveer een kwartier kan de arts de schildwachtklier en de daarbij liggende lymfeklieren zien.

Dat kan een gammacamera, waarop de licht radioactieve vloeistof zichtbaar is. De gammacamera maakt foto’s van de schildwachtklier.

Op de huid krijg je een markering waar de schildwachtklier zit. Daarna verwijdert de chirurg de schildwachtklier voor verder onderzoek.

Hiervoor maakt de chirurg één of een paar kleine sneetjes. Hiervoor krijg je een verdoving. Ook gebruikt de arts een blauwe kleurstof die de schildwachtklier duidelijk aangeeft. 

Uitslag van het onderzoek

Een patholoog onderzoekt de verwijderde schildwachtklier onder de microscoop. Er zijn 2 uitslagen mogelijk: de schildwachtklier is schoon, of er zitten uitzaaiingen in de schildwachtklier.

De schildwachtklier is schoon

Zitten er geen kankercellen in de schildwachtklier? Dan zijn de andere lymfeklieren in de buurt van de tumor ook schoon. De arts hoeft geen andere lymfeklieren te verwijderen.

De schildwachtklier heeft uitzaaiingen

Zijn er kankercellen in de schildwachtklier gevonden? Dan bespreekt de arts met je of het weghalen van de andere lymfeklieren zinvol is. Dat hangt af van de soort kanker en van hoe agressief de kanker is. De lymfeklieren kunnen met een operatie verwijderd worden, maar ook bestraling krijgen om de eventuele kankercellen erin te vernietigen.

Bij sommige kankersoorten draagt het weghalen van de andere lymfeklieren weinig bij aan een beter vooruitzicht. Je kunt de lymfeklieren dan regelmatig laten controleren.

Complicaties van de schildwachtklierprocedure

Een schildwachtklierprocedure kan complicaties geven. De kans hierop is klein.

Complicaties die kunnen optreden:

  • infectie van de wond
  • problemen met de genezing van de wond
  • bloedingen na afloop van de ingreep
  • ophoping van wondvocht
  • lymfoedeem
  • een allergische reactie op de blauwe kleurstof

De arts bespreekt  de voor- en nadelen van de schildwachtklierprocedure met je.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: januari 2015

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Prof. dr. Bree, R. de (KNO-arts), Prof. dr. Brekel, M. van den (KNO-arts), Prof. dr. Hilgers, F.J.M. (KNO-arts)