Wat is…?

De schildklier

Opslaan

De schildklier ligt vlak boven het kuiltje van de hals, tegen de luchtpijp aan. Vlakbij de schildklier liggen de stembandzenuwen. Deze zenuwen zorgen ervoor dat de stembanden klanken kunnen maken.

Opbouw schildklier

Het weefsel van de schildklier is opgebouwd uit een soort blaasjes: follikels. Follikels bevatten follikelcellen die het schildklierhormoon maken. Tussen de follikels liggen de C-cellen. Ze maken het hormoon calcitonine.

Om goed te kunnen functioneren heeft de schildklier jodium nodig. Dit wordt opgenomen vanuit het bloed.

Functie schildklier

De schildklier maakt hormonen aan die aan het bloed worden afgegeven:

  • T4: thyroxine
  • T3: tri-jodothyronine
  • calcitonine

T4 en T3 heten samen schildklierhormoon. Het schildklierhormoon stimuleert de stofwisseling en zet lichaamscellen aan hun werk te doen. Maakt de schildklier te veel hormonen aan, dan versnelt de stofwisseling. Dit heet hyperthyreoïdie. Maakt de schildklier te weinig hormonen aan, dan vertraagt de stofwisseling. Een ander woord hiervoor is hypothyreoïdie.
 
De C-cellen in de schildklier produceren het hormoon calcitonine. Dit hormoon voorkomt dat het calciumgehalte in het bloed te hoog wordt. Dit doet het onder andere door de afbraak van botweefsel af te remmen. Het effect van dit hormoon is mild en kortdurend. Bij een tekort aan calcitonine ontstaat geen ontregeling van het calciumgehalte in het bloed.

Bijschildklieren

Achter de schildklier liggen de bijschildklieren. Dit zijn kleine orgaantjes die het bijschildklierhormoon aanmaken. Dit hormoon heet parathyroidhormoon (PTH).

PTH regelt het calciumgehalte in het bloed door:

  • calciumopname uit de botten en uit voedsel te bevorderen
  • uitscheiding van calcium in de urine te remmen

PTH is een essentieel hormoon voor een goed calciumgehalte in het bloed. Dit in tegenstelling tot calcitonine, dat slechts een ondersteunende werking heeft.

Tumoren van de bijschildklieren zorgen ervoor dat er teveel PTH in het bloed komt. Dit leidt tot een te hoog calciumgehalte, waardoor klachten kunnen ontstaan. Ook bij een te laag calciumgehalte kan iemand klachten krijgen, zoals tintelingen en spierkrampen. Een oorzaak hiervan is beschadiging van de bijschildklieren, bijvoorbeeld als complicatie van een schildklieroperatie.

Schildklier

De schildklier is een orgaan met de vorm van een vlinder. Het zit in de hals en bestaat uit 2 kwabben. 

1: schildklier, 2: schildkraakbeen, 3: stembanden, 4: strotklepje, 5: luchtpijp

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: oktober 2016

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Prof. dr. Links. T.P. (endocrinoloog), Dr. Netea-Maier. R.T. (endocrinoloog), Dr. Keizer, B. van (nucleair geneeskundige), Haften, A. van (ervaringsdeskundige)