Uitwendige bestraling

Opslaan

Bij uitwendige bestraling wordt de tumor van buitenaf bestraald door een speciaal bestralingstoestel. De laboranten richten de stralenbundel nauwkeurig op de tumor. Zo krijgt het gezonde weefsel om de tumor heen zo weinig mogelijk straling.

Na de uitwendige bestraling blijft geen straling in het lichaam achter. Er komt ook geen straling in lichaamssappen zoals zweet, ontlasting, urine en sperma. Je kunt gewoon contact hebben met anderen. Voor uitwendige bestraling hoef je niet in het ziekenhuis opgenomen te worden.

Duur van de behandeling

De duur van de behandeling verschilt per kankersoort en van de precieze locatie ervan. Daardoor verschilt het ook hoe vaak iemand in totaal wordt bestraald, en hoeveel keer per week.

Meestal duurt de behandeling tussen de 2 en 7 weken, met 4 of 5 bestralingssessies per week. Bij sommige kankersoorten is 1 enkele bestralingssessie al voldoende. Bij andere tumoren krijg je niet 1, maar 2 keer per dag bestraling.

De bestraling zelf duurt heel kort: per keer een aantal minuten. Voor het beste resultaat van de behandeling is het belangrijk om de serie bestralingen zo veel mogelijk volgens behandelplan te volgen.

De bestralingsarts bepaalt aan het begin van de behandeling hoeveel bestralingen je krijgt. De duur van de behandeling zegt niets over de ernst van de ziekte.

Dosis en porties bestraling

Om een tumor te behandelen, is een bepaalde dosis straling nodig. Je krijgt die dosis meestal niet in 1 keer. Dat zou te veel schade aan de gezonde weefsels geven.

Vaak krijg je de straling in kleine porties. Hierdoor kunnen gezonde weefsels zich iedere keer voor het grootste deel herstellen. Kankercellen kunnen dit minder goed en sterven geleidelijk af.

Per keer een kleine dosis straling geven heet gefractioneerde bestraling. De bestraling duurt een aantal minuten per keer.

Hoe werkt uitwendige bestraling?

Eerst wordt een behandelplan gemaakt. Bij uitwendige bestraling komt de straling uit een bestralingstoestel. Je wordt door de huid heen bestraald.

De laborant stelt het bestralingstoestel af op de plek die bestraald moet worden. Daarna verlaat hij de kamer en begint de bestraling. In de bedieningsruimte houdt de laborant je via een monitor in de gaten. Je kunt met hem praten via een geluidsinstallatie als dat nodig is. Is de bestraling klaar, dan schakelt het toestel automatisch uit.

De stralenbundel komt uit de kop van het bestralingsapparaat, deze zal tijdens de behandeling om je heen draaien. In de kop zit de multileaf collimator: deze bestaat uit 2 rijen metalen plaatjes die los van elkaar kunnen bewegen. Door aanpassingen met de multileaf collimator verandert de stralenbundel van vorm en grootte.

Met al deze technieken probeert de arts de tumor zo goed mogelijk te bestralen en de gezonde weefsels zoveel mogelijk te sparen.

Controle tijdens de behandeling

Tijdens de serie bestralingen ga je regelmatig op controle bij de bestralingsarts. Deze controles zijn bedoeld om:

  • na te gaan of je de behandeling goed verdraagt
  • te zien of je bijwerkingen hebt en hiervoor adviezen geven en/of medicatie voorschrijven 
  • je eventuele vragen te beantwoorden

Lees verder over controle en nazorg na de bestraling.

Krijg je naast de bestraling ook chemotherapie? Dan hebt je ook contact met de internist-oncoloog. Bij chemoradiatie controleren de artsen regelmatig je bloedwaarden.

Vervoer

Of je zelf naar het ziekenhuis of de bestralingskliniek kunt komen, hangt af van hoe ziek je bent en hoeveel en welke bijwerkingen je hebt.

Twijfel je of je een taxi moet nemen? Bespreek dit dan met de bestralingsarts of laborant. In principe vergoedt de basisverzekering kosten van een taxi voor een bestralingsbehandeling. Neem contact op met je zorgverzekeraar voor meer informatie over deze regeling.

Onderbreken van behandeling

Het kan gebeuren dat je een keer niet in staat bent naar de bestralingsafdeling te komen. Neem dan contact op met de bestralingsarts. Hij of zij bekijkt of de bestralingsbehandeling onderbroken kan worden. En zo ja, voor hoelang. Maar het is beter om de bestraling niet of niet te lang te onderbreken.

Bestraling bij kanker

Deze video laat zien hoe uitwendige bestraling in zijn werk gaat.

Over deze pagina

De informatie in de bibliotheek is getoetst door medisch specialisten en andere deskundigen.

Laatste update: februari 2018

Dit artikel is geschreven door KWF Kankerbestrijding, kanker.nl.

Met medewerking van

Prof. dr. Luca Incrocci, radiotherapeut-oncoloog en seksuoloog, Erasmus MC Rotterdam, Dr. Irene Lips, radiotherapeut-oncoloog, LUMC Leiden, Drs. Saskia van de Ven, radiotherapeut-oncoloog in opleiding, UMC Utrecht