Wat is bestraling?

Deze informatie is gecontroleerd door deskundigen.

Naar colofon

Opslaan

Bestraling (radiotherapie) is de behandeling van kanker met straling. Het doel van bestraling is om kankercellen te doden. En daarbij gezonde cellen zoveel mogelijk te sparen. 

Veel mensen met kanker krijgen bestraling. Andere veel gebruikte behandelingen zijn operatie, chemotherapie en anti-hormonale therapie. Vaak krijg je een combinatie van behandelingen.

Je kunt bestraling krijgen met als doel om helemaal te genezen. Als je niet meer kunt genezen van kanker, kun je soms bestraling krijgen om de ziekte te remmen en/of je klachten te verminderen. Dat heet dan palliatieve bestraling. Lees verder over het doel van bestraling.

Meestal wordt alleen de tumor zelf bestraald, of het deel van je lichaam waar de tumor en/of uitzaaiingen zitten.  

Uitwendige en inwendige bestraling

Er zijn 2 manieren om te bestralen:

  • Uitwendig: de straling gaat van buitenaf door de huid heen. Deze vorm komt verreweg het meest voor. Lees verder over uitwendige bestraling.
  • Inwendig: het orgaan of weefsel waar de tumor zit, wordt van binnenuit bestraald. Lees verder over inwendige bestraling.

Soms krijg je een combinatie van inwendige en uitwendige bestraling.

Bij sommige vormen van kanker wordt je hele lichaam uitwendig bestraald. Dat gebeurt dan altijd in combinatie met een stamceltransplantatie.

Hoe werkt bestraling?

Bestraling maakt het DNA in de cel kapot. Als het DNA veel schade oploopt, kunnen cellen niet meer delen en gaan ze dood.

Kankercellen zijn gevoeliger voor bestraling dan gezonde cellen. Gevoeliger wil zeggen dat het DNA van kankercellen sneller beschadigt. Kankercellen kunnen ook minder goed herstellen van de schade van straling dan gezonde cellen.

Bijwerkingen van bestraling

Bestraling geeft vaak bijwerkingen. Dat komt omdat de straling niet alleen kankercellen doodt, maar ook gezonde cellen kapotmaakt of doodt. 

Veelvoorkomende bijwerkingen zijn vermoeidheid en huidklachten. De bijwerkingen zijn meestal tijdelijk. Andere bijwerkingen hangen af van de plek die bestraald wordt. Lees verder over de bijwerkingen van bestraling.

Langetermijngevolgen van bestraling

Bestraling kan nog lang na de behandeling gevolgen hebben. Welke gevolgen dat zijn, hangt onder andere af van de plek die bestraald is. Lees de uitgebreide informatie over de gevolgen van bestraling.

Vruchtbaarheid en bestraling

Als je geslachtsorganen bestraald worden, kun je minder vruchtbaar of onvruchtbaar worden. Heb je een kinderwens, vertel dit dan vóór de behandeling aan je arts. Vaak zijn er mogelijkheden om je vruchtbaarheid te behouden. Lees verder over vruchtbaarheid en bestraling.

Waar kun je terecht voor bestraling?

Je kunt alleen bestraling krijgen in ziekenhuizen met een afdeling Radiotherapie. Heeft jouw ziekenhuis geen afdeling Radiotherapie? Dan krijg je de bestraling in een ander ziekenhuis.  

Soms is een speciale bestralingstechniek nodig, bijvoorbeeld protonenbestraling of stereotactische bestraling. Of moet je inwendig bestraald worden. Dan verwijst je arts je naar een ziekenhuis of behandelcentrum dat gespecialiseerd is in deze techniek.

Bestraling bij kanker

Deze video laat zien hoe uitwendige bestraling in zijn werk gaat.

Colofon

Met medewerking van:

Foto Irene Lips

Dr. Irene Lips

Radiotherapeut-oncoloog, LUMC en Reinier de Graaf

LinkedIn

illustratie-arts-vrouw

Drs. Saskia van de Ven

Radiotherapeut-oncoloog in opleiding, UMC Utrecht

Foto Luca Incrocci

Prof. dr. Luca Incrocci

Radiotherapeut-oncoloog en seksuoloog, Erasmus MC

Linkedin

Gemaakt door de redactie van kanker.nl

Laatste update: januari 2022