Behandeling bij alvleesklierkanker

Tmc over deze informatie
U kunt de volgende behandelingen krijgen:

Blijkt uit het onderzoek dat de tumor te verwijderen is? Dan krijgt u een operatie die in opzet genezend is. Helaas biedt een operatie geen garantie op genezing omdat alvleesklierkanker slechte vooruitzichten heeft.

Alvleesklierkanker is een agressieve soort kanker. Het wordt meestal pas in een laat stadium ontdekt. De klachten bij het begin van de ziekte zijn meestal erg vaag. Zeker bij een tumor in het midden- of staartgedeelte van de alvleesklier.
De ziekte is bij ontdekking daarom bij meer dan driekwart van de mensen al uitgezaaid en/of te ver doorgegroeid in de bloedvaten rondom de alvleesklier. Voor de meeste patiënten met alvleesklierkanker zijn de overlevingskansen daardoor beperkt.

Uiteindelijk krijgt slechts een kwart van alle patiënten met alvleesklierkanker een behandeling die in opzet genezend is. De behandeling van alvleesklierkanker is dan ook bij de meeste patiënten alleen gericht op het verminderen van de klachten: een palliatieve behandeling.

Naast bovenstaande behandelingen kunt u soms deelnemen aan behandelingen in onderzoeksverband (trials). U krijgt dan bijvoorbeeld een nieuwe behandeling of een combinatie van behandelingen waar artsen nog onderzoek naar doen. Met dit medisch wetenschappelijk onderzoek toetsen artsen of een nieuwe behandeling beter is dan de standaardbehandeling.

Nieuwe ontwikkelingen bij alvleesklierkanker

Er zijn verschillende nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van alvleesklierkanker.

Kijkoperatie

De Whipple-operatie is een zware operatie. Artsen onderzoeken de mogelijkheid om deze ingreep te doen via een kijkoperatie. In plaats van een grote buiksnede doen de chirurgen deze ingewikkelde operatie dan via een paar kleine snedes. Het AMC en het OLVG werken samen bij de ontwikkeling van deze ingreep in het Gastro-Intestinaal Oncologisch Centrum Amsterdam (GIOCA). Artsen verwachten dat in de toekomst ongeveer de helft van de patiënten met alvleesklierkanker behandeld kan worden met een kijkoperatie. De mogelijke voordelen van deze techniek zijn nog niet duidelijk. Daarom gebeurt deze behandeling alleen in onderzoeksverband. De DPCG (een landelijke werkgroep voor alvleesklierkanker) organiseert een landelijk trainingsprogramma in deze operaties voor de andere alvleesklier-centra van Nederland.

Operatie

De Whipple-operatie kan ernstige complicaties hebben. De aangelegde verbinding tussen maag en dunne darm kan gaan lekken waardoor enzymen uit de alvleesklier in de buikholte terecht komen. Dit kan leiden tot ontstekingen. Deze complicaties kunnen wel worden verholpen, maar zorgen wel voor langere opname in het ziekenhuis.

Onderzoekers ontwikkelden een andere chirurgische aanpak. Hierbij verbindt de chirurg het overblijvende deel van de alvleesklier rechtstreeks met de maag en niet langer met de dunne darm. Artsen onderzoek of deze nieuwe techniek minder kans op complicaties geeft.

Chemoradiatie of chemotherapie voor de operatie

Er wordt onderzocht of chemoradiatie voor een operatie zinvol kan zijn. Chemoradiatie is een combinatiebehandeling van chemotherapie en bestraling.
Bijvoorbeeld bij patiënten bij wie een operatie mogelijk is, maar waarbij de arts niet zeker weet of hij tumor helemaal kan verwijderen. Dan kan chemoradiatie de kans op slagen van de operatie misschien vergroten. En de kans op terugkeer van de kanker verkleinen.

Een ander voorbeeld is bij patiënten bij wie opereren niet mogelijk is. Bij een klein deel van deze patiënten (ongeveer 10%) kan behandeling met chemotherapie de tumor verkleinen. Waardoor een operatie om de tumor te verwijderen alsnog mogelijk is.

Radiofrequente ablatie (RFA)

Er wordt onderzoek gedaan naar een nieuwe behandeling waarbij de tumor niet wordt weggesneden, maar wordt weggebrand. Deze behandeling is nog experimenteel en wordt alleen gedaan als verwijdering van de tumor met een operatie niet kan. Deze techniek heet radiofrequente ablatie (RFA).

De arts brandt de tumor weg met behulp van naalden die hij direct in de tumor steekt. Dit gebeurt via een operatie. Door deze naalden wordt stroom geleid. Dit wordt in de tumor omgezet in hitte. Hierdoor verbrandt de tumor. RFA is een behandeling die al wel bij sommige levertumoren gegeven wordt.

Irreversibele electroporatie (IRE)

Irreversibele electroporatie (IRE) is een behandeling waarbij kankercellen gedood worden met elektrische pulsen. Bij deze behandeling plaatst de arts enkele naalden in het tumorweefsel, waarna meerdere korte stroomstootjes van circa 3000 volt worden gegeven. Hierdoor verandert de structuur van de tumorcellen en gaan ze dood. Het apparaat dat bij deze behandeling gebruikt wordt, heet de nanoknife.

Omdat deze techniek nog heel nieuw is, is er nog te weinig over bekend om standaard toe te passen. In een paar kleine studies is het effect van IRE onderzocht bij een kleine(re) tumor die niet geopereerd kan worden omdat de tumor rondom de bloedvaten van de buik groeit. Uit deze studies bleek dat er weinig complicaties optraden en de tumorgroei vertraagd werd. De langetermijnresultaten zijn nog onbekend.

Biobank voor alvleesklierkanker

Er is een landelijke Biobank opgericht, PancreasParel, waar gegevens van patiënten met alvleesklierkanker en tumormateriaal wordt verzameld. Hiermee kan er in de toekomst:
  • beter naar goede medicijnen gezocht worden
  • bepaald worden welke medicijnen voor welke patiënten zinvol zijn

Multidisciplinair overleg

Uw arts bespreekt uw ziektegeschiedenis met een team van gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen. Dit heet een multidisciplinair overleg (MDO). In veel ziekenhuizen in Nederland betrekken de artsen ook specialisten vanuit andere ziekenhuizen bij het multidisciplinaire overleg. 

Behandelplan bij alvleesklierkanker

Uw behandelend arts maakt samen met een aantal andere specialisten een behandelplan voor u. Zij gebruiken hiervoor landelijke richtlijnen en ze kijken naar:
  • het stadium van de ziekte: vooral de uitgebreidheid van de tumor bepaalt welke behandeling mogelijk is
  • de plaats van de tumor: in de kop, het midden- of staartgedeelte 
  • uw lichamelijke conditie

Behandelvoorstel bespreken

Na het multidisciplinair overleg zal de arts een behandelvoorstel met u bespreken. Tijdens dit gesprek kunt u ook uw wensen en verwachtingen bespreken. In sommige situaties zal uw arts u een keuze voorleggen. Aan elk besluit zitten voor- en nadelen. Bespreek die met uw arts. Met uw vragen kunt u ook terecht bij een (gespecialiseerd) verpleegkundige.