Door bestraling van je hoofd of hals kun je klachten krijgen in je mond. Je kunt bijvoorbeeld een droge mond krijgen. Daardoor heb je meer kans op gaatjes in je tanden en kiezen. Ook kan je kaak beschadigd raken. De huid en spieren rond je kaak kunnen minder soepel worden. Hierdoor kun je je kaak minder goed bewegen.
Lees op deze pagina over:
En over:
Gevolgen van bestraling voor je mond
Als je bestraald wordt in het hoofd-halsgebied (mond, kaken, keel, hals) kan dat gevolgen hebben voor je:
- gebit
- tandvlees
- kaakbot
- slijmvlies van je mond
- speekselklieren
Mondklachten door bestraling
Normaal beschermt het speeksel je mond. Krijgen de speekselklieren veel straling, dan wordt de aanmaak van speeksel verstoord. Je speeksel verandert en/of wordt minder. Je kunt dan last krijgen van een droge mond.
Met als gevolg:
- Sneller gaatjes in je tanden.
- Een groter risico op infecties in je mond, zoals schimmelinfecties.
- Je smaak verandert. Of je hebt geen smaak meer.
- Problemen met eten, slikken en praten.
Lees meer over een droge mond.
Kaakklachten door bestraling
Ook kun je last krijgen van:
- Een stijve kaak.
- Stugger weefsel (fibrose) van huid en spieren rond je kaak. Hierdoor kun je je kaak minder goed bewegen.
Er is ook een risico op schade aan je kaakbot.
Wanneer beginnen de klachten?
Bij bestraling beginnen de klachten meestal zo’n 2 weken na de eerste bestraling. Niet iedereen krijgt klachten. Dat ligt aan de hoeveelheid straling en waar er bestraald wordt. Vraag je arts of verpleegkundige wat je kunt verwachten.
Hoe kun je mondklachten bij bestraling voorkomen of verminderen?
Je kunt zelf een aantal dingen doen om het risico op mondklachten te verkleinen. Of om te voorkomen dat mondklachten erger worden. Bekijk de tips.
Last van je mond? Vertel het aan je arts of verpleegkundige
Heb je pijn in je mond? Of kun je niet goed slikken, eten en drinken? Wacht dan niet tot je klachten overgaan, maar neem contact op met je arts of verpleegkundige. Die kijkt samen met jou wat eraan te doen is.
Lees meer over behandeling van een pijnlijke mond.
Naar de tandarts en/of mondhygiënist vóór je behandeling
Heb je kanker aan je hoofd of hals, dan word je tijdens de behandeling meestal begeleid door een hoofd-hals oncologisch centrum.
Ligt je gebit in het gebied waar je bestraling krijgt? En heb je slechte tanden of een ontsteking in je mond of kaak? Dan heb je na de bestraling meer kans op problemen. Je krijgt in het ziekenhuis daarom eerst een onderzoek door de tandarts.
De tandarts kijkt naar je gebit en of je een ontsteking hebt in je mond. En je krijgt een röntgenfoto, van je tanden en van je kaak. Ook als je een gebitsprothese hebt, wordt er een foto gemaakt. Zo ziet de arts eventuele resten van tandwortels en verborgen ontstekingen.
Als het nodig is, krijg je eerst een behandeling van je gebit of kaak, voordat je bestraling krijgt. De tandarts kan bijvoorbeeld 1 of meer tanden trekken.
Vaak stuurt de arts je ook naar een mondhygiënist. De mondhygiënist reinigt je gebit goed voor de bestraling. En je krijgt tips hoe je je mond goed kunt verzorgen.
Bitjes met fluoride
Bestraling kan je speekselklieren beschadigen. Hierdoor heb je minder speeksel. Ook de kwaliteit van je speeksel kan minder worden. Daardoor kun je gaatjes krijgen in je tanden.
Je tanden hebben dan extra fluoride nodig. Daarom neemt de tandarts voor de bestraling een afdruk van je gebit. Hiermee maakt de tandarts bitjes. In de bitjes breng je een fluoridegel aan. Je draagt de bitjes een paar keer per week. Zo geef je je tanden een fluoridebehandeling en worden je tanden sterker.
Naar de tandarts of mondhygiënist na je behandeling
Heb je na je behandeling een afspraak bij de tandarts of mondhygiënist? Vertel dan dat je bestraald bent. De tandarts kan je adviezen geven voor een goede verzorging en extra alert zijn op eventuele ontstekingen. Door het te vertellen, voorkom je ook dat je een behandeling krijgt die te veel risico’s heeft.
Moet er bij jou een tand of kies getrokken worden? Of heb je een implantaat nodig, dan moet je tandarts eerst overleggen met een specialist in het ziekenhuis. Zo’n behandeling kan je kaakbot namelijk verder beschadigen. Soms moet er dan een andere behandeling gekozen worden. Of krijg je bijvoorbeeld antibiotica om een infectie te voorkomen.
Blijvende schade aan je gebit? Ga naar een centrum voor bijzondere tandheelkunde
Heb je schade aan je gebit of kaakbot door bestraling in het hoofd-halsgebied? Dan heb je bijna altijd recht op behandeling in een Centrum voor bijzondere tandheelkunde.
De tandarts en/of mondhygiënist kan bij je zorgverzekeraar een aanvraag bijzondere tandheelkunde doen. Kent je tandarts of mondhygiënist deze regeling niet? Wijs ze dan op het document Tandheelkundige zorg voor medisch gecompromitteerden.
Goed om te weten: deze zorg wordt vergoed uit het basispakket van je zorgverzekering. Je betaalt wel eerst een eigen risico. Soms vraagt de zorgverzekeraar ook een eigen bijdrage.
Wat als de zorgverzekeraar je aanvraag afwijst?
Wijst de zorgverzekeraar de aanvraag af? Vraag de zorgverzekeraar om nog eens naar je dossier te kijken. Blijft je zorgverzekeraar bij het eerdere standpunt, dan kun je een klacht indienen bij de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekering (SKGZ).
Voor meer informatie over dit onderwerp kun je ook terecht bij de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK).
